Acne patient overview

Genel Bakış

Akne, cildimizdeki küçük deliklerin (gözeneklerin) tıkanmasıyla ortaya çıkan yaygın bir cilt sorunudur. Genellikle ergenlik döneminde görülür, ancak her yaşta ortaya çıkabilir. Sivilce, siyah nokta, beyaz nokta ve iltihaplı kızarık kabarcıklar şeklinde kendini gösterir.

Evet, akne çok yaygındır. Ergenlerin yaklaşık %85'inde bir dönem akne görülür. Yetişkinlerde de sıkça rastlanır.

En sık 12-25 yaş arası gençleri etkiler. Ancak bebekler, çocuklar ve 50'li yaşlarındaki yetişkinlerde de görülebilir. Kadınlarda adet döngüsüne bağlı olarak daha sık ortaya çıkabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Siyah noktalar (açık komedon)
• Beyaz noktalar (kapalı komedon)
• Kızarık, iltihaplı sivilceler (papül)
• İçi irin dolu sivilceler (püstül)
• Ağrılı, derin ve irinli şişlikler (nodül veya kist)

Çocuklarda belirtiler

• Bebeklerde yanaklarda küçük kırmızı veya beyaz noktalar
• Çocuklarda genellikle alın, burun ve çenede siyah nokta ve sivilceler

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yetişkinlerde genellikle alt yüz, çene hattı ve boyunda derin, ağrılı sivilceler
• Kadınlarda adet öncesinde artış gösteren sivilceler

Nedenler

Ana nedenler

• Cilt yağının (sebum) aşırı üretimi
• Ölü cilt hücrelerinin gözenekleri tıkaması
• Gözenek içinde bakteri (Propionibacterium acnes) çoğalması
• İltihabi reaksiyonlar (bağışıklık sisteminin tepkisi)

Risk faktörleri

• Ergenlik dönemi (hormon değişimi)
• Ailede akne öyküsü olması
• Hormonal değişiklikler (adet dönemi, gebelik, polikistik over sendromu)
• Yüksek glisemik indeksli beslenme (şekerli ve işlenmiş gıdalar)
• Stres
• Bazı kozmetik ürünleri (yağlı losyonlar, kremler)
• Aşırı nemli veya terli ortam
• Bazı ilaçlar (örn. kortikosteroidler, lityum – ancak ilaç ismi vermeyin)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Şiddetli ağrılı, derin ve iltihaplı sivilceler (nodülokistik akne)
• Sivilceler iz bırakmaya başladıysa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Hafif aknede reçetesiz ürünler 2-3 ay içinde sonuç vermezse
• Akne yüz, sırt, göğüs gibi geniş alanları etkiliyorsa
• Akne nedeniyle özgüveniniz etkileniyorsa
• Akne ile birlikte aşırı kıllanma, adet düzensizliği gibi belirtiler varsa (hormonal bir sorun olabilir)

Tanı

Doktorunuz genellikle cildinizi inceleyerek akne teşhisi koyar. Sivilcelerin tipi, yerleşimi ve şiddetine göre değerlendirme yapar. Gerekirse hormon düzeyinizi kontrol etmek için kan testleri isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Çoğu durumda ek teste gerek yoktur.
• Hormonal bir sorundan şüpheleniliyorsa kan testleri (hormon profili) yapılabilir.
• Nadiren kültür testi (sivilce içindeki materyal incelenir) yapılabilir.

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz size aknenin şiddetini hafif, orta veya şiddetli olarak sınıflandıracaktır. Ardından sizinle birlikte bir tedavi planı oluşturacaktır. Tedavi genellikle birkaç ay sürebilir, sabırlı olmak önemlidir.

Tedavi

Akne tedavisi, sivilceleri azaltmak, yenilerinin oluşmasını önlemek ve iz kalmasını engellemek için yapılır. Tedavi kişiye göre değişir; hafif aknede cilt bakımı ve reçetesiz ürünler yeterli olabilirken, orta ve şiddetli aknede doktor reçetesi ile ilaçlar kullanılır.

