Amaurosis fugax

Genel Bakış

Amaurosis fugax (okunuşu: ama-roz-is fu-gaks), bir gözde geçici görme kaybıdır. Genellikle birkaç dakika sürer ve sanki bir perde iniyormuş gibi olur. Bu durum, göze giden kan akışının geçici olarak durmasından kaynaklanır ve genellikle daha ciddi bir sorunun, örneğin felç (inme) riskinin habercisidir.

Amaurosis fugax çok sık görülen bir durum değildir, ancak özellikle 50 yaş üstü kişilerde ve kalp-damar hastalığı riski taşıyanlarda daha sık rastlanır.

Genellikle orta yaş ve üzeri yetişkinleri etkiler. Yüksek tansiyon, yüksek kolesterol, şeker hastalığı (diyabet) ve sigara içenlerde daha yaygındır. Çocuklarda çok nadirdir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Bir gözde aniden perde inmesi veya kararma hissi
• Görüntünün soluklaşması veya bulanıklaşması
• Genellikle birkaç dakika içinde kendiliğinden düzelme
• Atak sırasında ağrı olmaması

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda çok nadir görülür. Eğer olursa, genellikle migren atağı veya kalp kapakçığı sorunlarıyla ilişkilidir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda daha sık görülür ve genellikle boyun atardamarlarındaki (karotis arter) daralma veya tıkanma ile ilgilidir.

Nedenler

Ana nedenler

• Göze giden atardamardaki (oftalmik arter) geçici tıkanma
• Boyun atardamarlarında (karotis arter) plak birikmesi (ateroskleroz)
• Kalpten veya büyük damarlardan gelen küçük bir pıhtı (emboli)

Risk faktörleri

• Yüksek tansiyon (hipertansiyon)
• Yüksek kolesterol
• Şeker hastalığı (diyabet)
• Sigara kullanımı
• İleri yaş (50 yaş üstü)
• Atriyal fibrilasyon gibi kalp ritim bozuklukları
• Obezite
• Hareketsiz yaşam tarzı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• İlk kez amaurosis fugax atağı yaşarsanız hemen bir sağlık kuruluşuna başvurun.
• Atak sırasında görme kaybına ek olarak vücudun bir tarafında uyuşma, güçsüzlük veya konuşma güçlüğü varsa acil servise gidin.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Daha önce değerlendirildiyseniz ve ataklar tekrarlıyorsa, doktorunuzla planlı bir kontrol randevusu alın.

Tanı

Doktorunuz önce şikayetlerinizi dinler, ardından fizik muayene yapar. Boyun atardamarlarınız dinlenir (stetoskopla üfürüm kontrolü) ve risk faktörleriniz değerlendirilir.

Yapılabilecek testler

• Karotis doppler ultrason: Boyun atardamarlarındaki daralma veya plakları görüntüler.
• Ekokardiyografi (EKO): Kalpteki pıhtı kaynaklarını araştırır.
• Bilgisayarlı tomografi (BT) veya manyetik rezonans görüntüleme (MRG): Beyinde felç belirtisi olup olmadığını kontrol eder.
• Kan testleri: Kolesterol, şeker ve pıhtılaşma durumu incelenir.

Randevunuzda neler beklenir

Teşhis genellikle acil olarak yapılır. Hastanede birkaç saat içinde bu testlerin bir kısmı uygulanabilir. Doktorunuz size sonuçları açıklayacak ve gerekiyorsa tedaviye başlayacaktır.

Tedavi

Tedavi, altta yatan nedeni bulmaya ve felç riskini azaltmaya yöneliktir. Amaç, pıhtı oluşumunu engellemek ve damar sağlığını korumaktır.

Evde kişisel bakım

• Sigara ve alkolden uzak durun.
• Düzenli tansiyon ve kan şekeri takibi yapın.
• Sağlıklı beslenin: Tuzu azaltın, doymuş yağlardan kaçının, taze sebze-meyve tüketin.
• Haftada en az 150 dakika orta tempolu egzersiz yapın (yürüyüş, bisiklet).

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, kan pıhtılaşmasını önleyen ilaçlar (antiplatelet ajanlar gibi) ve risk faktörlerini kontrol altına alan ilaçlar reçete edebilir. Tansiyon, kolesterol ve şeker ilaçları düzenli kullanılmalıdır. İlaçlarınızı doktorunuzun önerdiği şekilde kullanın, asla kendi başınıza değiştirmeyin.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Boyun atardamarlarında ciddi daralma (%70’ten fazla) varsa, karotis endarterektomi adı verilen bir ameliyat veya anjiyoplasti-stent işlemi önerilebilir. Bu kararı doktorunuz sizinle birlikte verecektir.

Bu durumla yaşamak

Amaurosis fugax atağı geçirdikten sonra, risk faktörlerinizi kontrol altına almak için düzenli doktor kontrollerine gitmeli ve ilaçlarınızı aksatmamalısınız. Yeni bir atak belirtisi fark ederseniz hemen doktorunuza bildirin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Stresten uzak durmaya çalışın.
• Uyku düzeninize dikkat edin.
• Doktorunuzun önerdiği ilaçları düzenli alın.
• Kan basıncınızı evde düzenli ölçün.

Diyet ve egzersiz

Bol lifli, az tuzlu, az yağlı bir diyet uygulayın. Akdeniz tipi beslenme önerilir (zeytinyağı, balık, sebze). Haftada en az 3-4 gün yürüyüş veya yüzme gibi aktiviteler yapın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Ani görme kaybı yaşamak korkutucu olabilir ve kaygı yaratabilir. Bu hissin geçici olduğunu ve tedaviyle kontrol altına alınabileceğini unutmayın. Kaygınızı doktorunuzla paylaşın; gerekirse bir psikologdan destek alabilirsiniz.

Önleme

Evet, büyük ölçüde önlenebilir. Risk faktörlerini kontrol altına almak (tansiyon, kolesterol, şeker, sigara) ve düzenli egzersiz yapmak en önemli önlemlerdir.

Tarama programları

Düzenli sağlık kontrolleri ile hipertansiyon, diyabet ve yüksek kolesterol gibi risk faktörleri erken tespit edilebilir. 50 yaş üstündeyseniz veya risk faktörleriniz varsa, doktorunuz düzenli olarak karotis ultrason isteyebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalıcı görme kaybı (optik sinir hasarına bağlı)
• Geçici iskemik ataktan (GİA) sonra tam felç (inme) geçirme riski
• Beyinde kalıcı hasar ve sakatlık
• Nadiren ölüm

Uzun vadeli görünüm

Erken teşhis ve doğru tedavi ile amaurosis fugax'ın yol açtığı felç riski büyük ölçüde azaltılabilir. Çoğu insan, yaşam tarzı değişiklikleri ve ilaç tedavisiyle sağlıklı bir yaşam sürdürebilir. Düzenli doktor kontrolü, gelecekteki sorunların önlenmesinde anahtardır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.