Asthma control in adults

Genel Bakış

Astım, hava yollarının daralması ve iltihaplanması sonucu nefes almayı zorlaştıran kronik bir akciğer hastalığıdır. Doğru tedaviyle belirtiler kontrol altına alınabilir ve günlük yaşam etkilenmez.

Evet, astım dünya genelinde yüz milyonlarca insanı etkileyen yaygın bir hastalıktır. Türkiye'de de sık görülür.

Her yaşta görülebilir, ancak çoğunlukla çocukluk döneminde başlar. Ailede astım veya alerji öyküsü olan kişilerde daha sıktır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Nefes darlığı
• Göğüste sıkışma hissi
• Öksürük (özellikle gece veya sabah erken)
• Hırıltılı nefes

Çocuklarda belirtiler

• Beslenme veya oyun sırasında nefes darlığı
• Öksürük nöbetleri
• Hırıltılı solunum

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Nefes darlığı ve yorgunluk daha belirgin olabilir
• Eforla nefes darlığı
• Öksürük ve göğüste sıkışma hissi

Nedenler

Ana nedenler

• Hava yollarının alerjenler, enfeksiyonlar, soğuk hava, egzersiz gibi tetikleyicilere aşırı tepki vermesi
• Hava yollarının daralması ve iltihaplanması

Risk faktörleri

• Ailede astım veya alerji öyküsü
• Sigara dumanına maruz kalma
• Hava kirliliği
• Obezite
• Mesleki kimyasallara maruziyet

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes darlığı şiddetlenirse
• Kurtarıcı ilacın (hızlı etkili) etkisi azalırsa veya daha sık kullanma ihtiyacı olursa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yılda en az bir kez astım kontrolü için doktora gitmek
• Astım ilaçlarını düzenli kullanmak ve etkilerini değerlendirmek

Tanı

Doktorunuz, semptomlarınızı dinleyerek, akciğer fonksiyon testleri yaparak ve gerekirse alerji testleri ile astım tanısı koyar.

Yapılabilecek testler

• Spirometri: nefes alma ve verme hızını ölçen test
• Peak flow ölçümü: akciğerlerden hava çıkış hızını günlük takip etme
• Methakolin provokasyon testi (gerekirse)
• Alerji deri testleri veya kan testleri

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci genellikle birkaç hafta sürebilir. Doktorunuz sizden bir günlük tutmanızı ve belirtilerinizi kaydetmenizi isteyebilir. Astım tanısı genellikle kesindir ve tedavi planı kişiye özeldir.

Tedavi

Astım tedavisinin temel amacı, semptomları kontrol altına almak ve atakları önlemektir. Tedavi, tetikleyicilerden kaçınma, düzenli ilaç kullanımı ve yaşam tarzı değişikliklerini içerir.

Evde kişisel bakım

• Sigara içmeyin ve sigara dumanından uzak durun
• Polen, toz akarları, küf gibi tetikleyicilerden korunun
• Soğuk havada ağız ve burnunuzu atkı ile kapatın
• Grip ve zatürre aşınızı yaptırın
• Astım eylem planınızı doktorunuzla birlikte oluşturun

Tıbbi tedaviler

Astım ilaçları iki ana gruptur: uzun süreli kontrol edici ilaçlar (genellikle solunum yoluyla alınan kortikosteroidler) ve hızlı etkili kurtarıcı ilaçlar (bronş genişleticiler). Tedavi genellikle basamaklı bir yaklaşımla başlanır ve hastanın durumuna göre ayarlanır. Biyolojik tedaviler gibi yeni seçenekler de ağır astımda kullanılabilir. İlaçlarınızı doktorunuzun önerdiği şekilde kullanmalısınız.

Bu durumla yaşamak

Astım kontrol altında olduğunda günlük yaşamınızda önemli bir kısıtlama olmaz. Düzenli ilaç kullanımı, tetikleyicilerden kaçınma ve doktor kontrolleri ile tamamen aktif bir hayat sürebilirsiniz.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli egzersiz yapın, ancak egzersiz astım belirtilerinizi tetikliyorsa doktorunuza danışın
• Sağlıklı beslenin ve ideal kilonuzu koruyun
• Stresten uzak durmaya çalışın, gevşeme tekniklerini uygulayın
• Alerjenlerden korunmak için evde nem kontrolü yapın, yatak örtülerini sık yıkayın

Diyet ve egzersiz

Astımı olan kişiler için özel bir diyet yoktur, ancak sağlıklı ve dengeli beslenme bağışıklık sistemini güçlendirir. Egzersiz, genel sağlık için faydalıdır. Egzersiz öncesi doktorunuzun önerdiği şekilde kurtarıcı ilaç kullanmanız gerekebilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Astım, anksiyete ve depresyona yol açabilir. Özellikle astım atakları korkutucu olabilir. Duygusal destek almak, astım yönetiminin önemli bir parçasıdır. Gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten yardım isteyin.

Önleme

Astım tamamen önlenemez, ancak astım ataklarını ve semptomların kötüleşmesini önlemek mümkündür. Tetikleyicilerden kaçınmak, ilaçları düzenli almak ve doktor önerilerine uymak atakları önler.

Aşılar

Grip ve zatürre aşıları, astım hastaları için önerilir. Grip aşısı her yıl, zatürre aşısı doktor önerisiyle belirli aralıklarla yapılır. Bu aşılar, solunum yolu enfeksiyonlarına bağlı astım ataklarını önlemeye yardımcı olur.

Tarama programları

Semptomlarınız varsa veya yüksek risk grubundaysanız düzenli astım taraması yaptırabilirsiniz. Ancak herkes için rutin bir tarama önerilmez.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kontrolsüz astım akciğer fonksiyonlarında kalıcı hasara yol açabilir
• Sık ve şiddetli astım atakları yaşanabilir
• Hastaneye yatış gerekebilir
• Uzun süreli iltihap, akciğerde yapısal değişikliklere neden olabilir

Uzun vadeli görünüm

Tedavi edilmeyen veya kötü kontrol edilen astım ciddi sorunlara yol açabilir. Ancak doğru tedavi ve düzenli takip ile astım çok iyi kontrol edilebilir. Kontrol altındaki astım, günlük yaşamı etkilemez ve normal bir ömür sürmenizi sağlar. Umutlu olun, astım yönetimi mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.