Achalasia awareness

Genel Bakış

Akalazya, yemek borusunun alt kısmındaki kasın (alt yemek borusu sfinkteri) normalde gevşeyememesi ve yemek borusunun yiyecekleri mideye iten dalga hareketlerini kaybetmesidir. Bu nedenle yiyecekler yemek borusunda takılır ve yutma güçlüğüne yol açar.

Akalazya nadir bir hastalıktır. Her yıl 100.000 kişiden yaklaşık 1-2'sinde görülür.

Her yaşta ortaya çıkabilir, ancak en sık 25-60 yaşları arasında teşhis edilir. Kadınları ve erkekleri eşit oranda etkiler.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yutma güçlüğü (hem katı hem sıvı yiyeceklerde zorlanma)
• Yediklerinizin ağza geri gelmesi (regürjitasyon)
• Göğüs ağrısı veya yanma hissi
• Yemek yerken öksürük veya boğulma hissi
• İstenmeyen kilo kaybı

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda da benzer belirtiler görülür, ancak küçük çocuklar yutma güçlüklerini ifade etmekte zorlanabilir.
• Beslenme sırasında huzursuzluk, kilo alamama veya sık akciğer enfeksiyonları (zatürre) olabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda yutma güçlüğü genellikle yaşlanmaya bağlanabilir, bu nedenle akalazya fark edilmeyebilir.
• Kilo kaybı ve beslenme yetersizliği daha belirgin olabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Kesin nedeni bilinmemektedir. Yemek borusunun alt ucundaki sinir hücrelerinin hasar gördüğü düşünülmektedir.
• Bağışıklık sisteminin yanlışlıkla kendi sinir hücrelerine saldırması (otoimmün reaksiyon) olası bir nedendir.
• Bazı viral enfeksiyonların (örneğin herpes virüsü) bu sinir hasarına yol açabileceği düşünülmektedir.

Risk faktörleri

• Kesin bir genetik yatkınlık bilinmemekle birlikte nadiren ailevi olgular rapor edilmiştir.
• Otoimmün hastalıklar (örneğin Sjögren sendromu, tiroid hastalığı) akalazya riskini artırabilir.

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yutma güçlüğü nedeniyle yemek yiyemiyor veya su içemiyorsanız.
• İstenmeyen kilo kaybı yaşıyorsanız.
• Yediklerinizin sık sık ağzınıza geri gelmesi (regürjitasyon) varsa.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yutma güçlüğü hafif olsa bile birkaç haftadır devam ediyorsa doktorunuza başvurun.
• Yutma güçlüğüne göğüs ağrısı, yanma veya öksürük eşlik ediyorsa.

Tanı

Akalazya tanısı genellikle yutma güçlüğü şikayetiyle başvuran hastalarda bir dizi testle konur. Doktorunuz öncelikle tıbbi öykünüzü alır ve fizik muayene yapar. Ardından tanıyı doğrulamak için özel testler istenir.

Yapılabilecek testler

• Özofageal manometri: Yemek borusunun iç basıncını ve kasılma hareketlerini ölçen bir testtir. Akalazya tanısında en güvenilir yöntemdir.
• Baryumlu yutma grafisi: Baryum adlı bir sıvı yutturularak yemek borusunun röntgeni çekilir. Tıkanıklığı ve yemek borusunun şeklini gösterir.
• Üst gastrointestinal endoskopi: Yemek borusunun içini bir kamera ile görmek için yapılan bir işlemdir. Kanser gibi diğer nedenleri dışlamak için kullanılır.

Randevunuzda neler beklenir

Tanı testleri genellikle rahatsız edici olabilir ancak çabuk tamamlanır. Manometri sırasında burundan ince bir tüp geçirilir, baryumlu grafi sırasında koyu kıvamlı bir sıvı içmeniz istenir. Endoskopi için size hafif bir sakinleştirici verilir. Tüm testler uzman bir doktor tarafından yapılır ve sonuçlar birkaç gün içinde açıklanır.

