Acne in adults

Genel Bakış

Yetişkinlerde sivilce (akne), cildinizdeki yağ bezlerinin ve kıl köklerinin tıkanması sonucu oluşan bir cilt sorunudur. Genellikle ergenlikte görülse de, 20'li, 30'lu ve hatta daha ileri yaşlarda da ortaya çıkabilir. Sivilceler kızarıklık, şişlik, iltihap ve bazen ağrıya yol açabilir.

Evet, yetişkinlerde sivilce sanılandan daha yaygındır. Dünya genelinde birçok yetişkin bu sorunu yaşar ve yardım arar.

En sık 20-40 yaş arasındaki yetişkinleri etkiler. Özellikle kadınlarda adet döngüsü, gebelik veya menopoz gibi hormonal değişimlerle ilişkilidir. Yüz, boyun, göğüs, sırt ve omuzlarda görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Siyah noktalar (açık komedon) veya beyaz noktalar (kapalı komedon)
• Kızarık, şiş sivilceler (papül)
• İltihaplı, içi irin dolu sivilceler (püstül)
• Ağrılı, derinde büyük sivilceler (nodül veya kist)

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda sivilce nadir olup genellikle ergenlik belirtisidir. 12 yaşından küçüklerde sivilce varsa, altta yatan bir hormon sorunu olabilir; doktora danışılmalıdır.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• 50 yaş üzerinde sivilce, cilt kuruluğu ile birlikte seyredebilir. Kullanılan ilaçlar veya başka bir sağlık sorununun belirtisi olabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Ciltteki yağ bezlerinin aşırı yağ (sebum) üretmesi
• Ölü deri hücrelerinin gözenekleri tıkaması
• Propionibacterium acnes adlı bakterinin çoğalması
• İltihaplanma (vücudun tıkalı gözeneklere tepkisi)

Risk faktörleri

• Hormonal değişimler (adet dönemi, gebelik, doğum kontrol hapı kullanımı, polikistik over sendromu)
• Stres
• Yağlı veya komedojenik (gözenek tıkayıcı) kozmetik ürünler kullanmak
• Bazı ilaçlar (kortikosteroidler, lityum gibi – ancak doktorunuza danışmadan ilaç değiştirmeyin)
• Ailede sivilce öyküsü olması
• Cildi aşırı yıkamak veya sert temizleyiciler kullanmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Sivilceler şiddetli ağrıya, şişliğe veya akıntıya yol açıyorsa
• Evde uyguladığınız krem veya yöntemler birkaç hafta içinde işe yaramazsa
• Sivilceler iz bırakmaya başladıysa veya ciltte koyu lekeler oluşuyorsa
• Yüzde yaygın, derin ve iltihaplı sivilceler varsa (kistik akne)

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Hafif sivilceleriniz varsa ve sizi rahatsız ediyorsa, bir aile hekimine veya dermatoloji uzmanına başvurabilirsiniz.
• Sivilcelerinizle birlikte düzensiz adet görme, tüylenme artışı gibi başka belirtiler de varsa, hormonal bir nedenden şüphelenmek için doktora danışın.

Tanı

Doktorunuz cildinizi muayene ederek sivilce tipini ve şiddetini belirler. Genellikle fizik muayene yeterlidir.

Yapılabilecek testler

• Genellikle ek bir test gerekmez.
• Eğer hormonal bir neden düşünülüyorsa, kan testleri (örneğin hormon seviyeleri) istenebilir.
• Bazen sivilcenin bakteri kültürü alınabilir, ancak bu rutin değildir.

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz size sivilcelerinizle ilgili sorular sorar (ne zamandır var, hangi ürünleri kullanıyorsunuz, adet döneminiz düzenli mi?). Muayeneden sonra size uygun tedavi seçeneklerini anlatır. Çoğu durumda tedavi evde uygulanabilir.

Tedavi

Tedavi, sivilcenin şiddetine ve nedenine göre kişiselleştirilir. Hafif sivilcelerde cilt bakımı ve reçetesiz ürünler yeterli olabilir. Orta ve şiddetli sivilcelerde doktorunuz reçeteli ilaçlar veya diğer yöntemleri önerebilir. Tedavi birkaç hafta içinde etkisini göstermeye başlar.

