Asthma in pregnancy

Genel Bakış

Astım, akciğerlere hava taşıyan boruların (bronşlar) daralması ve iltihaplanması sonucu nefes almayı zorlaştıran bir hastalıktır. Hamilelik sırasında astımınız varsa, hem sizin hem de bebeğinizin sağlığı için astımı kontrol altında tutmak çok önemlidir. Doğru tedavi ve takip ile sağlıklı bir gebelik geçirmeniz mümkündür.

Evet, astım hamilelikte sık görülür. Her 100 hamile kadından yaklaşık 4-8'inde astım vardır.

Hamilelik öncesinde astımı olan kadınları ve hamilelik sırasında ilk kez astım belirtileri yaşayan kadınları etkiler. Astım her yaşta başlayabilir, ancak genellikle çocukluk veya genç erişkinlik döneminde ortaya çıkar.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Nefes darlığı (özellikle gece veya sabah erken saatlerde)
• Göğüste sıkışma veya ağırlık hissi
• Hırıltılı nefes alma (ıslık sesi)
• Öksürük (genellikle kuru ve inatçı)
• Halsizlik ve yorgunluk

Çocuklarda belirtiler

• Bu bölüm astım ve hamilelik konusuyla doğrudan ilgili değildir, ancak bebekte astım riski açısından belirtiler doğumdan sonra ortaya çıkabilir. Bebeklerde astım belirtileri arasında hırıltı, öksürük ve solunum sıkıntısı sayılabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Hamilelik genellikle genç ve orta yaşlı kadınları etkilediği için ileri yaş grubu için ayrı bir bölüm gerekli değildir. Ancak ileri yaşta hamile kalan kadınlarda astım belirtileri benzerdir.

Nedenler

Ana nedenler

• Astımın kesin nedeni bilinmemektedir. Ancak genetik yatkınlık ve çevresel faktörlerin birleşimi sonucu ortaya çıkar.
• Hamilelikte vücuttaki hormonal değişiklikler astımı etkileyebilir. Bazı kadınlarda astım belirtileri artarken bazılarında azalabilir.

Risk faktörleri

• Ailede astım veya alerji öyküsü (ebeveynlerde astım, egzama, saman nezlesi)
• Hamilelik öncesinde astım tanısı almış olmak
• Alerjenlere (toz akarları, polen, hayvan tüyü gibi) maruziyet
• Sigara içmek veya dumana maruz kalmak
• Hava kirliliği ve kimyasal maddelere maruz kalmak
• Solunum yolu enfeksiyonları (soğuk algınlığı, grip)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Astım belirtileriniz hızla kötüleşiyorsa hemen tıbbi yardım alın.
• Nefes alırken zorlanıyorsanız veya konuşamıyorsanız 112'yi arayın.
• Astım krizi yaşıyorsanız (ilaçlar işe yaramıyorsa) acil servise başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Hamile kalmayı planlıyorsanız veya hamile olduğunuzu öğrendiğiniz anda doktorunuzla astım tedavinizi gözden geçirin.
• Astımınız kontrol altında olsa bile düzenli aralıklarla doktor kontrolüne gidin.
• Hamilelik sırasında astım ilaçlarınızı doktorunuzun önerdiği şekilde kullanmaya devam edin.

Tanı

Astım tanısı genellikle hamilelik öncesinde konmuş olur. Hamilelikte ilk kez astım belirtileri yaşanıyorsa, doktorunuz öykünüzü dinler ve solunum testleri yapar. Tanı için solunum fonksiyon testi (nefes ölçümü) yapılır. Bu test hamilelikte güvenlidir.

Yapılabilecek testler

• Solunum fonksiyon testi (SFT) - nefes alma gücünü ölçer
• Peak flow metre ile günlük zirve akım ölçümü (nefes hızınızı evde takip etmek için)
• Alerji testleri (alerjenleri belirlemek için, gerekirse yapılır)

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz size bir solunum testi yapacak ve belirtilerinizi değerlendirecek. Hamilelikte testler güvenlidir. Astımınız varsa, tedavi planınızı hamileliğinize uygun şekilde düzenleyecektir. Düzenli takip ile astım kontrol altında tutulabilir.

Tedavi

Hamilelikte astım tedavisinin amacı, belirtileri kontrol altına almak, astım ataklarını önlemek ve bebeğin yeterli oksijen almasını sağlamaktır. Tedavi, ilaçlar ve tetikleyicilerden kaçınmayı içerir. Hamilelikte astım ilaçlarının çoğu güvenlidir, ancak her ilaç doktor kontrolünde kullanılmalıdır.