Tedavi

Akalazyanın kesin bir tedavisi yoktur, ancak belirtileri hafifletmek ve yemek borusunun yiyecekleri mideye geçirmesine yardımcı olmak için çeşitli tedaviler uygulanır. Tedavi planı hastanın yaşı, genel sağlık durumu ve hastalığın şiddetine göre belirlenir.

Evde kişisel bakım

• Yavaş yiyin ve yiyecekleri iyice çiğneyin.
• Yemekleri dik oturarak tüketin ve yemekten sonra en az 30 dakika dik pozisyonda kalın.
• Yatmadan en az 2-3 saat önce bir şey yemeyin.
• Yemek sırasında bol su veya sıvı için.

Tıbbi tedaviler

Tıbbi tedaviler arasında yemek borusundaki kasın gevşemesine yardımcı olan ilaçlar (örneğin nitratlar veya kalsiyum kanal blokerleri) kullanılabilir. Bu ilaçlar genellikle geçici rahatlama sağlar ve yan etkileri olabilir. Ayrıca balonla genişletme (pnömatik dilatasyon) adı verilen bir işlemle yemek borusunun alt ucu endoskopik olarak genişletilebilir. Botulinum toksini (botoks) enjeksiyonu da kası geçici olarak felç ederek rahatlama sağlayabilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Balonla genişletme veya botoks yeterli gelmezse, cerrahi seçenek düşünülür. En sık uygulanan ameliyat Heller miyotomisidir. Bu işlemde yemek borusunun alt ucundaki kas lifleri kesilir. Genellikle laparoskopik (kapalı) yöntemle yapılır ve başarı oranı yüksektir.

Bu durumla yaşamak

Akalazya ile yaşamak beslenme alışkanlıklarınızı değiştirmeyi gerektirebilir. Yemeklerinizi planlarken zamana dikkat etmeniz ve acil durumlar için yanınızda su bulundurmanız önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Küçük ve sık öğünler yiyin.
• Aşırı sıcak veya soğuk yiyeceklerden kaçının.
• Stresin yutma güçlüğünü artırabileceğini unutmayın; gevşeme tekniklerini deneyin.
• Sigara ve alkol kullanımını sınırlayın.

Diyet ve egzersiz

Yumuşak ve püre kıvamındaki yiyecekler daha kolay yutulabilir. Sebze püreleri, çorba, yoğurt, muz gibi gıdalar iyi seçeneklerdir. Egzersiz yapmak genel sağlık için faydalıdır, ancak yemekten hemen sonra ağır egzersizden kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Yutma güçlüğü sosyal hayatı etkileyebilir ve yemek yeme kaygısına yol açabilir. Bu durum anksiyete veya depresyona neden olabilir. Duygularınızı paylaşmak ve gerektiğinde bir ruh sağlığı uzmanından destek almak önemlidir.

Önleme

Akalazyanın kesin bir önleme yöntemi yoktur. Nedeni tam olarak bilinmediği için önlenemez.

Tarama programları

Akalazya için rutin bir tarama testi yoktur. Belirtiler ortaya çıktığında doktora başvurulması önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Yutma güçlüğünün giderek artması ve beslenme yetersizliği
• Kilo kaybı ve yetersiz beslenme
• Yemek veya sıvının akciğerlere kaçması sonucu tekrarlayan zatürre (aspirasyon pnömonisi)
• Yemek borusunda genişleme ve şekil bozukluğu (megaezofagus)

Uzun vadeli görünüm

Akalazya tedavi edilebilir bir hastalıktır. Uygun tedavi ile çoğu hasta belirtilerde önemli bir iyileşme yaşar ve normal bir yaşam sürdürebilir. Tedavi edilmediğinde ciddi komplikasyonlar gelişebilir, ancak erken müdahale ile bu risk büyük ölçüde azalır. Düzenli doktor takibi ve yaşam tarzı değişiklikleri ile uzun vadede kontrol altında tutulabilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.