Erişkinlerde demir eksikliği anemisi

Genel Bakış

Demir eksikliği anemisi, vücudunuzda yeterli demir olmadığında ortaya çıkan bir kansızlık türüdür. Demir, kırmızı kan hücrelerinde oksijen taşıyan hemoglobin adlı proteinin yapımı için gereklidir. Yeterli demir olmazsa vücut yeterli sağlıklı kırmızı kan hücresi üretemez ve bu da yorgunluk, halsizlik gibi belirtilere yol açar.

Evet, demir eksikliği anemisi oldukça yaygındır. Özellikle kadınlarda, gelişmekte olan ülkelerde ve bazı kronik hastalıkları olan kişilerde sık görülür.

Her yaştan ve cinsiyetten insanı etkileyebilir, ancak en sık doğurganlık çağındaki kadınlar (yoğun adet kanaması nedeniyle), hamileler, emziren anneler, vejetaryen veya vegan beslenenler, mide-bağırsak sorunları olan kişiler ve yaşlılarda görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yorgunluk ve halsizlik
• Soluk cilt
• Nefes darlığı
• Baş dönmesi
• Ellerde ve ayaklarda soğukluk
• Kırılgan tırnaklar
• Kalp çarpıntısı

Çocuklarda belirtiler

• Bebeklerde ve çocuklarda huzursuzluk, iştahsızlık
• Gelişme geriliği
• Soluk ten
• Çabuk yorulma

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda belirtiler daha hafif olabilir veya başka hastalıklarla karışabilir
• Halsizlik, düşme riski, zihinsel bulanıklık
• Kilo kaybı, nefes darlığı

Nedenler

Ana nedenler

• Ağır adet kanamaları
• Sindirim sisteminde kan kaybı (ülser, hemoroid, polip gibi)
• Demir emilimini engelleyen durumlar (çölyak hastalığı, mide ameliyatı)
• Yetersiz demir alımı (özellikle vejetaryen/vegan beslenme)
• Hamilelik ve emzirme döneminde artan demir ihtiyacı

Risk faktörleri

• Kadın olmak (özellikle doğurganlık çağında)
• Sık kan bağışı yapmak
• Mide-bağırsak hastalıkları (Crohn, ülseratif kolit)
• Bazı ilaçlar (aspirin, ibuprofen gibi kanamaya yol açanlar)
• Beslenme alışkanlıkları (demir açısından fakir diyet)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes darlığı veya göğüs ağrısı yaşıyorsanız
• Kanama belirtileriniz varsa (kahve telvesi gibi kusma, siyah dışkı)
• Çok hızlı kalp atışı veya bayılma hissi

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Sürekli yorgun hissediyorsanız
• Soluk görünüyorsanız
• Saç dökülmesi veya tırnaklarda kırılma fark ederseniz
• Düzenli check-up sırasında anemi tespit edilmişse

Tanı

Doktorunuz öncelikle tıbbi öykünüzü dinler ve fizik muayene yapar. Ardından kan testleri ile teşhis koyar.

Yapılabilecek testler

• Tam kan sayımı (hemoglobin, hematokrit)
• Serum demir düzeyi
• Ferritin (vücuttaki demir depolarını gösterir)
• Total demir bağlama kapasitesi
• Gerekirse dışkıda gizli kan testi, endoskopi gibi ek testler

Randevunuzda neler beklenir

Tanı için genellikle kolunuzdan bir kan örneği alınır. Bu işlem hızlı ve ağrısızdır. Sonuçlar birkaç gün içinde çıkar. Doktorunuz sonuçları sizinle paylaşacak ve gerekli tedaviyi planlayacaktır.

Tedavi

Demir eksikliği anemisinin tedavisi, altta yatan nedeni bulmak ve demir seviyelerini normale döndürmekten oluşur. Tedavi genellikle ağızdan demir takviyesi ile yapılır. Ayrıca demir açısından zengin besinler tüketmeniz önerilir.

Evde kişisel bakım

• Demir açısından zengin besinler tüketin: kırmızı et, tavuk, balık, ıspanak, mercimek, fasulye
• Demir emilimini artırmak için C vitamini kaynaklarıyla (portakal, limon, biber) birlikte tüketin
• Çay ve kahveyi yemeklerden en az 1 saat sonra için çünkü demir emilimini azaltabilirler
• Doktorunuzun önerdiği takviyeleri düzenli kullanın

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz gerekirse ağızdan demir hapı veya şurup önerebilir. Bu takviyeler genellikle mideye rahatsızlık verebilir, bu nedenle yemeklerle alınması önerilir. Ciddi vakalarda veya emilim sorunu varsa damardan demir tedavisi uygulanabilir. Tedaviye uyum önemlidir, demir depolarını doldurmak aylar sürebilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Sadece demir kaybının nedeni cerrahi olarak düzeltilebilecek bir durum ise (örneğin mide ülseri, polipler, kanayan hemoroid) ameliyat gerekebilir. Aneminin kendisi için cerrahi genellikle uygulanmaz.

Bu durumla yaşamak

Demir eksikliği anemisi ile yaşamak yorgunluk ve halsizlik nedeniyle zor olabilir. Günlük aktivitelerinizi planlarken dinlenmeye özen gösterin. Tedavi başladıktan sonra belirtiler genellikle birkaç hafta içinde düzelmeye başlar, ancak tam iyileşme birkaç ay sürebilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyuyun ve dinlenin
• Stresten uzak durmaya çalışın
• Doktorunuzun önerdiği kontrolleri aksatmayın
• Demir takviyelerini düzenli kullanın
• Alkol ve sigaradan kaçının

Diyet ve egzersiz

Demir yönünden zengin bir diyet uygulayın. Kırmızı et, yeşil yapraklı sebzeler, kuru baklagiller ve kuru meyveler iyi kaynaklardır. C vitamini emilimi artırır. Düzenli, hafif egzersiz (yürüyüş gibi) kan dolaşımını iyileştirir ve enerjinizi artırabilir. Ancak aşırı yorucu egzersizlerden kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Anemi yorgunluğa ve halsizliğe yol açarak depresif hissetmenize neden olabilir. Kendinizi mutsuz veya endişeli hissetmeniz normaldir. Duygularınızı doktorunuzla veya bir danışmanla paylaşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Demir eksikliği anemisi bazı durumlarda önlenebilir. Dengeli ve demir açısından zengin beslenmek, özellikle risk grubundaysanız (hamileler, vejetaryenler) demir takviyesi almak önleyici olabilir. Aşırı kan kaybını önlemek de önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp sorunları (hızlı veya düzensiz kalp atışı, kalp büyümesi)
• Hamilelikte erken doğum veya düşük doğum ağırlığı
• Büyüme geriliği (çocuklarda)
• Bağışıklık sisteminde zayıflama
• Depresyon ve bilişsel sorunlar

Uzun vadeli görünüm

Demir eksikliği anemisi tedavi edilebilir bir durumdur. Doğru tedavi ile çoğu kişi tamamen iyileşir. Tedavi edilmezse belirtiler zamanla kötüleşebilir ve kalp sorunları gibi ciddi komplikasyonlara yol açabilir. Ancak erken tanı ve uygun tedavi ile sağlığınız normale döner.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.