Acne vulgaris

Genel Bakış

Akne vulgaris, yani sivilce, ciltteki yağ bezlerinin ve kıl köklerinin tıkanmasıyla oluşan yaygın bir cilt sorunudur. Bu tıkanma sonucu siyah noktalar, beyaz noktalar, kızarık şişlikler veya iltihaplı sivilceler ortaya çıkar.

Evet, sivilce çok yaygındır. Neredeyse herkes hayatının bir döneminde sivilce yaşar. 11-30 yaş arasındaki kişilerin yaklaşık %80'inde görülür.

En çok ergenler ve genç yetişkinlerde görülür. Ancak bebeklerde, yetişkinlerde ve hatta orta yaşlı kişilerde de ortaya çıkabilir. Erkeklerde ergenlikte daha sık ve şiddetli olma eğilimindeyken, yetişkin kadınlarda hormonal değişimlere bağlı olarak daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Siyah noktalar (açık komedonlar): cilt yüzeyinde küçük, siyah-kahverengi noktalar
• Beyaz noktalar (kapalı komedonlar): cilt altında küçük, beyaz kabartılar
• Kızarık şişlikler (papüller): hassas, kırmızı kabartılar
• İltihaplı sivilceler (püstüller): içinde sarı-beyaz iltihap bulunan kırmızı kabarıklıklar
• Sert, ağrılı şişlikler (nodüller): cilt altında büyük, derin sivilceler
• Kistler: derin, iltihaplı ve ağrılı şişlikler

Çocuklarda belirtiler

• Bebeklerde genellikle yanaklarda, alında ve çenede küçük kırmızı kabartılar veya beyaz noktalar şeklinde görülür. Bebek sivilcesi genellikle zararsızdır ve birkaç hafta içinde kendiliğinden geçer.
• Ergenlik öncesi çocuklarda sivilce genellikle ergenlik belirtisi olarak başlar; siyah noktalar ve hafif iltihaplı sivilceler olabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yetişkinlerde sivilce genellikle hormonal değişimlerle (adet dönemi, hamilelik, menopoz) ilişkilidir.
• Sivilceler daha çok yüzün alt kısmında, çene ve boyun bölgesinde çıkar. Ağrılı, derin sivilceler daha sık görülebilir.
• Bazı ilaçlar veya stres durumları yetişkinlerde sivilceyi tetikleyebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Yağ bezlerinin aşırı çalışması (sebum üretiminin artması)
• Ölü deri hücrelerinin kıl köklerini tıkaması
• Propionibacterium acnes adlı bakterinin çoğalması
• Bakterilere karşı vücudun verdiği iltihap tepkisi

Risk faktörleri

• Hormonal değişiklikler (ergenlik, adet döngüsü, hamilelik, polikistik over sendromu)
• Ailede sivilce öyküsü (genetik yatkınlık)
• Bazı ilaçlar (kortikosteroidler, lityum, doğum kontrol haplarındaki progesteron gibi)
• Stres
• Yağlı veya komedojenik (gözenek tıkayıcı) kozmetik ürünler
• Aşırı terleme veya nem
• Sivilceleri sıkmak veya patlatmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Sivilceler çok ağrılı, yaygın kızarıklık ve şişlik varsa (enfeksiyon belirtisi olabilir).
• Ateşiniz varsa veya kendinizi hasta hissediyorsanız.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Sivilceler günlük yaşamınızı (okul, iş, sosyal hayat) etkiliyorsa
• Reçetesiz satılan kremler veya temizleyiciler işe yaramıyorsa
• Sivilceler iz bırakıyorsa veya ciltte koyu lekeler oluşuyorsa
• Sivilceler aniden kötüleşiyorsa veya çok sayıda sivilce çıkıyorsa
• Sivilcelerin psikolojik olarak sizi üzdüğünü düşünüyorsanız

Tanı

Doktorunuz cildinizi muayene ederek sivilce tipini ve şiddetini değerlendirir. Genellikle ek bir teste gerek yoktur.

Yapılabilecek testler

• Genellikle test yapılmaz.
• Ara sıra, hormon seviyelerini kontrol etmek için kan testi istenebilir (özellikle kadınlarda adet düzensizliği varsa).
• Bazen iltihaplı sivilcelerden kültür alınarak bakteri türü belirlenebilir.

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz size sivilcenizin şiddeti hakkında bilgi verecek, tetikleyici faktörleri soracak ve kişisel bir tedavi planı önerecektir. Tedavi sonuçları hemen görülmez; birkaç hafta düzenli kullanım gerekir. Sabırlı olmak önemlidir.

Tedavi

Sivilce tedavisi sivilcenin şiddetine göre değişir. Hafif vakalarda reçetesiz ürünler işe yarayabilirken, orta ve şiddetli vakalarda doktor reçeteli ilaçlar gerekebilir. Tedavinin amacı sivilceleri azaltmak, iltihabı kontrol altına almak ve iz oluşumunu önlemektir.

