Ujian Saringan HBsAg

Gambaran keseluruhan

Ujian saringan HBsAg ialah ujian darah untuk mengesan antigen permukaan hepatitis B. Antigen ialah bahagian kecil virus yang boleh dikesan oleh sistem imun dan ujian makmal. HBsAg positif biasanya bermaksud virus hepatitis B ada dalam badan pada masa ini, sama ada jangkitan baru atau jangkitan kronik. Ujian ini bukan ujian untuk melihat sama ada anda kebal, dan keputusannya perlu ditafsir oleh doktor bersama ujian lain.

Saringan HBsAg biasa dilakukan dalam penjagaan kesihatan, terutamanya untuk ibu hamil, penderma darah, dan orang yang mempunyai faktor risiko. Hepatitis B juga agak biasa di Malaysia dan di beberapa bahagian Asia, jadi saringan membantu pengesanan awal.

Sesiapa sahaja boleh menjalani saringan HBsAg, termasuk kanak-kanak dan orang dewasa. Risiko lebih tinggi bagi bayi yang dilahirkan kepada ibu HBsAg positif, orang yang tinggal serumah dengan pesakit hepatitis B, petugas kesihatan, pesakit dialisis, orang yang berkongsi jarum, dan mereka yang mempunyai hubungan seksual tanpa perlindungan.

Gejala

Gejala biasa

• Ujian saringan HBsAg sendiri tidak menyebabkan gejala.
• Ramai orang yang HBsAg positif tidak mempunyai gejala langsung.
• Jika jangkitan baru menyebabkan radang hati, gejala boleh termasuk letih, demam ringan, loya, kurang selera makan, dan sakit perut.
• Mata atau kulit kuning, urin berwarna gelap seperti teh, dan najis pucat boleh berlaku jika hati terjejas.
• Sakit sendi dan rasa tidak selesa di bahagian atas perut kanan juga boleh berlaku.

Gejala pada kanak-kanak

• Kanak-kanak selalunya tiada gejala atau hanya gejala ringan.
• Jika ada, mereka mungkin demam, letih, kurang selera makan, atau muntah.
• Kuning pada mata atau kulit lebih jarang berlaku pada kanak-kanak.

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Orang dewasa lebih tua boleh mengalami gejala yang lebih jelas atau lebih teruk.
• Mereka mungkin rasa sangat letih, kurang selera makan, atau mengalami kuning.
• Jika hati sangat terjejas, kekeliruan atau rasa mengantuk yang luar biasa perlu dinilai segera.

Punca

Punca utama

• HBsAg dikesan kerana jangkitan virus hepatitis B, sama ada jangkitan baru atau jangkitan kronik.
• Virus hepatitis B merebak melalui darah dan cecair badan, contohnya semasa kelahiran, hubungan seksual, atau perkongsian jarum.
• HBsAg juga boleh dikesan pada orang yang tidak mempunyai gejala tetapi masih membawa virus.
• Vaksin hepatitis B tidak menyebabkan jangkitan kerana vaksin tidak mengandungi virus hidup yang boleh membiak.

Faktor risiko

• Bayi yang dilahirkan kepada ibu HBsAg positif.
• Tinggal serumah atau mempunyai hubungan rapat dengan pesakit hepatitis B.
• Hubungan seksual tanpa perlindungan.
• Berkongsi jarum atau peralatan suntikan.
• Prosedur perubatan atau gigi dengan peralatan yang tidak steril.
• Tatu, tindik badan, atau bekam dengan peralatan yang tidak steril.
• Petugas kesihatan yang terdedah kepada darah.
• Pesakit dialisis atau penerima produk darah.

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Dapatkan bantuan segera jika ada muntah darah, najis hitam, kekeliruan teruk, atau sakit perut yang sangat teruk.
• Dapatkan rawatan pada hari yang sama jika mata atau kulit menjadi kuning, muntah berterusan, atau perut dan kaki bengkak.
• Jangan tunggu jika anda HBsAg positif dan tiba-tiba rasa sangat lemah atau tidak boleh minum.

Buat temujanji rutin jika:

• Buat janji temu jika anda ingin menjalani saringan HBsAg kerana faktor risiko.
• Ibu hamil biasanya disaring mengikut garis panduan kesihatan.
• Orang yang pasangannya HBsAg positif atau yang tinggal dengan pesakit hepatitis B perlu berbincang dengan doktor.
• Jika keputusan HBsAg positif, buat temu janji untuk penilaian lanjut walaupun tiada gejala.

Diagnosis

Doktor membuat penilaian melalui sejarah kesihatan, pemeriksaan fizikal, dan ujian darah. Ujian HBsAg mengesan antigen virus hepatitis B dalam darah. Keputusan positif perlu disahkan dan ditafsir bersama ujian lain untuk mengetahui sama ada jangkitan baru atau kronik.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian darah HBsAg.
• Ujian antibodi hepatitis B seperti anti-HBs dan anti-HBc untuk melihat status jangkitan dan kekebalan.
• Ujian HBeAg dan HBV DNA untuk menilai aktiviti virus.
• Ujian fungsi hati untuk melihat kesihatan hati.
• Imbasan ultrabunyi hati atau ujian kekerasan hati jika perlu.
• Saringan ahli keluarga atau pasangan jika disyorkan oleh doktor.

