Antibodi Antimitokondria (AMA)

Gambaran keseluruhan

Antibodi antimitokondria (AMA) ialah sejenis antibodi yang sistem imun anda hasilkan secara tersilap terhadap mitokondria, iaitu bahagian kecil di dalam sel yang membantu menghasilkan tenaga. Ujian AMA mengesan antibodi ini dalam darah. AMA bukan sejenis penyakit; ia adalah tanda yang perlu ditafsir bersama gejala dan ujian lain. AMA paling kerap dikaitkan dengan sejenis radang saluran hempedu dalam hati, tetapi tidak semua orang dengan AMA positif mempunyai penyakit hati.

Ujian AMA bukan ujian saringan rutin. Antibodi ini lebih biasa pada wanita pertengahan umur dengan penyakit hati autoimun tertentu, tetapi ia juga boleh ditemui pada sebilangan kecil orang tanpa gejala.

Lebih kerap pada wanita berusia sekitar 40 hingga 60 tahun. Ia boleh berlaku pada lelaki dan kanak-kanak, tetapi jarang. Risiko mungkin lebih tinggi jika anda mempunyai penyakit autoimun lain atau sejarah keluarga.

Gejala

Gejala biasa

• Selalunya tiada gejala; AMA mungkin ditemui secara kebetulan melalui ujian darah.
• Jika ada masalah hati, anda mungkin rasa letih berpanjangan atau gatal kulit.
• Mata dan mulut kering, atau rasa tidak selesa di bahagian atas perut kanan.
• Kulit atau mata kekuningan lebih jarang dan biasanya berlaku kemudian.

Gejala pada kanak-kanak

• AMA jarang diuji pada kanak-kanak. Jika positif, doktor akan menilai gejala, sejarah keluarga dan ujian hati.
• Kebanyakan kanak-kanak tidak mempunyai gejala daripada antibodi itu sendiri.

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Letih, gatal kulit, mata atau mulut kering, dan tulang yang lebih rapuh mungkin lebih ketara.
• Gejala hati mungkin muncul perlahan-lahan; pemeriksaan berkala penting.

Punca

Punca utama

• Sistem imun tersilap menghasilkan antibodi terhadap mitokondria di dalam sel.
• Punca tepat tidak diketahui; gabungan faktor genetik dan pencetus persekitaran mungkin terlibat.
• Ia tidak berjangkit dan bukan disebabkan oleh makanan atau gaya hidup semata-mata.

Faktor risiko

• Menjadi wanita, terutamanya berusia 40 hingga 60 tahun.
• Mempunyai penyakit autoimun lain.
• Sejarah keluarga penyakit hati atau penyakit autoimun.
• Merokok dan pendedahan persekitaran tertentu mungkin meningkatkan risiko; berhenti merokok baik untuk kesihatan hati.

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Mata atau kulit menjadi kuning.
• Air kencing gelap seperti air teh atau najis menjadi pucat.
• Gatal kulit yang teruk sehingga mengganggu tidur.
• Letih yang semakin teruk atau penurunan berat badan tanpa sebab.

Buat temujanji rutin jika:

• Keputusan ujian AMA positif.
• Letih berpanjangan yang tidak jelas puncanya.
• Gatal kulit berterusan.
• Sejarah keluarga penyakit hati atau penyakit autoimun.

Diagnosis

Doktor tidak mendiagnosis berdasarkan satu ujian AMA sahaja. Mereka menilai gejala, pemeriksaan fizikal, ujian darah hati dan ujian lain. Jika AMA positif, ujian mungkin diulang. Rujukan kepada pakar hati mungkin dibuat.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian darah AMA.
• Ujian fungsi hati, termasuk enzim hati dan bilirubin.
• Ujian darah untuk autoimun lain dan tahap vitamin.
• Imbasan ultrasound hati.
• Ujian kekakuan hati (elastografi) atau sampel kecil hati (biopsi) jika disyorkan pakar.

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Anda mungkin perlu berpuasa untuk sesetengah ujian. Keputusan tidak keluar serta-merta. Jika positif, jangan anggap anda pasti sakit; doktor akan menjelaskan maksudnya. Bawa senarai ubat, suplemen dan sejarah kesihatan keluarga.

