Çocuklarda Günlük Kaygı (Anksiyete) ile Başa Çıkmak

Genel Bakış

Kaygı (anksiyete), vücudumuzun tehlikeye karşı verdiği doğal bir alarm sistemidir. Çocuklarda da sık görülen bu durum, okul, arkadaşlıklar veya aile içinde yaşanan değişikliklerle tetiklenebilir. Çoğu zaman geçici olsa da bazen günlük yaşamı etkileyecek kadar yoğunlaşabilir.

Evet, çocuklarda kaygı yaşamak çok yaygındır. Her 10 çocuktan yaklaşık 2-3'ü zaman zaman kaygılı hisseder. Bu, normal bir gelişim sürecinin parçası olabilir.

Her yaştan çocuğu etkileyebilir. Okul öncesi dönemde ayrılık kaygısı, okul çağında sınav kaygısı, ergenlikte sosyal kaygı daha belirgin olabilir. Kız çocuklarında erkeklere göre biraz daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Huzursuzluk veya sinirlilik
• Uykuya dalmakta güçlük
• Odaklanma sorunu
• Fiziksel şikayetler (karın ağrısı, baş ağrısı)

Çocuklarda belirtiler

• Okula gitmek istememe veya ağlama nöbetleri
• Yalnız kalmaktan aşırı korkma
• Anne-babadan ayrılırken yoğun endişe
• Yeni insanlarla karşılaşmaktan kaçınma
• Sınav veya ödevler konusunda aşırı mükemmeliyetçilik

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Bu bölüm çocuklardaki kaygıya yöneliktir. Yetişkinlerde belirtiler farklılık gösterebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Genetik yatkınlık (ailede kaygı bozukluğu öyküsü)
• Beyindeki kimyasal maddelerin dengesindeki değişimler
• Stresli yaşam olayları (taşınma, boşanma, sevilen birini kaybetme)
• Mizaç: Bazı çocuklar doğuştan daha duyarlı ve çekingen olabilir

Risk faktörleri

• Ailede kaygı bozukluğu veya depresyon varlığı
• Zorbalığa uğramak
• Kronik bir sağlık sorunu
• Aşırı koruyucu veya eleştirel ebeveyn tutumu

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıdaki acil durum belirtileri varsa hemen 112'yi arayın
• Çocuk kendine veya başkasına zarar vermekten bahsediyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kaygı belirtileri 2-3 haftadan uzun sürüyorsa
• Belirtiler çocuğun okul başarısını veya sosyal ilişkilerini etkiliyorsa
• Uyku, iştah veya kilo değişimi belirginse

Tanı

Doktorunuz, öncelikle çocuğunuzun şikayetlerini dinler ve genel sağlık muayenesi yapar. Kaygı bozukluğu olup olmadığını anlamak için ayrıntılı bir görüşme yapılır. Bazen fiziksel bir hastalığı ekarte etmek için tahliller istenebilir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene ve kan testleri (tiroid, demir gibi fiziksel nedenleri dışlamak için)
• Davranış değerlendirme ölçekleri (doktorun uyguladığı anketler)

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz sizinle ve çocuğunuzla ayrı ayrı konuşabilir. Kaygının ne zaman başladığı, hangi durumlarda arttığı, okulda ve evde nasıl olduğu gibi sorular sorar. Tanı koymak için belirtilerin en az 2-3 hafta sürmesi gerekir. Bu süreçte doktorunuz sizi rahatlatacak, gerekirse sizi bir çocuk ruh sağlığı uzmanına yönlendirecektir.

Tedavi

Çocuklarda kaygı tedavisinde genellikle ilk adım konuşma terapileridir. Bilişsel davranışçı terapi (CBT) gibi yöntemlerle çocuk kaygısını tanımayı ve baş etmeyi öğrenir. İlaç tedavisi sadece orta-ağır vakalarda, doktor kontrolünde kullanılabilir.

Evde kişisel bakım

• Düzenli uyku saatleri oluşturun (uyku kaygıyı azaltır)
• Çocuğunuzla her gün 'endişe saati' belirleyin (10 dakika kaygıları konuşun, sonra başka şeylere yönelin)
• Sakin ve tutarlı ebeveyn tutumu sergileyin
• Küçük başarıları övün, mükemmellik beklemeyin
• Rahatlama tekniklerini birlikte öğrenin (derin nefes alma, gevşeme egzersizleri)
• Ekran süresini sınırlayın, özellikle uyumadan önce

Tıbbi tedaviler

Bu tedaviler ancak doktor tarafından reçete edilir. Çocuklarda kullanılan bazı ilaçlar vardır ama bunların isimlerini vermeden söyleyelim: Genellikle seçici serotonin geri alım inhibitörleri (SSRI) adı verilen ilaçlar, doktor gözetiminde düşük dozda başlanır ve yavaşça ayarlanır. Asla kendi başınıza ilaç vermeyin.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bu durumda cerrahi bir müdahale gerekmez.

Bu durumla yaşamak

Kaygılı bir çocukla yaşamak sabır ister. Her gün aynı saatte kalkmak, düzenli öğünler, okul sonrası dinlenme zamanı gibi yapılandırılmış bir günlük rutin çocuğa güven verir. Küçük adımlarla cesaretlendirin; her zorluğun üstesinden gelmek zorunda olmadığını bilmek önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Güne yavaş başlayın, acele ettirmeyin
• Duyguları ifade etmesi için ona model olun ('Bugün biraz gerginim, sen nasıl hissediyorsun?')
• Spor veya dans gibi fiziksel aktiviteler kaygıyı azaltır
• Arkadaş ziyaretlerini kısa ve kontrollü yapın

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı bir diyet kaygıyı doğrudan geçirmez ancak genel iyilik haline katkıda bulunur. Şekerli yiyecekleri sınırlayın, bol sebze-meyve verin. Düzenli egzersiz (günde 30-60 dakika oyun veya spor) endorfin salgılayarak rahatlatır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli kaygı, çocuğun özgüvenini ve okul başarısını düşürebilir. Arkadaş ilişkilerinde zorluk yaşayabilir, içine kapanabilir. Tedavi edilmezse ergenlikte depresyon riskini artırabilir. Ancak erken destekle çocuklar baş etmeyi öğrenebilir.

Önleme

Kaygıyı tamamen önlemek mümkün olmasa da, duygusal dayanıklılığı artırarak etkilerini azaltabilirsiniz. Sağlıklı bağlanma, güvenli bir ev ortamı, duyguları ifade etmeye izin veren bir tutum koruyucudur.

Aşılar

Kaygı için bir aşı yoktur.

Tarama programları

Okul sağlık taramaları sırasında veya aile hekimi kontrollerinde kaygı belirtileri sorulabilir. Herhangi bir endişeniz varsa doktorunuza danışın.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Akademik başarıda düşüş
• Sosyal izolasyon (yalnızlık)
• Fiziksel sağlık sorunları (kronik baş ağrısı, mide sorunları)
• Depresyon gelişme riskinde artış
• Madde kullanımına yatkınlık (ergenlikte)

Uzun vadeli görünüm

Çoğu çocuk uygun destek ve tedavi ile kaygısını yönetmeyi öğrenir. Erken müdahale, gelecekteki ruh sağlığı sorunlarını büyük ölçüde önleyebilir. Kaygılı çocukların ileride duyarlı, empatik ve başarılı bireyler olma potansiyeli yüksektir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.