Evde kişisel bakım

• Yüzünüzü günde iki kez ılık su ve hafif bir temizleyici ile yıkayın.
• Sivilceleri sıkmayın, patlatmayın veya kurcalamayın. Bu, iz kalmasına ve enfeksiyonun yayılmasına neden olabilir.
• Yağsız ('non-comedogenic' etiketli) kozmetik ve güneş kremi kullanın.
• Saçlarınızı düzenli yıkayın ve yağlı saç ürünlerinden kaçının.
• Yüzünüze sık sık dokunmayın, ellerinizi yüzünüzden uzak tutun.
• Stresten uzak durmaya çalışın, çünkü stres sivilceyi tetikleyebilir.
• Egzersiz sonrası terli cildinizi hemen temizleyin.
• Güneşe çıkarken güneş kremi kullanın; bazı sivilce ilaçları güneşe karşı hassasiyet yapar.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz topikal (cilde sürülen) ilaçlar, ağızdan alınan ilaçlar veya her ikisini birden önerebilir. Yaygın topikal ilaçlar arasında benzoil peroksit, salisilik asit, retinoid türevleri ve antibiyotik kremler bulunur. Ağızdan alınan ilaçlar arasında antibiyotikler, hormon düzenleyici ilaçlar (doğum kontrol hapları gibi) veya izotretinoin (şiddetli vakalarda sıkı takip gerektirir) sayılabilir. Ayrıca lazer tedavisi, kimyasal peeling veya mikrodermabrazyon gibi prosedürler de kullanılabilir. Hangi tedavinin size uygun olduğunu doktorunuz belirleyecektir. Hiçbir ilacı doktor önermeden kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Nadiren, büyük ve ağrılı kistlerin (nodülokistik akne) boşaltılması veya enjeksiyonla tedavisi gerekebilir. Bu işlemler doktor tarafından yapılır.

Bu durumla yaşamak

Sivilceler günlük yaşamda rahatsızlık verebilir. Düzenli cilt bakımı, doktorunuzun önerdiği tedaviyi aksatmamak ve tetikleyicilerden kaçınmak en önemli adımlardır. Sivilceleri kapatmak isterseniz, yağsız ve komedojenik olmayan kapatıcılar kullanabilirsiniz.

Yaşam tarzı ipuçları

• Her gün düzenli olarak cildinizi temizleyin ve nemlendirin (yağsız nemlendirici tercih edin).
• Güneşten korunmak için geniş spektrumlu, yağsız bir güneş kremi kullanın.
• Düzenli egzersiz yapın, ancak egzersiz sonrası hemen duş alarak teri temizleyin.
• Yeterli uyuyun (gecede 7-9 saat).
• Sigara ve alkolden kaçının veya sınırlayın.

Diyet ve egzersiz

Araştırmalar, sivilcenin doğrudan beslenmeyle ilgili olmadığını gösterse de, düşük glisemik indeksli beslenme (rafine şeker, işlenmiş gıdalar azaltılmış) bazı kişilerde faydalı olabilir. Süt ürünlerinin de bazı kişilerde sivilceyi tetiklediği düşünülmektedir. Sağlıklı, dengeli beslenmek genel cilt sağlığınız için iyidir. Egzersiz stresi azaltır ve kan dolaşımını iyileştirir, bu da cilde yararlıdır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sivilceler özgüveninizi etkileyebilir, utanç, kaygı veya sosyal izolasyona neden olabilir. Bu duygular normaldir. Sivilcenin sizi nasıl hissettirdiği hakkında doktorunuzla veya güvendiğiniz biriyle konuşmak önemlidir. Gerekirse bir ruh sağlığı uzmanından destek alabilirsiniz. Unutmayın, sivilce tedavi edilebilir ve yalnız değilsiniz. Kriz anında 112'yi arayın veya bir ruh sağlığı destek hattına başvurun.

Önleme

Sivilce tamamen önlenemez, ancak riski azaltmak mümkündür. Yağlı ve komedojenik ürünlerden kaçınmak, cildi düzenli temizlemek, sivilceleri sıkmamak, sağlıklı beslenmek ve stres yönetimi gibi önlemler sivilce oluşumunu azaltabilir. Hormonal değişimler kaçınılmaz olduğu için tamamen önleme her zaman mümkün olmayabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalıcı sivilce izleri (atrofik veya hipertrofik skarlar)
• Cilt renginde değişiklikler (iltihap sonrası hiperpigmentasyon - koyu lekeler veya hipopigmentasyon - açık lekeler)
• Psikolojik sorunlar (düşük özgüven, depresyon, sosyal kaygı)
• Şiddetli vakalarda ağrılı kistler ve enfeksiyon

Uzun vadeli görünüm

Sivilce tedavi edilebilir bir durumdur. Çoğu insan uygun tedaviyle sivilcelerden kurtulur. Erken ve düzenli tedavi iz oluşumunu önemli ölçüde azaltır. Tedavinin etkili olması birkaç ay sürebilir, bu nedenle sabırlı olmak önemlidir. Sivilce izleri için de günümüzde lazer, dermaroller ve kimyasal peeling gibi başarılı tedaviler mevcuttur. Sağlık Bakanlığı onaylı merkezlerde bu tedaviler yapılabilmektedir. Umutlu olun, doğru tedaviyle cildiniz iyileşebilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.