Aortic aneurysm awareness

Genel Bakış

Aort anevrizması, vücudumuzun ana atardamarı olan aortun duvarında meydana gelen balonlaşma veya genişlemedir. Bu balonlaşma, damar duvarının zayıflaması sonucu oluşur ve tedavi edilmezse yırtılma riski taşır.

Evet, özellikle 65 yaş üstü erkeklerde yaygındır. Her 100 kişiden yaklaşık 4-8'inde karın aort anevrizması bulunur.

En çok 65 yaş üstü erkekleri etkiler. Sigara içenler, yüksek tansiyon hastaları ve ailede anevrizma öyküsü olanlar daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Aort anevrizması genellikle hiçbir belirti vermez. Çoğu zaman başka bir nedenle yapılan görüntüleme testleri sırasında tesadüfen fark edilir.
• Eğer belirti verirse, karın veya sırtta derin, sürekli bir ağrı hissedilebilir.
• Karında bir nabız gibi atan kitle hissedilebilir (özellikle karın aort anevrizmasında).

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda aort anevrizması nadirdir, ancak genetik bağ dokusu hastalıkları (örneğin Marfan sendromu) ile ilişkili olabilir.
• Belirti vermez veya göğüs ağrısı, nefes darlığı gibi sorunlara yol açabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda belirtiler genellikle yoktur, ancak karın veya sırt ağrısı, kabızlık, iştahsızlık gibi belirtiler görülebilir.
• İlerlemiş vakalarda ani ve şiddetli ağrı, bayılma gibi acil durum belirtileri ortaya çıkabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Aort duvarını oluşturan dokuların zayıflaması ve genişlemesi
• Ateroskleroz (damar sertliği) ve yüksek tansiyon nedeniyle damar duvarına uzun süreli hasar
• Genetik bağ dokusu hastalıkları (örneğin Marfan sendromu, Ehler-Danlos sendromu)

Risk faktörleri

• Sigara içmek (en önemli risk faktörü)
• İleri yaş (özellikle 65 yaş üstü)
• Erkek cinsiyet
• Yüksek tansiyon (hipertansiyon)
• Ailede anevrizma öyküsü (birinci derece akrabalarda)
• Yüksek kolesterol, obezite, hareketsiz yaşam

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda acil durum bölümünde belirtilen belirtilerden herhangi biri varsa hemen 112'yi arayın.
• Ani ve şiddetli karın/sırt ağrısı, bayılma, hızlı nabız gibi durumlar acil tıbbi müdahale gerektirir.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Eğer 65 yaşın üzerindeyseniz ve sigara içiyor veya içmişseniz, düzenli sağlık kontrolü sırasında doktorunuza damar sağlığınızı sorun.
• Ailenizde anevrizma öyküsü varsa ve risk faktörleriniz bulunuyorsa, rutin bir ultrason taraması yaptırmayı düşünün.

Tanı

Aort anevrizması genellikle başka bir nedenle yapılan ultrason, bilgisayarlı tomografi (BT) veya manyetik rezonans görüntüleme (MR) sırasında tesadüfen fark edilir. Doktorunuz fizik muayenede karında atan bir kitle hissedebilir.

Yapılabilecek testler

• Karın ultrasonu (anevrizmayı tespit etmek için en sık kullanılan yöntem)
• Bilgisayarlı tomografi (BT) - anevrizmanın boyutunu ve yerini ayrıntılı gösterir
• Manyetik rezonans anjiyografi (MRA)
• Göğüs röntgeni (göğüs aort anevrizması için ilk ipucu olabilir)

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci genellikle ağrısız ve rahattır. Ultrason gibi testlerde sadece bir jel sürülür ve cihaz karın veya göğüs üzerinde gezdirilir. BT veya MR için birkaç dakika hareketsiz yatmanız gerekebilir. Doktorunuz sonuçları sizinle detaylıca paylaşacaktır.

Tedavi

Tedavi anevrizmanın boyutuna, büyüme hızına ve genel sağlık durumunuza bağlıdır. Küçük ve yavaş büyüyen anevrizmalar genellikle düzenli takip edilir. Büyük veya hızlı büyüyen anevrizmalar ise cerrahi müdahale gerektirebilir.