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Anda akan menjalani pengambilan darah biasa, biasanya di klinik atau makmal. Selalunya tidak perlu berpuasa, tetapi ikut arahan klinik. Keputusan mungkin mengambil beberapa hari. Doktor akan menerangkan maksud keputusan dan sama ada anda perlu ujian ulangan atau rawatan susulan.

Rawatan

Rawatan bergantung kepada sama ada jangkitan baru atau kronik, tahap keradangan hati, dan kesihatan keseluruhan anda. Banyak kes jangkitan baru pulih sendiri, manakala jangkitan kronik memerlukan pemantauan berkala. Doktor akan memutuskan sama ada rawatan perlu dan bila ia perlu dimulakan.

Penjagaan diri di rumah

• Rehat yang cukup dan minum air secukupnya.
• Elakkan alkohol sepenuhnya semasa hati sedang dinilai atau terjejas.
• Jangan berkongsi pisau cukur, berus gigi, atau alat yang mungkin terkena darah.
• Beritahu pasangan dan ahli keluarga rapat supaya mereka boleh diuji atau divaksin jika sesuai.
• Bawa senarai ubat, suplemen, dan produk herba kepada doktor untuk semakan.
• Hadiri semua janji temu susulan dan ujian darah yang diminta.

Rawatan perubatan

Doktor akan memantau fungsi hati dan tahap virus dari semasa ke semasa. Bagi sesetengah orang dengan jangkitan kronik, ubat antiviral boleh digunakan untuk membantu mengawal virus dan melindungi hati. Rawatan hanya dimulakan oleh doktor berdasarkan penilaian menyeluruh, dan ia tidak sesuai untuk semua orang.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan bukan rawatan biasa untuk jangkitan hepatitis B. Dalam kes kerosakan hati yang sangat teruk atau kanser hati, pasukan pakar mungkin membincangkan pilihan seperti pemindahan hati. Ini hanya dilakukan selepas penilaian terperinci oleh pakar.

Hidup dengan keadaan ini

Jika HBsAg positif, langkah paling penting ialah penilaian doktor dan pemantauan berkala. Anda masih boleh bekerja, belajar, dan menjalani kehidupan harian. Beritahu doktor tentang sebarang gejala baru dan elakkan perkara yang boleh membebankan hati, seperti alkohol.

Tip gaya hidup

• Elakkan alkohol atau hadkan sepenuhnya mengikut nasihat doktor.
• Amalkan hubungan seks selamat dan beritahu pasangan tentang status kesihatan anda.
• Jangan berkongsi jarum, pisau cukur, atau berus gigi.
• Pastikan ahli keluarga rapat diuji dan divaksin jika disyorkan.
• Jaga kebersihan tangan dan elakkan berkongsi barang peribadi yang boleh terkena darah.

Diet dan senaman

Makan makanan seimbang dengan sayur, buah, bijirin penuh, dan protein yang mencukupi. Elakkan makanan yang terlalu berlemak atau diproses secara berlebihan. Senaman ringan hingga sederhana seperti berjalan kaki biasanya digalakkan jika doktor tidak melarang. Jika anda sangat letih atau hati terjejas, mulakan perlahan dan ikut nasihat doktor.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Menerima keputusan HBsAg positif boleh menyebabkan rasa risau, takut, atau malu. Perasaan ini normal. Bercakap dengan doktor, kaunselor, atau orang yang dipercayai boleh membantu. Jika rasa cemas atau sedih berterusan sehingga mengganggu kehidupan harian, dapatkan sokongan profesional kesihatan mental.

Pencegahan

Ya, hepatitis B boleh dicegah. Langkah pencegahan termasuk vaksin hepatitis B, hubungan seks selamat, penggunaan jarum dan peralatan steril, serta saringan ibu hamil. Jika anda HBsAg positif, pastikan pasangan dan ahli keluarga diuji dan divaksin jika sesuai.

Vaksin

Vaksin hepatitis B selamat dan berkesan untuk mencegah jangkitan. Di Malaysia, vaksin hepatitis B biasanya diberi kepada bayi sebagai sebahagian daripada imunisasi kanak-kanak. Orang dewasa yang berisiko boleh berbincang dengan doktor tentang vaksinasi.

Program saringan

Saringan HBsAg disyorkan untuk ibu hamil, penderma darah, orang yang mempunyai faktor risiko, dan sebelum sesetengah prosedur perubatan. Doktor akan menentukan keperluan saringan mengikut garis panduan KKM dan keadaan kesihatan anda.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Jangkitan kronik boleh menyebabkan keradangan hati berpanjangan.
• Sesetengah orang boleh mengalami parut hati yang dipanggil sirosis.
• Risiko kanser hati boleh meningkat pada jangkitan kronik.
• Kerosakan hati yang teruk boleh menyebabkan kegagalan hati.
• Jangkitan boleh merebak kepada orang lain jika langkah pencegahan tidak diambil.

Pandangan jangka panjang

Ramai orang yang dijangkiti hepatitis B pulih sepenuhnya, terutamanya orang dewasa yang sihat. Bagi jangkitan kronik, pemantauan dan rawatan yang baik boleh membantu melindungi hati dan membolehkan kehidupan yang normal. Saringan awal dan susulan teratur memberi peluang terbaik untuk penjagaan yang berkesan.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.