Aortic stenosis awareness

Genel Bakış

Aort darlığı, kalbin sol karıncığından (ana pompa odası) vücuda kan pompalayan aort kapağının daralmasıdır. Bu daralma, kalbin kanı vücuda göndermek için daha fazla çalışmasına neden olur. Zamanla kalp kası kalınlaşır ve zayıflayabilir.

Evet, özellikle 65 yaş üstü kişilerde oldukça yaygındır. Yaş ilerledikçe sıklığı artar.

En çok ileri yaştaki yetişkinleri etkiler. Ayrıca doğuştan iki yaprakçıklı (biküspid) aort kapağı olan kişilerde daha erken yaşlarda ortaya çıkabilir. Geçmişte romatizmal ateş geçirenlerde de risk yüksektir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Göğüs ağrısı (özellikle eforla, yani hareket edince)
• Nefes darlığı
• Bayılma hissi veya bayılma (özellikle ayakta veya eforla)

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda genellikle belirti vermeyebilir, ancak ilerleyen yaşlarda yorgunluk ve çarpıntı ortaya çıkabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Halsizlik, çabuk yorulma
• Baş dönmesi
• Eforla oluşan göğüs sıkışması

Nedenler

Ana nedenler

• Yaşlanmaya bağlı kalsiyum birikimi (aort kapağının sertleşmesi)
• Doğuştan iki yaprakçıklı aort kapağı (biküspid kapak)
• Romatizmal ateş sonrası oluşan kapak hasarı (gelişmekte olan ülkelerde daha sık)

Risk faktörleri

• 65 yaşın üzerinde olmak
• Yüksek tansiyon
• Yüksek kolesterol
• Sigara içmek
• Şeker hastalığı (diyabet)
• Kronik böbrek hastalığı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ani göğüs ağrısı, bayılma veya şiddetli nefes darlığı yaşarsanız hemen 112'yi arayın.
• Yukarıda 'acil durum' olarak belirtilen belirtilerden herhangi biri varsa vakit kaybetmeden acile başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Nefes darlığı, yorgunluk veya hafif baş dönmesi gibi belirtileriniz varsa birkaç hafta içinde doktorunuza görünün.
• Daha önce aort darlığı teşhisi konduysa ve belirtileriniz değiştiyse, kontrollerinizi aksatmayın.

Tanı

Doktorunuz önce şikayetlerinizi dinler ve stetoskop ile kalbinizi dinler. Aort darlığında tipik bir üfürüm (ıslık sesi benzeri) duyulabilir. Kesin tanı için ekokardiyografi (kalp ultrasonu) yapılır.

Yapılabilecek testler

• Ekokardiyografi (EKO): Kalbin ve kapakların ultrason ile görüntülenmesi
• Elektrokardiyografi (EKG): Kalbin elektriksel aktivitesinin ölçümü
• Göğüs röntgeni: Kalbin büyüklüğünü ve akciğerleri değerlendirmek için
• Efor testi (stres testi): Egzersiz sırasında kalbin tepkisini görmek için
• Kalp kateterizasyonu: Bazı durumlarda kapaktaki basıncı ölçmek için kullanılabilir

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci genellikle bir kardiyoloji (kalp doktoru) muayenesi ile başlar. Çoğu test ağrısızdır ve hastanede yatış gerektirmez. Ekokardiyografi sırasında göğsünüze bir prob konur ve kalbiniz görüntülenir. Sonuçlar doktorunuzla görüşülür ve gerekirse tedavi planı yapılır.

Tedavi

Aort darlığının kesin tedavisi kapak değişimidir. Ancak belirtiler hafifse veya ameliyat riski yüksekse ilaçlarla belirtiler kontrol altına alınabilir. Tedavi, darlığın şiddetine, belirtilerinize ve genel sağlık durumunuza göre kişiselleştirilir.

