Hidradenitis suppurativa

Genel Bakış

Hidradenitis suppurativa (kısaca HS), cildin altında ağrılı şişliklere, iltihaplı sivilcelere ve bazen akıntılı kanallara neden olan, uzun süreli bir cilt hastalığıdır. Genellikle koltuk altı, kasık, kalça ve göğüs gibi derinin birbirine sürtündüğü bölgelerde görülür.

HS çok yaygın değildir. Her 100 kişiden yaklaşık 1 ila 4'ünde görülür. Ancak hafif vakalar fark edilmeyebilir, bu yüzden gerçek sayı daha yüksek olabilir.

HS her yaşta görülebilir, ancak en sık 20-40 yaş arasındaki yetişkinlerde başlar. Kadınlarda erkeklerden biraz daha sık rastlanır. Sigara içmek ve fazla kilo HS riskini artırabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Cilt altında bezelye büyüklüğünde veya daha büyük ağrılı şişlikler
• Şişliklerin iltihaplanması ve içinden kötü kokulu sıvı gelmesi
• Ciltte siyah nokta benzeri küçük delikler (sinüs yolları)
• İyileşen bölgelerde kalınlaşmış, renk değiştirmiş cilt veya yara dokusu
• Şişliklerin tekrarlaması, genellikle aynı bölgelerde

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda HS nadir görülür, ancak ergenlik döneminde başlayabilir.
• Belirtiler yetişkinlerdeki gibidir: koltuk altı, kasık gibi bölgelerde ağrılı şişlikler.
• Çocuklarda kilo fazlalığı ve ailede HS öyküsü riski artırabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda HS daha hafif seyredebilir, ancak kronikleşme riski vardır.
• İyileşme süreci yavaş olabilir ve enfeksiyon riski artabilir.
• Hareket kısıtlılığına neden olabilir, bu nedenle düzenli doktor takibi önemlidir.

Nedenler

Ana nedenler

• Kesin nedeni bilinmemekle birlikte, bağışıklık sisteminin saç köklerine ve ter bezlerine saldırmasıyla oluşan iltihap olduğu düşünülmektedir.
• Genetik yatkınlık (ailede HS olması) riski artırabilir.
• Sigara içmek ve aşırı kilo (obezite) hastalığın ortaya çıkmasını tetikleyebilir.

Risk faktörleri

• Sigara içmek
• Fazla kilo (obezite)
• Ailede HS öyküsü
• Metabolik sendrom, diyabet gibi bazı sağlık sorunları
• Kadın olmak (erkeklere göre biraz daha sık)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Şişlikler aniden büyür, çok ağrılı olur ve ateşiniz varsa
• Şişliklerden iltihap veya kan sızıyorsa ve durmuyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Koltuk altı, kasık gibi bölgelerde tekrarlayan ağrılı şişlikler fark ederseniz
• Şişlikler iyileştikten sonra cildinizde kalıcı yara dokusu oluşuyorsa
• HS belirtileri yaşam kalitenizi etkiliyorsa

Tanı

HS tanısı genellikle fizik muayene ile, tipik bölgelerdeki karakteristik şişlikler ve tekrarlama öyküsü sayesinde konur. Doktorunuz size belirtilerinizi ve tıbbi geçmişinizi soracaktır.

Yapılabilecek testler

• HS için özel bir kan testi yoktur. Tanı çoğunlukla klinik bulgulara dayanır.
• Şüpheli durumlarda enfeksiyon varlığını araştırmak için kültür testi yapılabilir.
• Nadir durumlarda, iltihabın yayılımını görmek için ultrason veya MR gibi görüntüleme yöntemleri kullanılabilir.

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz cildinizi muayene edecek ve hangi bölgelerin etkilendiğine bakacaktır. Tanı konulduktan sonra, hastalığın şiddetine göre bir tedavi planı oluşturulacaktır. HS genellikle bir dermatolog (cilt hastalıkları uzmanı) tarafından takip edilir.

