Perennial allergic rhinitis

Genel Bakış

Sürekli alerjik nezle, burnunuzun iç yüzeyinin alerjen adı verilen maddelere karşı gösterdiği bir aşırı duyarlılık reaksiyonudur. Bu durum yıl boyunca devam eder ve mevsimsel alerjik nezleden farklı olarak belirli bir mevsimle sınırlı değildir.

Evet, oldukça yaygındır. Ülkemizde her 4-5 kişiden birinde alerjik nezle görülebilir ve bunun önemli bir kısmını sürekli tip oluşturur.

Her yaştan insanı etkileyebilir, ancak sıklıkla çocukluk veya genç erişkinlik döneminde başlar. Ailede alerji öyküsü olan kişilerde daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Sürekli veya sık sık hapşırma
• Burun akıntısı (genellikle berrak ve sulu)
• Burun tıkanıklığı
• Burun ve genizde kaşıntı
• Gözlerde kaşıntı, sulanma ve kızarıklık

Çocuklarda belirtiler

• Burun tıkanıklığı nedeniyle ağızdan nefes alma
• Sürekli burnunu karıştırma
• Göz altlarında morluk (alerjik parlaklık)
• Huzursuzluk, uyku güçlüğü ve okul başarısında düşüş

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Belirtiler daha hafif olabilir ve sıklıkla sinüzit veya kronik burun tıkanıklığı ile karıştırılabilir
• Baş ağrısı ve geniz akıntısı daha belirgin olabilir

Nedenler

Ana nedenler

• Ev tozu akarları (mikroskobik böcekler)
• Evcil hayvan tüyleri (kedi, köpek, kuş)
• Küf mantarları (özellikle nemli ortamlarda)
• Hamam böceği atıkları ve salgıları
• Bazı mesleki alerjenler (un, talaş, lastik gibi)

Risk faktörleri

• Ailede alerjik hastalık (astım, egzama, alerjik nezle) öyküsü
• Kişinin kendisinde başka alerjik hastalıkların olması
• Evde hayvan beslemek
• Nemsiz veya havalandırması yetersiz ortamlarda yaşamak
• Sigara dumanına maruz kalmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes darlığı veya hırıltılı solunum gelişirse
• Belirtiler günlük yaşamı ciddi şekilde etkiliyorsa
• Gözlerde şiddetli ağrı veya görme değişikliği varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Burun akıntısı, hapşırma veya tıkanıklık birkaç haftadan uzun sürüyorsa
• Reçetesiz alınan ilaçlar yeterli rahatlama sağlamıyorsa
• Belirtiler uyku, iş veya okul aktivitelerini etkiliyorsa

Tanı

Doktorunuz, şikayetlerinizi ve tıbbi geçmişinizi dinleyerek tanıya ulaşmaya çalışır. Muayene sırasında burnunuzun içine bakabilir ve alerji testleri isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Cilt prick testi: Küçük bir iğne ile alerjen özleri cilde uygulanır ve cilt reaksiyonu gözlenir.
• Kan testi (spesifik IgE): Alerjenlere karşı bağışıklık yanıtını ölçer.
• Burun endoskopisi: Burun içini daha detaylı görmek için küçük bir kamera kullanılabilir.

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci genellikle hızlıdır. Testler sırasında hafif bir rahatsızlık hissedebilirsiniz, ancak sonuçlar size net bir yol gösterecektir.

Tedavi

Tedavinin temel amacı alerjenlerden kaçınmak ve belirtileri kontrol altına almaktır. Çoğu kişi, doktorun önerdiği burun spreyleri veya ağız yoluyla alınan ilaçlarla rahatlar.

Evde kişisel bakım

• Evde toz akarlarına karşı yatak çarşaflarını haftada bir 60 derecede yıkayın.
• Evinizde nem oranını %50'nin altında tutmak için nem alma cihazı kullanın.
• Evcil hayvanlarınız varsa yatak odasından uzak tutun ve düzenli olarak yıkayın.
• Halı, perde ve peluş oyuncak gibi toz tutan eşyaları azaltın.
• Dışarıdayken polen yoğun ise çıkarken güneş gözlüğü ve şapka kullanın, eve gelince duş alıp kıyafetleri değiştirin.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, burun içine sıkılan kortikosteroid spreyler (iltihabı azaltır), ağızdan veya burundan kullanılan antihistaminikler (kaşıntı ve hapşırmayı durdurur) ve dekonjestan spreyler (tıkanıklığı giderir) önerebilir. Ayrıca, alerjenlere karşı bağışıklık sisteminizi duyarsızlaştırmak için alerji aşısı (immünoterapi) tedavisi uygulanabilir. Bu tedavilerin mutlaka bir doktor kontrolünde olması gerekir; kendi başınıza ilaç kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Nadiren, burun etlerinin aşırı büyümesine bağlı kronik tıkanıklık durumlarında doktorunuz cerrahi bir müdahale (et küçültme ameliyatı) önerebilir.

Bu durumla yaşamak

Günlük hayatınızda alerjenlerden uzak durmaya çalışmak en önemli adımdır. Belirtilerinizi takip etmek için bir günlük tutabilir, hangi durumların sizi tetiklediğini öğrenebilirsiniz.

Yaşam tarzı ipuçları

• Evinizi düzenli olarak vakumlayın ve nemli bir bezle toz alın.
• Hava temizleyici cihaz kullanmak faydalı olabilir.
• Yatak odanızı alerjenlerden arındırılmış bir ortam haline getirin.
• Stresten kaçının çünkü stres belirtileri artırabilir.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı bir beslenme düzeni bağışıklık sisteminizi destekler. Bol sebze ve meyve tüketin. Egzersiz yapmak genel sağlığınıza iyi gelir, ancak açık havada egzersiz yaparken polen yoğunluğuna dikkat edin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli burun akıntısı, tıkanıklık ve kaşıntı gibi belirtiler uyku kalitesini bozabilir ve gün içinde halsizlik, sinirlilik ve konsantrasyon güçlüğüne yol açabilir. Bu durum zamanla ruh halinizi etkileyebilir. Kendinize karşı sabırlı olun ve gerektiğinde doktorunuzdan veya bir ruh sağlığı uzmanından destek isteyin.

Önleme

Sürekli alerjik nezleyi tamamen önlemek mümkün değildir, ancak tetikleyicilerden uzak durarak belirtilerin ortaya çıkmasını azaltabilirsiniz. Erken yaşta alerjen maruziyetini sınırlamak riski azaltabilir.

Tarama programları

Ailede alerji öyküsü varsa, çocuklarda belirtiler başlamadan alerji testleri yaptırmak yerine hekim önerisiyle hareket edilmelidir. Rutin bir tarama önerilmez.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Sinüzit (yüz kemiklerindeki boşlukların iltihaplanması)
• Orta kulak iltihabı (özellikle çocuklarda)
• Nazal polip (burun içinde iyi huylu şişlikler)
• Uyku apnesi (uykuda solunum duraklaması)
• Astım belirtilerinin kötüleşmesi

Uzun vadeli görünüm

Tedaviye erken başlandığında ve düzenli olarak önlemlere uyulduğunda sürekli alerjik nezle çoğu kişide iyi kontrol altına alınabilir. Belirtiler zamanla azalabilir veya tamamen kaybolabilir. Umut verici olan, modern tedavi yöntemlerinin hayat kalitesini büyük ölçüde artırmasıdır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.