Rawatan

Tiada rawatan khusus untuk antibodi itu sendiri. Fokus ialah mencari dan merawat punca atau penyakit hati yang mendasari, memantau hati dan mengurangkan gejala. Ramai pesakit hanya perlu pemantauan berkala.

Penjagaan diri di rumah

• Elakkan alkohol dan berhenti merokok.
• Makan makanan seimbang dan jaga berat badan sihat.
• Bincang dengan doktor atau ahli farmasi sebelum mengambil suplemen, herba atau ubat tambahan.
• Rehat cukup dan gunakan pelembap atau cara selamat untuk mengurangkan gatal kulit.
• Hadiri temu janji dan ujian darah berkala.

Rawatan perubatan

Tiada ubat khusus untuk menghapuskan AMA. Jika ada penyakit hati yang berkaitan, doktor pakar mungkin memberi ubat untuk melambatkan kerosakan hati dan mengawal gejala seperti gatal. Anda mungkin juga dinasihatkan mengambil suplemen vitamin atau rawatan untuk kesihatan tulang jika perlu. Semua rawatan perlu dipantau oleh doktor; jangan ubah dos sendiri.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan bukan rawatan biasa untuk AMA. Dalam kes penyakit hati lanjutan yang jarang, pasukan pakar mungkin menilai pemindahan hati. Ini hanya dilakukan selepas penilaian menyeluruh.

Hidup dengan keadaan ini

Kebanyakan orang boleh menjalani kehidupan biasa. Jika tiada penyakit hati aktif, anda mungkin hanya perlu pemeriksaan berkala. Jika ada gejala, atur rehat dan aktiviti mengikut kemampuan. Beritahu doktor tentang sebarang gejala baru.

Tip gaya hidup

• Berhenti merokok dan elakkan alkohol berlebihan.
• Tidur cukup dan uruskan tekanan.
• Jaga kulit dengan pelembap dan elakkan produk yang merengsakan.
• Simpan rekod ujian, ubat dan soalan untuk janji temu.

Diet dan senaman

Makan makanan seimbang yang kaya sayur, buah, bijirin penuh dan protein tanpa lemak. Kurangkan makanan proses dan gula tambahan. Senaman sederhana seperti berjalan 30 minit beberapa kali seminggu jika dibenarkan doktor. Jika ada penyakit hati lanjutan, doktor mungkin beri nasihat khusus.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Keputusan ujian positif boleh menyebabkan kerisauan, dan itu normal. Bercakap dengan doktor, keluarga atau kumpulan sokongan. Jika anda berasa sedih berpanjangan, terlalu cemas, atau mempunyai fikiran untuk mencederakan diri, dapatkan bantuan segera daripada perkhidmatan kecemasan atau profesional kesihatan mental.

Pencegahan

AMA tidak boleh dicegah secara langsung kerana ia melibatkan sistem imun. Namun, anda boleh menjaga kesihatan hati dengan mengelakkan alkohol berlebihan, tidak merokok, menjaga berat badan sihat dan mendapatkan pemeriksaan jika berisiko.

Vaksin

Tiada vaksin khusus untuk AMA. Vaksin hepatitis B dan vaksin lain yang disyorkan boleh melindungi hati; tanya doktor sama ada anda memerlukannya.

Program saringan

Tiada saringan rutin AMA untuk semua orang. Ujian dilakukan jika ada gejala, sejarah keluarga atau penyakit autoimun lain. Jika AMA positif, doktor akan memantau hati secara berkala.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Jika AMA berkaitan dengan penyakit hati aktif dan tidak dipantau, parut hati (sirosis) boleh berkembang.
• Penyakit hati lanjutan boleh menyebabkan bengkak perut, pendarahan dalaman, kekeliruan atau kegagalan hati.
• Kekurangan vitamin, masalah tulang dan peningkatan risiko kanser hati boleh berlaku pada penyakit hati lanjutan.

Pandangan jangka panjang

Ramai orang dengan AMA positif tidak pernah mengalami masalah hati serius. Jika penyakit hati ditemui awal dan dipantau, rawatan boleh melambatkan kerosakan dan ramai pesakit hidup sihat untuk jangka panjang. Janji temu berkala adalah penting.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.