Tedavi

HS tedavisi, belirtileri kontrol altına almak, alevlenmeleri azaltmak ve yaşam kalitesini artırmak için yapılır. Tedavi kişiye özeldir; hafif vakalarda bazen sadece yaşam tarzı değişiklikleri yeterli olabilirken, ileri durumlarda ilaç tedavisi veya cerrahi gerekebilir.

Evde kişisel bakım

• Etkilenen bölgeleri düzenli olarak yumuşak sabun ve suyla yıkayın, ardından iyice kurulayın.
• Dar giysilerden kaçının; pamuklu, bol kıyafetler tercih edin.
• Sigara kullanıyorsanız bırakmayı deneyin (Sağlık Bakanlığı Sigara Bırakma Hattı'ndan yardım alabilirsiniz).
• Fazla kilonuz varsa, sağlıklı beslenme ve egzersizle kilo vermek belirtileri hafifletebilir.
• Ağrılı şişliklere soğuk kompres uygulayabilirsiniz, ancak patlatmayın veya sıkmayın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, iltihabı azaltmak için ağızdan veya cilde uygulanan ilaçlar önerebilir. Gerekirse enfeksiyonu önlemek için antibiyotik kullanılabilir (doktor reçetesi ile). Biyolojik tedaviler gibi ileri seçenekler de bazı hastalarda etkili olabilir. Her ilacın yan etkileri olabileceğinden, doktorunuzla düzenli olarak görüşün.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Eğer ilaç tedavisi yeterli olmazsa ve tekrarlayan, büyük şişlikler varsa, doktorunuz cerrahi müdahale önerebilir. Bu işlem, iltihaplı kanalların ve yara dokusunun çıkarılması anlamına gelir. Cerrahi kararı, hastalığın şiddetine ve yaygınlığına göre verilir.

Bu durumla yaşamak

HS ile yaşamak bazen zor olabilir. Ağrılı ataklar günlük aktivitelerinizi etkileyebilir. Hastalığınızı yönetmek için doktorunuzla iş birliği yapın ve alevlenmeleri tetikleyen durumlardan (örneğin aşırı terleme, dar giysiler) kaçının. Düzenli cilt bakımı çok önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sağlıklı bir kilo için dengeli beslenmeye çalışın.
• Sigara ve alkolden uzak durun.
• Hastalığı yönetmek için bir günlük tutmak faydalı olabilir: belirtilerinizin ne zaman arttığını ve nelerin tetiklediğini not edin.
• Stres HS'yi kötüleştirebilir; yoga, meditasyon veya yürüyüş gibi rahatlama yöntemleri deneyin.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı bir diyet, özellikle işlenmiş gıdalardan uzak, sebze ve meyve ağırlıklı beslenme önerilir. Düzenli egzersiz kilo kontrolüne yardımcı olur, ancak sürtünmeyi azaltmak için yüzme gibi düşük etkili aktiviteler tercih edilebilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

HS, görünür yara izleri, ağrı ve utanma duygusu nedeniyle depresyon, anksiyete ve sosyal izolasyona yol açabilir. Bu duyguları yaşamak normaldir. Psikolojik destek almak size iyi gelebilir. Aileniz ve arkadaşlarınızla konuşun, yalnız olmadığınızı bilin.

Önleme

HS tamamen önlenemez, ancak risk faktörlerini azaltmak alevlenmeleri hafifletebilir. Sigarayı bırakmak, sağlıklı kiloda kalmak, cildi tahriş etmemek ve iyi bir cilt bakımı önleyici adımlar arasındadır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Enfeksiyon (iltihabın yayılması)
• Ciltte kalıcı yara dokusu ve daralmalar
• Hareket kısıtlılığı (özellikle koltuk altı ve kasık bölgesinde)
• Lenfödem (lenf sıvısının birikmesi)

Uzun vadeli görünüm

HS kronik (uzun süreli) bir hastalıktır, ancak tedavi ile belirtiler kontrol altına alınabilir. Doğru tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleri ile birçok kişi günlük yaşamına devam edebilir. Araştırmalar devam etmektedir; yeni tedavi seçenekleri umut vermektedir. Doktorunuzla düzenli görüşmek ve tedavi planına uymak en önemli adımlardır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.