Allergic rhinitis control in older adults

Genel Bakış

Alerjik rinit, burnunuzun iç kısmının alerjen denilen maddelere karşı verdiği bir tepkidir. Bu maddeler genellikle polen, ev tozu akarları, küf veya hayvan tüyü gibi şeylerdir. Vücudunuz bu maddelere karşı hassasiyet gösterdiğinde hapşırma, burun akıntısı, kaşıntı ve tıkanıklık gibi belirtiler ortaya çıkar. İleri yaşta bu durum bazen 'saman nezlesi' olarak da adlandırılır, ancak mevsimsel olabileceği gibi yıl boyunca da sürebilir.

Evet, alerjik rinit her yaşta görülebilen yaygın bir durumdur. İleri yaş grubunda da sıkça rastlanır, ancak bazen başka sağlık sorunlarıyla karıştırılabilir.

Herkesi etkileyebilir, ancak ailede alerji öyküsü olanlarda, astım ya da egzaması bulunanlarda daha sık görülür. İleri yaşta bağışıklık sistemindeki değişiklikler nedeniyle belirtiler farklılaşabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Hapşırma
• Burun akıntısı veya tıkanıklığı
• Burun, boğaz veya gözlerde kaşıntı
• Sulu ve kaşıntılı gözler
• Geniz akıntısı nedeniyle öksürük

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda genellikle sık hapşırma, burun çekme, göz altı morlukları ve uyku sorunları görülür.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• İleri yaşta burun tıkanıklığı daha ön planda olabilir, hapşırma ve kaşıntı daha hafif seyredebilir.
• Koku alma duyusunda azalma yaşanabilir.
• Uyku kalitesinde düşüş ve gündüz yorgunluğu sık görülür.
• Bazı ilaçların yan etkileri nedeniyle belirtiler daha karmaşık hale gelebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Polenler (çimen, ağaç, yabani ot polenleri)
• Ev tozu akarları (mikroskobik böcekler)
• Küf sporları (nemli ortamlarda yetişen mantarlar)
• Hayvan tüyü, kepek veya salyası (kedi, köpek gibi)
• Hamamböceği dışkısı ve vücut parçaları

Risk faktörleri

• Ailede alerji, astım veya egzama öyküsü
• Kişisel astım veya diğer alerjik hastalıklar
• Sık antibiyotik kullanımı veya erken çocukluk döneminde aşırı hijyen
• Hava kirliliği ve sigara dumanına maruz kalma

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes almakta veya yutkunmakta güçlük çekiyorsanız
• Yüzünüzde, dilinizde veya boğazınızda şişme olursa
• Allerjik şok geçiriyorsanız (112'yi arayın)

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Belirtileriniz birkaç haftadan uzun sürüyorsa
• Burun tıkanıklığı uykunuzu veya günlük işlerinizi etkiliyorsa
• Reçetesiz aldığınız ilaçlar işe yaramıyorsa
• Koku duyunuzda belirgin azalma varsa

Tanı

Doktorunuz öncelikle belirtilerinizi ve tıbbi geçmişinizi dinler. Fizik muayene yaparak burun içine bakar. Alerji testleri gerekebilir.

Yapılabilecek testler

• Deri prick testi: Kol veya sırt derisine küçük miktarlarda alerjen damlatılır ve iğne ile hafifçe çizilir. Kızarıklık ve kabarıklık olup olmadığına bakılır.
• Kan testi: Belirli alerjenlere karşı antikor düzeyleri ölçülür.

Randevunuzda neler beklenir

Testler genellikle birkaç saat içinde sonuçlanır. Doktorunuz hangi alerjenlerden kaçınmanız gerektiğini ve hangi tedavilerin uygun olduğunu anlatacaktır.

Tedavi

Tedavinin temel amacı alerjenlerden uzak durmak ve belirtileri ilaçlarla kontrol altına almaktır. Ayrıca bağışıklık sisteminin alerjenlere karşı duyarlılığını azaltan immünoterapi (alerji aşısı) bazı kişiler için uygun olabilir.

