Anal fissure

Genel Bakış

Anal fissür, makatın (anüs) iç yüzeyinde oluşan küçük bir yırtıktır. Genellikle dışkılama sırasında ağrı ve hafif kanamaya neden olur.

Evet, oldukça yaygındır. Herhangi bir yaşta ortaya çıkabilir.

Bebeklerden yaşlılara kadar herkesi etkileyebilir. Kabızlık sorunu olanlarda, doğum yapan kadınlarda ve düşük lifli beslenenlerde daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Dışkılama sırasında keskin, bıçak saplanır gibi ağrı
• Dışkılama sonrası tuvalet kağıdında parlak kırmızı kan
• Makatta kaşıntı veya yanma hissi
• Ağrı nedeniyle dışkılama korkusu (bir sonraki tuvalete gitmeyi erteleme)

Çocuklarda belirtiler

• Aynı belirtiler görülür, ancak çocuklar ağrıyı ifade etmekte zorlanabilir.
• Kabızlık, dışkıyı tutma ve ağlama nöbetleri eşlik edebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Ağrı hissi yaşla birlikte azalabilir, ancak kanama ve rahatsızlık devam eder.
• Kabızlık sorunu daha belirgin olabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Sert ve kuru dışkının makat kaslarını zorlayarak yırtması
• Uzun süreli kabızlık veya ishal
• Doğum sırasında aşırı ıkınma
• Anal bölgeye travma (örneğin sert bir cisim veya aşırı zorlama)

Risk faktörleri

• Düşük lifli beslenme
• Yetersiz su tüketimi
• Kronik kabızlık veya ishal
• Hamilelik ve doğum
• İnflamatuvar bağırsak hastalığı (Crohn hastalığı gibi)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Makattan şiddetli ve sürekli kanama
• Ateş, titreme veya makatta şişlik olması
• Birkaç gün içinde geçmeyen dayanılmaz ağrı

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Belirtiler birkaç haftadan uzun sürdüyse
• Kabızlık veya ishal düzeldiği halde ağrı devam ediyorsa
• Tekrarlayan fissür atakları
• Daha önce benzer bir durum yaşamadıysanız

Tanı

Doktorunuz şikayetlerinizi dinleyip fiziksel muayene yapacaktır. Genellikle fissürü görmek için anüsün hafifçe açılması yeterlidir.

Yapılabilecek testler

• Görsel muayene: Fissür çoğu zaman çıplak gözle görülür.
• Anoskopi: Makata ince bir tüp yerleştirilerek fissür ve çevre dokular incelenebilir.
• Gerekirse başka nedenleri ekarte etmek için kolonoskopi istenebilir.

Randevunuzda neler beklenir

Muayene kısa sürer ve genellikle ağrısızdır. Doktorunuz fissürün yerini, büyüklüğünü ve kronik olup olmadığını değerlendirecektir.

Tedavi

Anal fissür tedavisinin temel amacı dışkıyı yumuşatarak ağrısız dışkılamayı sağlamak ve fissürün iyileşmesine izin vermektir. Çoğu vakada evde uygulanan basit yöntemler yeterlidir.

Evde kişisel bakım

• Her gün ılık suyla oturma banyosu (10-15 dakika, özellikle dışkılama sonrası)
• Lif bakımından zengin beslenme (meyve, sebze, tam tahıl)
• Günde en az 8-10 bardak su içmek
• Dışkılama sırasında aşırı ıkınmaktan kaçınmak
• Tuvalet ihtiyacını ertelememek
• Yumuşak dışkı için doktor önerisiyle lif takviyesi kullanmak

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz fissürün iyileşmesine yardımcı olmak için makata uygulanan kremler veya merhemler önerebilir. Bu ilaçlar genellikle lokal anestezik, damar genişletici veya kas gevşetici etkiye sahiptir. Kronik fissürlerde bazen enjeksiyon tedavisi (botoks) uygulanabilir. Tüm tedaviler doktor kontrolünde yapılmalıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Eğer altı haftadan uzun süren ve diğer tedavilere yanıt vermeyen kronik bir fissür varsa, doktorunuz lateral internal sfinkterotomi adı verilen küçük bir cerrahi işlem önerebilir. Bu işlem genellikle etkilidir ve iyileşme süresi kısadır.

Bu durumla yaşamak

Anal fissürle yaşarken en önemli şey dışkıyı yumuşak tutmaktır. Lifli beslenme, bol su içme ve düzenli tuvalet alışkanlığı günlük hayatı büyük ölçüde kolaylaştırır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yüksek lifli besinleri (elma, armut, brokoli, yulaf, kuru baklagiller) tüketmek
• Günde en az 8 bardak su içmek
• Her gün 20-30 dakika yürüyüş gibi hafif egzersiz yapmak
• Tuvalette uzun süre oturmamak ve ıkınmamak
• Stresten uzak durmaya çalışmak (stres kabızlığı artırabilir)

Diyet ve egzersiz

Lifli beslenme ve düzenli egzersiz anal fissürün iyileşmesine yardımcı olur. Haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta egzersiz önerilir. Egzersiz bağırsak hareketlerini düzenler.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Dışkılama sırasında yaşanan ağrı endişe ve kaygıya yol açabilir. Bu durum tuvalete gitmekten kaçınmaya neden olabilir ve durumu kötüleştirebilir. Endişelerinizi doktorunuzla paylaşmanız önemlidir.

Önleme

Anal fissürü tamamen önlemek mümkün olmasa da, kabızlığı önleyici alışkanlıklar riski büyük ölçüde azaltır. Lifli beslenmek, bol su içmek ve düzenli egzersiz yapmak en etkili önlemlerdir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Fissürün kronikleşmesi (iyileşmeyen yırtık)
• Enfeksiyon: Yırtık bölgesinde iltihap oluşabilir.
• Nadir durumlarda fistül (anüsten cilde anormal bir kanal) gelişebilir.

Uzun vadeli görünüm

Anal fissür çoğu zaman basit önlemlerle iyileşir. Tedavi edildiğinde cerrahi bile olsa sonuçlar genellikle çok iyidir. Sağlıklı bağırsak alışkanlıkları edinmek, fissürün tekrarlama riskini azaltır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.