Evde kişisel bakım

• Yüzünüzü günde iki kez (sabah-akşam) hafif, alkolsüz bir temizleyici ile yıkayın.
• Sivilceleri sıkmayın, patlatmayın; bu enfeksiyonu yayar ve iz bırakır.
• Yağsız, su bazlı nemlendirici kullanın.
• Yağlı ve ağır makyaj ürünlerinden kaçının; makyajı mutlaka temizleyin.
• Saçınızı sık sık yıkayın, saç yağının yüze temasını önleyin.
• Terli giysileri hemen çıkarın ve duş alın.
• Güneşten koruyucu kullanın ancak yağsız formülleri tercih edin.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, aknenin şiddetine göre cilt temizleyicileri, antibiyotikli kremler veya jeller, retinoid içeren kremler, hormon düzenleyici ilaçlar veya ağızdan alınan ilaçlar önerebilir. Tedavi planınızın süresi ve ilaç seçimi size özel belirlenir. İlaç ismi verilmez; doktorunuz size en uygun ilacı yazacaktır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok büyük ve iltihaplı kistler nadiren bir uzman tarafından boşaltılabilir. Ayrıca akne izlerinin tedavisinde lazer, dermabrazyon gibi kozmetik işlemler düşünülebilir. Bu işlemler için bir dermatoloğa danışmalısınız.

Bu durumla yaşamak

Akne ile yaşarken düzenli cilt bakımı önemlidir. Sabah ve akşam yüz temizliği, nemlendirme ve güneş koruyucu kullanmak alışkanlık haline getirilmelidir. Makyaj yapıyorsanız mutlaka akşam temizleyin. Ellerinizi sık sık yıkayın ve yüzünüze dokunmamaya çalışın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Stresi yönetin; yoga, meditasyon gibi rahatlama teknikleri yardımcı olabilir.
• Yeterli uyuyun (7-9 saat).
• Cildi tahriş edebilecek sert kese, peeling ve sıkıştırıcı ürünlerden kaçının.
• Saç boyası, jöle gibi ürünlerin yüze temasını önleyin.
• Sigara içmeyin ve alkol tüketimini sınırlayın.

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenmek genel cilt sağlığını destekler. Şekerli, beyaz unlu ve işlenmiş gıdaların akneyi artırabileceğine dair bazı kanıtlar vardır. Bunun yerine sebze, meyve, tam tahıllar ve sağlıklı yağlar (örneğin balık, ceviz) tüketmek faydalı olabilir. Egzersiz yapmak kan dolaşımını artırır, ancak terli kıyafetleri hemen değiştirmek akneyi önler.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Akne, özellikle gençlerde özgüven ve ruh hali üzerinde olumsuz etkiler yaratabilir. Utanç, kaygı, sosyal çekilme görülebilir. Bu duygular çok yoğunsa bir psikolog veya psikiyatristten destek almak önemlidir.

Önleme

Akneyi tamamen önlemek mümkün olmasa da, riski azaltmak için bazı önlemler alınabilir. Düzenli cilt temizliği, yağsız ürünler kullanmak, sivilceleri sıkmamak ve sağlıklı beslenmek yardımcı olabilir. Ailede akne öyküsü varsa erken dönemde dermatologdan destek almak faydalıdır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalıcı iz ve leke oluşumu
• Ciltte çukur veya kabarık yara izi
• Cilt renginde koyulaşma veya açılma (hiperpigmentasyon)
• Psikolojik etkiler: özgüven kaybı, sosyal fobi, depresyon
• Nadir durumlarda derin enfeksiyon ve apse

Uzun vadeli görünüm

Akne genellikle tedavi edilebilir bir durumdur. Erken ve düzenli tedavi ile çoğu kişide sivilceler kontrol altına alınır ve iz kalması önlenir. Sabırlı olmak önemlidir; tedavi birkaç ay sürebilir. Şiddetli akne bile doğru tedaviyle büyük ölçüde iyileşir. Unutmayın, akne sizin suçunuz değildir ve yardım almak her zaman mümkündür.

Destek bul

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.