Evde kişisel bakım

• Yüzünüzü günde iki kez hafif bir temizleyici ile yıkayın. Sıcak su yerine ılık su kullanın.
• Sivilceleri sıkmayın, patlatmayın. Bu iz bırakabilir ve enfeksiyonu yayabilir.
• Yağlı değil, 'komodojenik olmayan' (gözenek tıkamaz) etiketli nemlendiriciler ve güneş koruyucular kullanın.
• Makyaj yaparken su bazlı, yağsız ürünler tercih edin ve yatmadan mutlaka temizleyin.
• Yastık kılıflarınızı sık sık değiştirin, telefonunuzu temiz tutun.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz sivilce tipinize göre topikal (cilt üzerine sürülen) kremler, jeller veya losyonlar önerebilir. Bunlar arasında benzoil peroksit, retinoidler veya antibiyotik içeren preparatlar bulunabilir. Orta ve şiddetli vakalarda ağızdan alınan ilaçlar (antibiyotikler, hormon düzenleyiciler veya izotretinoin gibi) reçete edilebilir. İlaçların dozu ve süresi mutlaka doktor tarafından belirlenmelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Nadir durumlarda, büyük kistler veya apseler oluşursa doktor tarafından boşaltılabilir. Lazer veya ışık tedavileri de bazı sivilce türlerinde kullanılabilir. Bu yöntemler uzman dermatolog kontrolünde yapılır.

Bu durumla yaşamak

Sivilce ile yaşamak zor olabilir, ancak doğru bakım ve tedavi ile kontrol altına alınabilir. Sabırlı olun; tedavi genellikle hemen sonuç vermez. Cildinizi tahriş eden ürünlerden kaçının ve cilt bakım rutininize sadık kalın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Stres yönetimi teknikleri uygulayın (yoga, meditasyon, yürüyüş gibi).
• Yeterli uyuyun; uykusuzluk sivilceyi kötüleştirebilir.
• Cildinize sık dokunmamaya, elinizi yüzünüze değdirmemeye özen gösterin.
• Sigara ve aşırı alkol tüketiminden kaçının.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı bir beslenme düzeni sivilceye doğrudan iyi gelse de, herkes için geçerli bir diyet yoktur. Bazı kişilerde yüksek glisemik indeksli besinler (şekerli, beyaz unlu yiyecekler) sivilceleri tetikleyebilir. Süt ürünleri de duyarlı kişilerde etkili olabilir. Dengeli beslenmek, bol su içmek ve düzenli egzersiz yapmak genel sağlığınıza iyi gelir. Egzersiz sonrası teri mutlaka temizleyin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sivilce, özellikle yetişkinlerde özgüveni etkileyebilir, kaygı ve depresyona yol açabilir. Bu duygular normaldir; lütfen kendinizi yalnız hissetmeyin. Duygusal yükünüzü paylaşmak için bir psikolog veya rehberlik desteği alabilirsiniz. Unutmayın, sivilce geçicidir ve tedavi edilebilir.

Önleme

Yetişkinlerde sivilce tamamen önlenemeyebilir ancak tetikleyicilerden kaçınarak ve iyi bir cilt bakımı uygulayarak sıklığı azaltılabilir. Cildinizi aşırı yıkamaktan kaçının, yağsız ürünler kullanın ve stresi yönetin.

Aşılar

Bu durumla ilgili bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Sivilce için rutin bir tarama testi yoktur. Ancak cildinizde olağandışı değişiklikler fark ederseniz bir dermatoloğa danışabilirsiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• İz kalması (sivilce lekeleri ve derin çukurlar)
• Cilt renginde koyulaşma (hiperpigmentasyon)
• Enfeksiyon yayılması (selülit gibi ağır durumlar)
• Psikolojik etkiler (özgüven kaybı, sosyal izolasyon, depresyon)

Uzun vadeli görünüm

Tedavi edildiğinde yetişkin sivilceleri genellikle iyileşir. Erken ve doğru müdahale ile iz kalma riski azalır. Herkesin cildi farklıdır; tedavi sürecinde sabırlı olmak önemlidir. İyileşme mümkün ve umut vericidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.