Evde kişisel bakım

• Sağlıklı ve dengeli beslenin, tuzu azaltın.
• Düzenli egzersiz yapın, ancak aşırı zorlayıcı aktivitelerden kaçının.
• Sigara içmeyin, alkolü sınırlayın.
• Doktorunuzun önerdiği kontrolleri aksatmayın.

Tıbbi tedaviler

Hafif veya orta şiddetteki aort darlığında belirtileri yönetmek için tansiyon ilaçları veya kalp atışını düzenleyen ilaçlar kullanılabilir. Ancak hiçbir ilaç darlığı geri çevirmez. Amaç kalbin yükünü hafifletmek ve belirtileri azaltmaktır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Şiddetli aort darlığı ve belirtiler varsa, genellikle kapak değişimi önerilir. Bunun için iki yöntem vardır: açık kalp ameliyatı (cerrahi kapak değişimi) veya anjiyo benzeri bir yöntemle (TAVİ) kapak takılması. Hangi yöntemin uygun olduğuna doktorunuz karar verir.

Bu durumla yaşamak

Aort darlığı olan birçok kişi günlük yaşamına devam edebilir. Önemli olan düzenli doktor kontrolleri ve belirtilerinizi takip etmektir. Aşırı yorucu işlerden ve yoğun sporlardan kaçınmanız gerekebilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Kalbinizi zorlamayacak hafif egzersizler (yürüyüş gibi) yapın.
• Stresten uzak durmaya çalışın.
• Hava sıcaklığı aşırı değişimlerinden kaçının.
• Enfeksiyonlara karşı dikkatli olun, grip ve zatürre aşılarınızı yaptırın.

Diyet ve egzersiz

Kalp dostu bir diyet (meyve, sebze, tam tahıl, az tuz ve az yağ) uygulayın. Egzersiz olarak haftada en az 150 dakika orta tempolu yürüyüş önerilir, ancak doktorunuza danışmadan ağır kaldırma veya sprint gibi ani efor gerektiren aktiviteler yapmayın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Aort darlığı teşhisi kaygı ve stres yaratabilir. Bu duygularınızı doktorunuzla veya bir psikologla paylaşın. Ailenizden ve arkadaşlarınızdan destek almak önemlidir. Unutmayın, tedavi seçenekleri mevcuttur ve çoğu kişi normal bir yaşam sürebilir.

Önleme

Yaşlanmaya bağlı aort darlığı tamamen önlenemez, ancak risk faktörlerini kontrol altına alarak ilerlemesini yavaşlatabilirsiniz. Yüksek tansiyon, yüksek kolesterol, diyabet ve sigara gibi faktörleri yönetmek önemlidir.

Aşılar

Grip ve zatürre (pnömokok) aşıları, kalp kapak hastalığı olan kişilerde enfeksiyon riskini azaltmak için önerilir. Sağlık Bakanlığı'nın aşı takvimine uygun olarak aşılarınızı yaptırın.

Tarama programları

Herhangi bir belirtiniz olmasa bile, özellikle 65 yaş üstüyseniz veya risk faktörleriniz varsa, doktorunuz kalbinizi dinleyerek ilk değerlendirmeyi yapabilir. Gerekirse ekokardiyografi ile kesin tanı konur.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp yetmezliği (kalbin vücuda yeterli kan pompalayamaması)
• Bayılma nöbetleri
• Göğüs ağrısı (anjina)
• Kalp ritim bozuklukları (özellikle atriyal fibrilasyon)
• Ani kalp durması (nadir ancak ciddi)

Uzun vadeli görünüm

Aort darlığı tedavi edilebilir bir hastalıktır. Kapak değişimi sonrası çoğu kişi normal bir yaşam süresine ve kalitesine kavuşur. Hafif darlığı olanlar yıllarca belirti vermeden yaşayabilir. Düzenli takip ve uygun tedavi ile sonuçlar oldukça yüz güldürücüdür.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Türk Kardiyoloji Derneği · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.