Evde kişisel bakım

• Sigara içiyorsanız bırakın - bu en önemli adımdır.
• Kan basıncınızı düzenli olarak kontrol ettirin ve doktorunuzun önerdiği aralıklarda takip edin.
• Ağır kaldırma veya ıkınma gerektiren aktivitelerden kaçının.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz tansiyon ve kolesterol seviyenizi kontrol altına almak için genel sağlıklı yaşam önerilerinde bulunabilir veya bazı ilaçlar reçete edebilir. Bu ilaçlar damar duvarındaki baskıyı azaltarak anevrizmanın büyüme hızını yavaşlatmayı hedefler. Anevrizma büyükse veya hızlı büyüyorsa, cerrahi onarım veya damar içi stent greft uygulaması gibi işlemler düşünülür.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Anevrizma çapı 5,5 cm'den (karın aort) veya 5,5-6 cm'den (göğüs aort) büyükse veya yılda 1 cm'den fazla büyüyorsa, cerrahi müdahale genellikle önerilir. Ayrıca anevrizma belirti veriyorsa veya yırtılma riski yüksekse ameliyat planlanır.

Bu durumla yaşamak

Aort anevrizması tanısı aldıysanız, düzenli doktor kontrollerinize gitmeye devam edin. Günlük hayatınızda ani hareketlerden kaçının, kan basıncınızı yönetin ve sağlıklı beslenin. Çoğu insan normal bir yaşam sürdürebilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara ve alkolden uzak durun.
• Stres yönetimine özen gösterin; derin nefes, meditasyon gibi rahatlama tekniklerini deneyin.
• Düzenli uyuyun ve aşırı yorgunluktan kaçının.

Diyet ve egzersiz

Kalp dostu bir diyet uygulayın: sebze, meyve, tam tahıllar, yağsız proteinler ve sağlıklı yağlar tüketin. Tuzu azaltın. Yürüyüş, yüzme gibi hafif-orta yoğunlukta egzersizler yapabilirsiniz; ancak ağır kaldırma veya ani patlayıcı hareketlerden kaçının. Spora başlamadan önce doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Anevrizma tanısı kaygı ve korku yaratabilir. Bu normaldir. Duygularınızı aileniz veya bir uzmanla paylaşın. Unutmayın, erken teşhis ve düzenli takip çoğu zaman olumlu sonuç verir. Eğer sürekli bir endişe veya umutsuzluk hissediyorsanız, bir ruh sağlığı uzmanından yardım isteyin. Acil durumlarda 112'yi arayabilirsiniz.

Önleme

Aort anevrizmasını tamamen önlemek mümkün olmasa da riskinizi azaltabilirsiniz. En önemli adımlar: sigara içmemek, tansiyon ve kolesterolü kontrol altında tutmak, sağlıklı beslenmek ve düzenli egzersiz yapmaktır. Ailesinde anevrizma öyküsü olanlar düzenli tarama yaptırmalıdır.

Tarama programları

Sağlık Bakanlığı, 65 yaş üstü sigara içmiş erkeklere tek seferlik karın ultrasonu taraması önermektedir. Ailede anevrizma öyküsü varsa taramaya daha erken yaşta başlanabilir. Doktorunuz risk durumunuza göre uygun zamanı belirleyecektir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Anevrizmanın yırtılması (rüptür) - şiddetli iç kanama ve hayatı tehdit eden durum
• Aort duvarının katmanları arasında yırtılma (aort diseksiyonu) - şiddetli ağrıya ve organ hasarına yol açar
• Kan pıhtısı oluşumu - pıhtı koparak bacaklara, böbreklere veya diğer organlara gidip tıkanmaya neden olabilir

Uzun vadeli görünüm

Aort anevrizması erken teşhis edildiğinde başarıyla tedavi edilebilir. Küçük anevrizmalar yıllarca sorun yaratmaz ve düzenli takiple kontrol altında tutulur. Tedavi edilen hastaların çoğu normal bir yaşam sürdürebilir. Unutmayın, erken fark edilip uygun şekilde yönetilen anevrizmalar ciddi komplikasyonlara yol açmaz.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Türk Kardiyoloji Derneği ↗ · Türkiye
• Türk Radyoloji Derneği ↗ · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.