Evde kişisel bakım

• Tetikleyicilerinizden (sigara dumanı, toz, küf, hayvan tüyü gibi) uzak durun.
• Grip ve zatürre aşılarınızı hamilelikte yaptırın (doktorunuza danışarak).
• Düzenli olarak nefes ölçümünüzü (peak flow) takip edin.
• Astım eylem planınızı doktorunuzla hazırlayın ve uygulayın.
• Bol su için ve sağlıklı beslenin.

Tıbbi tedaviler

Hamilelikte astım tedavisinde genellikle nefes açıcı ilaçlar (kurtarma ilacı) ve kontrol edici ilaçlar (kortikosteroid içeren spreyler gibi) kullanılır. Doktorunuz, sizin ve bebeğiniz için en güvenli olan ilacı seçecektir. Tedaviyi asla kendi başınıza bırakmayın. İlaçların dozu ve sıklığı doktor tarafından ayarlanmalıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Astım genellikle cerrahi tedavi gerektirmez. Çok nadir durumlarda, ağır astımda bronşiyal termoplasti gibi yöntemler düşünülebilir, ancak hamilelikte uygulanmaz. Hamilelikte astım tedavisi ilaç ve yaşam tarzı değişiklikleri ile yönetilir.

Bu durumla yaşamak

Hamilelikte astımınızı kontrol altında tutmak için günlük rutin oluşturmanız önemlidir. İlaçlarınızı düzenli kullanın, tetikleyicilerden kaçının ve nefes ölçümlerinizi yapın. Kendinizi iyi hissettiğinizde bile astım kontrolünüzü ihmal etmeyin. Stres astımı tetikleyebilir, bu nedenle dinlenmeye özen gösterin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara içmeyin ve içilen ortamlarda bulunmayın.
• Evdeki toz ve alerjenleri azaltmak için sık sık havalandırın, halıları temizleyin.
• Parfüm, sprey ve güçlü kokulardan uzak durun.
• Düzenli uyuyun ve yorgunluktan kaçının.
• Hamilelik egzersizleri (yürüyüş, yüzme gibi) için doktor onayı alın.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenme astım kontrolüne yardımcı olabilir. Akdeniz tipi beslenme (sebze, meyve, balık, zeytinyağı) önerilir. Alerjiniz olan gıdalardan kaçının. Hafif egzersiz (yürüyüş, hamile yogası) nefes kapasitenizi artırabilir, ancak egzersize başlamadan önce doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Astım ve hamilelik kaygıya neden olabilir. Astım kontrolünüzle ilgili endişelerinizi doktorunuzla paylaşın. Stres ve kaygı astımı kötüleştirebilir. Gerekirse bir psikologdan destek alın. Unutmayın, yalnız değilsiniz. Hamilelikte ruh sağlığınız da önemlidir.

Önleme

Astım tamamen önlenemez, çünkü genetik yatkınlık rol oynar. Ancak hamilelikte astım ataklarını önlemek mümkündür. Bunun için düzenli doktor kontrolü, tetikleyicilerden kaçınma ve ilaçları düzenli kullanma önemlidir.

Aşılar

Hamilelikte grip ve zatürre (pnömokok) aşısı yapılabilir. Bu aşılar astım ataklarını tetikleyebilecek enfeksiyonlardan korur. Aşı konusunda doktorunuza danışın.

Tarama programları

Astım tanısı genellikle hamilelik öncesinde konur. Hamilelikte ilk kez belirti yaşayanlar için solunum testleri yapılabilir. Rutin bir astım taraması yoktur, ancak belirtileriniz varsa doktora başvurmalısınız.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Bebeğin yeterli oksijen alamaması (hipoksi) nedeniyle gelişme geriliği
• Erken doğum riskinde artış
• Düşük doğum ağırlığı
• Hamilelik tansiyonu (preeklampsi) riskinde artış
• Astım atağı sırasında anne ve bebek için ciddi risk

Uzun vadeli görünüm

Hamilelikte astım iyi yönetildiğinde, çoğu kadın sağlıklı bir hamilelik geçirir ve bebek sağlıklı doğar. Tedaviye uyum, düzenli takip ve tetikleyicilerden kaçınma ile astım kontrol altında tutulabilir. Unutmayın, tedavisiz kalan astım daha büyük riskler taşır. Doktorunuz size en uygun tedaviyi sunacaktır.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• Global Initiative for Asthma (GINA)
• American College of Allergy, Asthma & Immunology

Yerel kuruluşlar

• Türkiye Solunum Araştırmaları Derneği (TÜSAD)
• Türkiye Ulusal Alerji ve Klinik İmmünoloji Derneği (AİD)

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.