Ankylosing spondylitis overview

Genel Bakış

Ankilozan spondilit, omurga (bel kemiği) ve büyük eklemlerde iltihaplanmaya neden olan, zamanla omurga kemiklerinin birbirine kaynamasına yol açabilen kronik (uzun süreli) bir romatizmal hastalıktır. İltihaplanma, omurgada ve kalça gibi eklemlerde ağrı ve sertlik yapar.

Ankilozan spondilit nadir görülür. Türkiye'de yaklaşık her 1000 kişiden 1'inde bu hastalık bulunur.

En sık genç erişkin erkeklerde görülür. Ailesinde ankilozan spondilit olan kişilerde risk daha yüksektir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Bel ve kalça ağrısı (dinlenmeyle artar, hareketle rahatlar)
• Sabahları en az 30 dakika süren omurga sertliği
• Yorgunluk ve halsizlik
• Omurga hareketlerinde kısıtlılık

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda genellikle kalça, diz ve topuk ağrısı ile başlar
• Omurga ağrısı çocuklarda daha az belirgindir
• Ateş ve halsizlik eşlik edebilir

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Omurga sertliği daha belirgindir
• Eklem ağrıları ve hareket kısıtlılığı daha şiddetli olabilir
• Kemik erimesi (osteoporoz) riski artar

Nedenler

Ana nedenler

• Kesin nedeni bilinmemektedir
• Genetik faktörler (HLA-B27 geni) rol oynar
• Bağışıklık sisteminin yanlışlıkla kendi dokularına saldırması

Risk faktörleri

• HLA-B27 geni taşımak
• Ailede ankilozan spondilit öyküsü
• Erkek cinsiyet
• Genç yaş (20-40 arası)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda belirtilen acil belirtiler (ani göğüs ağrısı, nefes darlığı, şiddetli göz ağrısı) varsa hemen 112'yi arayın
• Ani görme kaybı yaşarsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Bel ağrınız 3 aydan uzun süredir devam ediyorsa
• Sabah sertliğiniz hareketle düzeliyorsa
• Ağrı nedeniyle uykunuz bölünüyorsa

Tanı

Doktorunuz şikayetlerinizi dinler, fizik muayene yapar ve bazı testler ister. Tanı genellikle belirtiler ve test sonuçlarına göre konur.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (iltihap belirteçleri ve HLA-B27 geni)
• Röntgen (omurga ve sakroiliak eklemler)
• Manyetik rezonans görüntüleme (MR) - iltihabı daha erken gösterebilir

Randevunuzda neler beklenir

Tanı koymak bazen aylar alabilir çünkü belirtiler başka hastalıklarla karışabilir. Sabırlı olun ve doktorunuzla iş birliği yapın.

Tedavi

Ankilozan spondilitin kesin bir tedavisi yoktur, ancak tedaviler belirtileri kontrol altına almayı, iltihabı azaltmayı ve omurga hasarını yavaşlatmayı amaçlar.

Evde kişisel bakım

• Düzenli egzersiz (omurga esnekliğini koruyucu hareketler, yüzme, pilates)
• Duruşunuza dikkat edin; dik oturun ve düz sırt üstü yatın
• Sıcak duş veya sıcak su torbası ağrıyı hafifletebilir
• Sigara içmeyin - sigara hastalığı kötüleştirir

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz iltihabı azaltmak için ilaçlar önerebilir. Bunlar ağrı kesiciler, iltihap giderici ilaçlar veya bağışıklık sistemini düzenleyen biyolojik tedaviler olabilir. Fizik tedavi de omurga hareketliliğini korumaya yardımcı olur. İlaçlarınızı düzenli kullanmanız ve doktor kontrolünü aksatmamanız önemlidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok ileri vakalarda, omurga eğriliği veya kalça ekleminde ciddi hasar varsa cerrahi gerekebilir. Ancak bu nadirdir.

Bu durumla yaşamak

Ankilozan spondilit ile yaşamak, hastalığı yönetmeyi öğrenmek anlamına gelir. Düzenli doktor takibi, egzersiz ve ilaç tedavisi ile belirtiler kontrol altında tutulabilir. Günlük aktivitelerinizi ağrı ve sertliğe göre planlayın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Egzersizi günlük rutininize ekleyin (yüzme, yürüyüş, germe hareketleri)
• Uyku pozisyonunuza dikkat edin (düz sırt üstü yatmak omurgayı rahatlatır)
• Stresten kaçının, gevşeme teknikleri (derin nefes, meditasyon) uygulayın

Diyet ve egzersiz

Anti-inflamatuar beslenme (zeytinyağı, balık, sebze, meyve) faydalı olabilir. Özel bir diyet yoktur, ancak işlenmiş gıdalardan uzak durmak genel sağlığınıza iyi gelir. Egzersiz olarak yüzme, pilates ve yoga gibi omurgayı esneten aktiviteler önerilir. Ağır kaldırmaktan ve zıplamalı hareketlerden kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik bir hastalıkla yaşamak kaygı, üzüntü veya depresyona yol açabilir. Bu duygular normaldir. Duygusal destek almak için psikolog, aile hekimi veya hasta destek gruplarına başvurabilirsiniz. Unutmayın, yalnız değilsiniz.

Önleme

Ankilozan spondilit tam olarak önlenemez, ancak düzenli egzersiz, iyi duruş alışkanlıkları ve sağlıklı yaşam tarzı omurga sertliğini azaltabilir ve hastalığın ilerlemesini yavaşlatabilir.

Aşılar

Gerekli aşılarınızı yaptırmanız enfeksiyonlardan korunmanıza yardımcı olur. Özellikle grip ve zatürre aşıları önerilebilir. Aşı takviminiz için doktorunuza danışın.

Tarama programları

Ailede ankilozan spondilit öyküsü varsa, belirtiler başlamadan önce düzenli kontrol önerilmez. Ancak belirtiler görüldüğünde erken tanı için dikkatli olunmalı ve doktora başvurulmalıdır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Omurga kemiklerinin kaynaşması (tam sertlik)
• Göz iltihabı (üveit)
• Akciğer ve kalp sorunları
• Kemik erimesi (osteoporoz)

Uzun vadeli görünüm

Ankilozan spondilit tedavi edilmezse ilerleyebilir, ancak günümüzde etkili tedaviler sayesinde çoğu kişi normal bir yaşam sürebilir. Erken tanı ve düzenli tedavi ile hastalığın seyri yavaşlatılabilir ve yaşam kalitesi korunabilir. Umutlu olmak için neden var.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.