Seasonal allergic rhinitis

Genel Bakış

Mevsimsel alerjik rinit, genellikle ilkbahar ve sonbaharda polen gibi havadaki alerjenlere (alerjiye neden olan maddelere) maruz kaldığınızda burnunuzun iç kısmının iltihaplanmasıdır. Halk arasında 'saman nezlesi' olarak da bilinir.

Evet, mevsimsel alerjik rinit çok yaygındır. Dünyada her 5 kişiden 1'ini etkilediği düşünülmektedir.

Her yaştan insanı etkileyebilir, ancak sıklıkla çocukluk veya genç erişkinlikte başlar. Ailede alerji öyküsü olanlarda daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Hapşırma, özellikle sabahları
• Burun akıntısı veya tıkanıklığı
• Burun, damak, boğaz ve gözlerde kaşıntı
• Gözlerde sulanma ve kızarıklık

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda sık sık burun akıntısı ve hapşırma görülür.
• Göz altlarında morluk ve şişlik (alerjik shiner) oluşabilir.
• Uyku sorunları ve yorgunluk görülebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda burun tıkanıklığı daha belirgin olabilir.
• Alerji belirtileri mevcut diğer sağlık sorunlarıyla (örneğin sinüzit) karışabilir.
• Daha az kaşıntı, daha fazla geniz akıntısı görülebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Polenler (ağaç, çimen ve yabani ot polenleri)
• Küf mantarları (mevsimsel olarak havada bulunan sporlar)
• Hayvan tüyleri veya ev tozu akarları (mevsimsel değil ama bazen tetikleyebilir)

Risk faktörleri

• Ailede alerji veya astım öyküsü
• Çocuklukta erken yaşta kreşe gitmek
• Sigara dumanına maruz kalmak
• Hava kirliliği olan bölgelerde yaşamak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Belirtileriniz çok şiddetliyse ve nefes almayı zorlaştırıyorsa
• Gözlerinizde yoğun ağrı, akıntı veya ışığa hassasiyet varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Mevsimsel belirtileriniz her yıl tekrarlıyor ve yaşam kalitenizi düşürüyorsa
• Reçetesiz alınan ilaçlar işe yaramıyorsa
• Hangi alerjenlere duyarlı olduğunuzu öğrenmek istiyorsanız

Tanı

Doktorunuz tıbbi geçmişinizi dinler, belirtilerinizi değerlendirir ve fizik muayene yapar. Gerekirse alerji testleri önerebilir.

Yapılabilecek testler

• Deri prick testi: Kol veya sırt derisine alerjen damlaları damlatılıp iğne ile hafifçe çizilir ve reaksiyon izlenir.
• Kan testi: Vücudun alerjiye karşı ürettiği IgE antikorlarının seviyesi ölçülür.

Randevunuzda neler beklenir

Testler genellikle 15-20 dakika sürer ve sonuçlar hemen veya birkaç gün içinde alınabilir. Doktorunuz, hangi alerjenlerden kaçınmanız gerektiğini ve hangi tedavilerin size uygun olduğunu anlatacaktır.

Tedavi

Tedavinin amacı belirtileri azaltmak ve yaşam kalitenizi iyileştirmektir. İlk adım alerjenden kaçınmak, ardından ilaç tedavisi veya bağışıklık tedavisi (alerji aşıları) düşünülebilir. Tedavi kişiye özeldir.

Evde kişisel bakım

• Polen yoğunluğunun yüksek olduğu sabah ve akşam saatlerinde dışarı çıkmamak
• Dışarıdan eve geldiğinizde el ve yüzünüzü yıkamak, kıyafetleri değiştirmek
• Ev ve arabanızın camlarını kapalı tutmak, polen filtresi kullanmak
• Burun temizliği için tuzlu su solüsyonları kullanmak (eczaneden temin edilebilir)

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, burun spreyi, antihistaminik (alerji giderici) ilaçlar veya dekonjestan (tıkanıklığı giderici) ilaçlar önerebilir. Bazı durumlarda alerji aşıları (immünoterapi) ile vücudun alerjene karşı bağışıklığı güçlendirilebilir. Tedavi planınızı doktorunuz belirlemelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok nadir gerekir. Burun içinde polip (et beni) veya ciddi kemik eğriliği gibi ek sorunlar varsa cerrahi düşünülebilir. Alerjik rinitin kendisi ameliyatla tedavi edilmez.

Bu durumla yaşamak

Mevsimsel alerjik rinit yaşam boyu sürebilir ancak doğru yönetimle belirtiler kontrol altında tutulabilir. Mevsimsel dönemlerde önceden doktorunuza danışarak hazırlıklı olabilirsiniz.

Yaşam tarzı ipuçları

• Polen takvimini takip edin ve yoğun günlerde dışarı çıkmayın.
• Yatak odanızda polen geçirmez yorgan ve yastık kılıfları kullanın.
• Evde nem oranını %30-50 arasında tutan hava temizleyicileri kullanın.
• Düzenli olarak evi toz alın ve vakumlayın.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı beslenme bağışıklık sisteminize yardımcı olabilir. Antioksidan açısından zengin meyve ve sebzeler tüketin. Egzersiz yapabilirsiniz, ancak polen yoğunluğu yüksek zamanlarda dışarıda egzersizden kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Uykuyu kaçırabilir, iş ve okul performansını düşürebilir, bu da kaygı ve mutsuzluğa yol açabilir. Belirtilerinizi yönetmek bu etkileri azaltır.

Önleme

Tamamen önlenemese de alerjenlerden kaçınarak ve doktorunuzun önerdiği önlemleri alarak belirtilerin şiddeti azaltılabilir.

Aşılar

Alerji aşıları (immünoterapi) hastalığı tamamen iyileştirmese de belirtileri önemli ölçüde hafifletebilir.

Tarama programları

Düzenli bir tarama testi yoktur. Belirtiler başladığında doktora başvurmak yeterlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kronik sinüzit (sinus enfeksiyonu)
• Burun etlerinde büyüme (nazal polipler)
• Orta kulak iltihabı (özellikle çocuklarda)
• Uyku bozuklukları ve yorgunluk

Uzun vadeli görünüm

Mevsimsel alerjik rinit genellikle ciddi bir hastalık değildir ve doğru tedavi ile çoğu kişi normal bir yaşam sürer. Belirtilerinizi yönetmek için doktorunuzla işbirliği yapmanız yeterlidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.