Acne in older adults

Genel Bakış

Akne, ciltteki yağ bezlerinin tıkanması ve iltihaplanması sonucu oluşan bir cilt sorunudur. Yetişkinlerde, özellikle 50 yaş üstü bireylerde de görülebilir. Buna 'erişkin aknesi' veya 'geç başlangıçlı akne' denir. Sivilceler, siyah noktalar, beyaz noktalar, kızarık şişlikler veya iltihaplı kabarcıklar şeklinde ortaya çıkabilir.

Erişkinlerde akne oldukça yaygındır. Kadınlarda erkeklere göre biraz daha sık görülür. 50 yaş üstü kişilerin yaklaşık %20’sinde akne benzeri cilt sorunları yaşanabilir.

Özellikle 50 yaş üstü kadınlarda, menopoz dönemindeki hormonal değişiklikler nedeniyle daha sık görülür. Ancak her yaştan yetişkin etkilenebilir. Ayrıca, bazı ilaçları kullanan kişilerde de akne görülebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yüz, sırt, göğüs veya omuzlarda siyah noktalar (açık komedon) ve beyaz noktalar (kapalı komedon)
• Kızarık, şiş sivilceler (papül)
• İltihaplı, ucu sarı veya beyaz sivilceler (püstül)
• Derin, ağrılı şişlikler (nodül veya kist)

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Genellikle yüzün alt kısmında, çene ve ağız çevresinde yoğunlaşan sivilceler
• Daha sık iltihaplı ve ağrılı sivilceler (nodüller)
• Sivilceler iyileştikten sonra koyu lekeler veya iz kalma olasılığı daha yüksek
• Akne bazen kızarıklık (rosasea) ile karışabilir; bu nedenle doğru tanı önemlidir.

Nedenler

Ana nedenler

• Hormonal değişiklikler (menopoz, polikistik over sendromu gibi)
• Bazı ilaçlar (kortikosteroid, lityum, antiepileptik ilaçlar gibi)
• Stres ve kaygı
• Cilt bakım ürünlerinde yağlı veya tıkayıcı maddeler

Risk faktörleri

• Ailede akne öyküsü
• Hormonal dengesizlikler (örneğin, menopoz veya hormonal hastalıklar)
• Bazı ilaçları kullanmak
• Cildi sık sık ovuşturmak, aşırı yıkamak
• Sağlıksız beslenme (yüksek glisemik indeksli yiyecekler, süt ürünleri bazı kişilerde akneyi tetikleyebilir)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yüzünüzde aniden çok sayıda iltihaplı sivilce çıkarsa ve ağrıya yol açıyorsa
• Sivilceler ateş, halsizlik gibi genel belirtilerle birlikteyse

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Evde uyguladığınız basit önlemlere rağmen sivilceler geçmiyorsa veya kötüleşiyorsa
• Sivilceler iz bırakmaya başladıysa
• Aknenin günlük yaşamınızı, işinizi veya ruh sağlığınızı etkilediğini düşünüyorsanız

Tanı

Doktorunuz cildinizi muayene ederek genellikle akneyi teşhis edebilir. Sivilcelerin görünümü, yeri ve şiddeti değerlendirilir.

Yapılabilecek testler

• Genellikle ek bir teste gerek yoktur.
• Altta yatan hormonal bir neden düşünülüyorsa, kan testleri veya hormon düzeyi ölçümü istenebilir.

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz size sivilcelerinizle ilgili birkaç soru soracak (ne zamandır var, hangi ürünleri kullanıyorsunuz, kullandığınız ilaçlar vb.) ve cildinizi inceleyecektir. Çoğu durumda tanı hızlıca konur ve tedavi planı oluşturulur.

Tedavi

Akne tedavisinin amacı sivilceleri azaltmak, yeni çıkmalarını önlemek ve iz oluşumunu engellemektir. Tedavi kişiye özeldir; hafif vakalarda basit cilt bakımı yeterli olabilirken, daha şiddetli durumlarda ilaç tedavisi gerekebilir.

Evde kişisel bakım

• Cildinizi günde iki kez yumuşak bir temizleyiciyle (sabun benzeri) yıkayın. Sert ovuşturmayın.
• Yağsız, gözenek tıkamayan (non-comedojen) nemlendirici ve makyaj ürünleri tercih edin.
• Sivilceleri sıkmayın, patlatmayın. Bu, iz ve enfeksiyon riskini artırır.
• Şapka, atkı gibi cildi tahriş eden aksesuarları sınırlayın.
• Stresten uzak durmaya çalışın, sağlıklı uyku düzenine özen gösterin.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, sivilcelerin türüne ve şiddetine göre çeşitli tedavi yöntemleri önerebilir. Bunlar arasında cilt üzerine uygulanan kremler, jeller (retinoidler, benzoil peroksit, antibiyotik gibi etken maddeler içerebilir), ağızdan alınan ilaçlar (örneğin antibiyotikler veya hormon düzenleyiciler) veya lazer, ışık tedavileri yer alabilir. Tedaviyi doktorunuz planlamalı, ilaçları önerilen şekilde kullanmalısınız. Hiçbir ilacı doktorunuza danışmadan kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Büyük, ağrılı kistler bazen doktor tarafından boşaltılabilir. Bu küçük bir işlemdir ve doktorun muayenehanesinde yapılır.

Bu durumla yaşamak

Akne ile yaşamak bazen zorlayıcı olabilir, ancak doğru bakım ve tedavi ile sivilceler kontrol altına alınabilir. Cildinize nazik davranmak, sağlıklı alışkanlıklar edinmek önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yüzünüze sık sık dokunmaktan kaçının.
• Telefon gibi cildinize sürekli temas eden eşyaları düzenli temizleyin.
• Terliyorsanız hemen duş alın veya cildinizi temizleyin.
• Güneş koruyucu kullanın, çünkü güneş akne izlerini koyulaştırabilir.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı bir beslenme düzeni cildinize iyi gelebilir. Bazı araştırmalar, yüksek şekerli ve işlenmiş gıdaların akneyi tetikleyebileceğini gösteriyor. Bol su için, sebze ve meyve ağırlıklı beslenin. Düzenli egzersiz kan dolaşımını artırır, ancak egzersiz sonrası teri hemen temizleyin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Akne, özellikle yetişkinlikte özgüveni etkileyebilir ve kaygı, utanç gibi duygulara yol açabilir. Bu duygular normaldir. Gerekirse bir psikolog veya danışmandan destek almak faydalı olabilir.

Önleme

Akneyi tamamen önlemek mümkün olmayabilir, ancak tetikleyicilerden kaçınarak sivilce çıkmasını azaltabilirsiniz. Cilt temizliğine dikkat etmek, yağsız ürünler kullanmak, stresi yönetmek ve sağlıklı beslenmek yardımcı olabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalıcı koyu lekeler (postinflamatuar hiperpigmentasyon)
• Çökük veya kabarık yara izleri (skar)
• Ciltte renk değişikliği
• Nadir de olsa cilt enfeksiyonu (selülit) riski

Uzun vadeli görünüm

Çoğu erişkin aknesi uygun tedavi ile iyi yanıt verir. Tedavi edilmese bile sivilceler zamanla kendiliğinden geçebilir, ancak iz kalma riski artar. Erken ve düzenli tedavi ile cilt genellikle temiz ve sağlıklı bir görünüme kavuşabilir. Unutmayın, cildinizdeki herhangi bir değişiklikte doktorunuza danışmak en doğrusudur.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.