Evde kişisel bakım

• Evde alerjenleri azaltmak için sık sık toz alın, yatak çarşaflarını sıcak suda yıkayın ve nem oranını %50'nin altında tutun.
• Polen mevsiminde dışarı çıkarken güneş gözlüğü takın, eve gelince kıyafetlerinizi değiştirin ve duş alın.
• Burun tıkanıklığı için tuzlu su spreyleri veya burun yıkama (neti pot) kullanabilirsiniz.
• Sigara dumanından ve güçlü kokulardan uzak durun.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz antihistaminikler (alerji belirtilerini azaltan ilaçlar), burun spreyleri (kortizon türü ilaçlar içeren spreyler) veya dekonjestanlar (burun açıcılar) önerebilir. Yaşınıza ve sağlık durumunuza göre en uygun tedavi belirlenecektir. Göz damlası formundaki antihistaminikler de kaşıntılı gözler için faydalı olabilir. İmmünoterapi (alerji aşısı) ile vücudunuzun alerjene karşı tolerans geliştirmesi sağlanabilir. Hiçbir ilacı doktorunuza danışmadan kullanmayın, özellikle tansiyon ilacı gibi başka ilaçlar alıyorsanız.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Alerjik rinit için cerrahi genellikle gerekli değildir. Ancak burun eti büyümesi, polip veya sinüzit gibi ek sorunlar varsa doktorunuz ameliyat önerebilir.

Bu durumla yaşamak

Alerjik rinitle yaşamak dikkat gerektirir. Günlük olarak alerjenlerden kaçınma davranışları uygulayarak belirtileri azaltabilirsiniz. Rutin kontrollerinizi ihmal etmeyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yatak odanızda halı bulundurmayın, toz tutmayan malzemeler kullanın.
• Hava temizleyici cihazlar ve HEPA filtreli elektrik süpürgeleri tercih edin.
• Polen mevsiminde pencereleri kapalı tutun ve klimayı temiz filtrelerle kullanın.

Diyet ve egzersiz

Özel bir diyet gerekli değildir, ancak sağlıklı beslenmek bağışıklık sisteminizi destekler. Düzenli egzersiz genel sağlığınız için iyidir; polen mevsiminde açık havada egzersiz yapmaktan kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli burun tıkanıklığı, uyku sorunları ve yorgunluk günlük yaşamı zorlaştırabilir, kaygı veya moral bozukluğuna yol açabilir. Belirtileriniz ruh halinizi etkiliyorsa bir doktor veya psikologdan destek almaktan çekinmeyin. Unutmayın, bu durum tedavi edilebilir.

Önleme

Alerjik riniti tamamen önlemek mümkün olmasa da, tetikleyicilerden kaçınarak belirtileri büyük ölçüde azaltabilirsiniz. Evde alerjenleri kontrol altında tutmak, polen mevsiminde önlem almak hastalığın şiddetini hafifletebilir.

Aşılar

Alerjik rinit için özel bir aşı yoktur. Ancak alerji aşısı (immünoterapi) belirtileri önlemede uzun vadeli fayda sağlayabilir. Bu tedavi yöntemi için doktorunuza danışın.

Tarama programları

Alerjik rinit için rutin bir tarama önerilmemektedir. Ancak belirti yaşarsanız doktorunuza başvurmanız yeterlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Sinüzit (yüz kemiklerindeki boşlukların iltihaplanması)
• Orta kulak iltihabı (özellikle çocuklarda)
• Uyku apnesi (uykuda solunum durması) riskinde artış
• Astımın daha kötü seyretmesi eğer astım varsa
• Koku duyusunda kalıcı kayıp

Uzun vadeli görünüm

Doğru tedavi ve alerjen kontrolü ile alerjik rinitli çoğu ileri yaş hastası belirtilerini rahatça yönetebilir ve normal bir yaşam sürebilir. Tedaviye düzenli devam etmek ve doktorunuzla iş birliği yapmak önemlidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.