Aspiration pneumonia

Genel Bakış

Aspirasyon pnömonisi, mide içeriği, yiyecek, sıvı veya tükürüğün yanlışlıkla akciğerlere kaçması sonucu oluşan bir zatürre türüdür. Bu durum, akciğerlerde iltihaplanmaya ve enfeksiyona yol açar.

Aspirasyon pnömonisi, özellikle yaşlılar, felç geçirmiş kişiler ve yutma refleksi zayıf olan bireylerde sık görülen bir zatürre türüdür. Toplumda görülen tüm zatürre vakalarının önemli bir kısmını oluşturur.

Daha çok 65 yaş üstü yetişkinler, felç, Parkinson hastalığı gibi nörolojik rahatsızlıkları olanlar, yutma güçlüğü çekenler, alkol veya madde kullanımı nedeniyle bilinç kaybı yaşayanlar, mide reflüsü olan kişiler ve yoğun bakımda yatan hastalar risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Öksürük (genellikle yemek yedikten veya içtikten sonra kötüleşir)
• Ateş ve titreme
• Nefes darlığı veya hızlı nefes alma
• Göğüs ağrısı
• Yorgunluk ve halsizlik
• Kötü kokulu balgam

Çocuklarda belirtiler

• Beslenme sırasında öksürme veya boğulma
• Ateş
• Hızlı veya zor nefes alma
• Huzursuzluk ve ağlama
• Kusma

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Ani başlayan kafa karışıklığı veya oryantasyon bozukluğu
• Ateş olmayabilir veya düşük dereceli olabilir
• İştahsızlık
• Yorgunluk ve güçsüzlük
• Yutma güçlüğü

Nedenler

Ana nedenler

• Yiyecek, içecek veya tükürüğün yanlışlıkla soluk borusu yerine yemek borusuna kaçması (aspirasyon)
• Mide içeriğinin yemek borusundan geri gelerek akciğerlere kaçması (reflü)
• Bilinç kaybı sırasında (örneğin aşırı alkol, nöbet veya anestezi) aspire etme

Risk faktörleri

• Yaşlılık (65 yaş üstü)
• Felç, Parkinson, demans gibi nörolojik hastalıklar
• Yutma güçlüğü (disfaji)
• Mide reflüsü
• Aşırı alkol veya madde kullanımı
• Sedatif ilaç kullanımı
• Diş eti hastalıkları ve kötü ağız hijyeni
• Yoğun bakımda yatış veya solunum cihazına bağlı olma

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes almakta zorluk çekiyorsanız
• Yüksek ateş ve titreme varsa
• Göğüs ağrısı şiddetliyse
• Bilinç bulanıklığı veya kafa karışıklığı yaşıyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Öksürüğünüz 2 haftadan uzun süredir devam ediyorsa
• Ateşiniz 3 gündür düşmüyorsa
• Yemek yedikten sonra sık sık öksürüyorsanız
• Açıklanamayan kilo kaybı veya yorgunluk hissediyorsanız

Tanı

Doktorunuz şikayetlerinizi dinler, fizik muayene yapar ve akciğerlerinizi dinler. Aspirasyon pnömonisinden şüphelenirse bazı testler isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Göğüs röntgeni
• Kan testleri (iltihap belirteçleri ve oksijen seviyesi için)
• Balgam kültürü (enfeksiyona hangi mikroorganizmanın yol açtığını belirlemek için)
• Gerekirse bilgisayarlı tomografi (BT) taraması

Randevunuzda neler beklenir

Teşhis genellikle acil servis veya aile hekimliği polikliniğinde konur. Testler bazen birkaç saat sürebilir. Doktorunuz sonuçlara göre tedavi planını belirleyecektir.

Tedavi

Aspirasyon pnömonisi tedavisinde temel hedef enfeksiyonu kontrol altına almak, nefes almayı desteklemek ve tekrar aspirasyonu önlemektir. Çoğu hasta hastaneye yatırılarak tedavi edilir.

Evde kişisel bakım

• Bol sıvı tüketin (su, bitki çayları)
• İstirahat edin ve vücudunuzu dinleyin
• Yemekleri yavaş yiyin ve iyice çiğneyin
• Yatarken başınızı yüksekte tutun (yastık desteği)
• Sigara ve alkolden uzak durun

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz antibiyotik tedavisi başlatabilir. Ayrıca nefes almayı kolaylaştırmak için oksijen desteği veya solunum fizyoterapisi uygulanabilir. Bazı hastalarda damar yoluyla sıvı ve ilaç verilmesi gerekebilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Nadiren de olsa, akciğerde apse oluşursa veya tıkanıklığa neden olan yabancı cisim varsa cerrahi müdahale gerekebilir.

Bu durumla yaşamak

Aspirasyon pnömonisi geçirdikten sonra iyileşme süreci birkaç hafta sürebilir. İlaçlarınızı düzenli kullanmalı, doktor kontrollerinizi aksatmamalısınız. Yutma güçlüğünüz varsa, bir dil ve konuşma terapistinden yardım almak faydalı olabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yemeklerden sonra en az 30 dakika dik oturun
• Yutmayı kolaylaştırmak için yiyecekleri püre haline getirin
• Ağız hijyeninize özen gösterin (düzenli diş fırçalama)
• Stresten uzak durmak için gevşeme teknikleri uygulayın

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenmeye özen gösterin. Protein ve vitamin açısından zengin gıdalar tüketin. Yutma güçlüğü varsa, doktorunuza danışarak kıvam arttırıcı ürünler kullanabilirsiniz. Hafif yürüyüşler gibi düşük tempolu egzersizler, iyileşme sürecine yardımcı olabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Aspirasyon pnömonisi geçirmek korkutucu olabilir ve iyileşme sürecinde kaygı veya moral bozukluğu yaşayabilirsiniz. Bunun normal olduğunu bilin. Duygularınızı ailenizle veya bir psikologla paylaşmak rahatlatıcı olabilir.

Önleme

Aspirasyon pnömonisini tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da, riski önemli ölçüde azaltabilirsiniz. Yutma güçlüğü olan kişilerin yemek sırasında dik oturması, küçük lokmalar alması ve yavaş yemesi büyük önem taşır.

Aşılar

Zatürre aşısı (pnömokok aşısı) ve grip aşısı, aspirasyon pnömonisi riskini azaltmada yardımcı olabilir. Aşı takviminiz için doktorunuza danışın.

Tarama programları

Rutin bir tarama testi yoktur. Ancak yutma güçlüğü şikayetiniz varsa, doktorunuz yutma testi (örneğin fiberoptik endoskopik yutma değerlendirmesi) önerebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Akciğer apsesi (akciğerde irin dolu boşluk oluşması)
• Sepsis (enfeksiyonun kana karışması)
• Solunum yetmezliği
• Plevral efüzyon (akciğer zarı arasında sıvı birikmesi)

Uzun vadeli görünüm

Aspirasyon pnömonisi erken teşhis ve uygun tedavi ile genellikle tamamen iyileşebilen bir hastalıktır. Tedavi edilmezse ciddi sorunlara yol açabilir, ancak sağlık kuruluşuna başvuran hastaların büyük çoğunluğu başarılı bir şekilde tedavi edilir. İyileşme süreci kişiden kişiye değişmekle birlikte, düzenli takip ve önlemlerle sağlıklı bir yaşam sürdürmek mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.