Çocuklarda demir eksikliği anemisi

Genel Bakış

Demir eksikliği anemisi, vücudun yeterli sağlıklı kırmızı kan hücresi üretememesi durumudur. Demir, kan hücrelerinin oksijen taşıması için gereklidir. Çocuklarda en sık görülen anemi türüdür.

Evet, demir eksikliği anemisi çocuklarda dünyada ve Türkiye'de en yaygın görülen anemi türüdür.

Özellikle 6 ay-2 yaş arası bebekler, ergenlik dönemindeki kız çocukları, yetersiz beslenen çocuklar ve prematüre doğanlar daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Solgun veya sarımtırak bir cilt
• Yorgunluk ve halsizlik
• Baş dönmesi ve sersemlik hissi
• Çabuk yorulma ve egzersiz yaparken zorlanma

Çocuklarda belirtiler

• İştahsızlık ve kilo alamama
• Huzursuzluk, sinirlilik ve aşırı huysuzluk
• Gelişme geriliği (boy-kilo artışının yavaşlaması)
• Sık enfeksiyon geçirme ve bağışıklık sisteminde zayıflama

Nedenler

Ana nedenler

• Yetersiz demir alımı (beslenmede demir açısından zengin gıdaların az tüketilmesi)
• Kan kaybı (örneğin bağırsak parazitleri, aşırı adet kanaması, mide bağırsakta yaralar)
• Demirin vücut tarafından yeterince emilememesi (çölyak hastalığı veya mide sorunları gibi)

Risk faktörleri

• Prematüre (erken) doğum
• Hızlı büyüme dönemleri (bebeklik ve ergenlik)
• Düşük sosyoekonomik durum ve yetersiz beslenme
• İnek sütüne 1 yaşından önce başlanması

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Çocuğunuz çok solgun görünüyorsa ve enerjisi çok düşükse
• Nefes almakta zorlanıyorsa veya sık sık nefesi kesiliyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yukarıdaki belirtilerden birkaçı bir haftadan uzun sürüyorsa
• Bebek ve küçük çocukların düzenli sağlık kontrollerinde doktorunuz gerekli görürse kan testi isteyebilir.

Tanı

Doktorunuz çocuğunuzun tıbbi öyküsünü alır, fizik muayene yapar ve kan testleri ister.

Yapılabilecek testler

• Tam kan sayımı (hemoglobin ve hematokrit düzeylerini ölçer)
• Serum ferritin testi (vücuttaki demir deposunu gösterir)
• Demir bağlama kapasitesi testi

Randevunuzda neler beklenir

Kan testleri genellikle kolay ve kısa süren işlemlerdir. Çocuğunuzun kolundan veya parmağından bir damla kan alınır. Sonuçlar birkaç saat veya gün içinde çıkar.

Tedavi

Tedavinin temel amacı vücuttaki demir depolarını doldurmak ve altta yatan nedeni düzeltmektir.

Evde kişisel bakım

• Demir açısından zengin besinler tüketmek (kırmızı et, yumurta, kuru baklagiller, yeşil yapraklı sebzeler, pekmez)
• C vitamini ile demir emilimini artırmak (portakal, mandalina, domates, kivi yanında tüketmek)
• Çay ve kahveyi yemeklerle birlikte içmemek (demir emilimini azaltır)

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz gerekli gördüğünde demir takviyesi (şurup veya damla) önerebilir. Tedavi süresi genellikle 3-6 ay arasındadır. İlacın dozu ve kullanım şekli doktor tarafından ayarlanmalıdır. Demir ilaçları kabızlık yapabilir; bol su içmek ve lifli gıdalar tüketmek bu yan etkiyi azaltır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Demir eksikliği anemisi genellikle cerrahi tedavi gerektirmez. Ancak altta yatan neden (örneğin mide-bağırsakta polip veya kanama odağı) varsa, endoskopi veya kolonoskopi gibi işlemler yapılabilir. Bu durumda doktorunuz sizi bilgilendirecektir.

Bu durumla yaşamak

Tedaviye başladıktan sonra çocuğunuzun enerjisi ve iştahı genellikle birkaç hafta içinde düzelir. Düzenli kontrolleri aksatmayın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Demir yönünden zengin beslenme alışkanlığı kazandırın
• Düzenli uyku ve yaşına uygun fiziksel aktivite sağlayın
• Doktorunuzun önerdiği takviyeleri düzenli ve eksiksiz kullanın

Diyet ve egzersiz

Demir açısından zengin besinleri tüketirken yanında mutlaka C vitamini içeren bir besin alın. Örneğin yumurta yerken portakal suyu, mercimek çorbasının yanında limon. Çocuklar yaşlarına uygun oyun ve egzersiz yapabilir, ancak aşırı yorgunluk hissediyorlarsa dinlenmeye teşvik edin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Demir eksikliği anemisi çocuklarda huzursuzluk, dikkat dağınıklığı ve sinirlilik yapabilir. Tedavi sonrası bu durumlar genellikle düzelir. Çocuğunuza karşı sabırlı olun ve başarılarını takdir edin.

Önleme

Büyük ölçüde önlenebilir. Bebekleri ilk 6 ay sadece anne sütü ile beslemek, 6. aydan sonra demir takviyesi (doktor önerisiyle) ve demir içeren ek gıdalara başlamak önemlidir. Sağlık Bakanlığı da bebeklerde demir desteğini önermektedir.

Tarama programları

Düzenli çocuk sağlığı kontrollerinde doktorunuz büyüme ve gelişmeyi değerlendirir, gerekirse kan testi ile anemi taraması yapar.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Büyüme ve gelişme geriliği
• Öğrenme güçlüğü ve okul başarısında düşüklük
• Bağışıklık sisteminin zayıflaması, sık enfeksiyon
• İleri vakalarda kalp büyümesi ve kalp yetmezliği

Uzun vadeli görünüm

Erken teşhis ve tedavi ile demir eksikliği anemisi tamamen düzelir. Çocuğunuz sağlıklı bir şekilde büyümeye devam eder. Düzenli kontrol ve sağlıklı beslenme alışkanlıkları ile hastalığın tekrarlaması önlenebilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.