Behçet Hastalığıyla Kaliteli Bir Yaşam Mümkün

Genel Bakış

Behçet hastalığı, vücuttaki kan damarlarını etkileyen, iltihaplanmaya yol açan kronik bir hastalıktır. Ağızda ve genital bölgede tekrarlayan yaralar, cilt döküntüleri ve göz iltihabı en bilinen bulgularıdır. Bağışıklık sisteminin kendi dokularına saldırmasıyla ortaya çıkar.

Dünyada nadir bir hastalık olarak kabul edilir. En sık Akdeniz ülkeleri, Orta Doğu ve Asya'da görülür; Türkiye bu hastalığın görece sık olduğu ülkelerden biridir.

Çoğunlukla 20-40 yaş arasındaki genç yetişkinleri etkiler. Erkeklerde damar ve göz tutulumu gibi bazı durumlar daha ağır seyredebilir. Kadınlarda ise ağız ve genital yaralar daha belirgin olabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ağız içinde sık tekrarlayan, ağrılı aftlar
• Genital bölgede iyileşmesi uzun süren yaralar
• Ciltte sivilce benzeri oluşumlar, kızarık ve ağrılı deri altı şişlikleri (eritema nodozum)
• Gözde kızarıklık, ağrı, bulanık görme
• Eklem ağrıları ve şişlik
• Damar iltihabına bağlı ağrı ve dolaşım sorunları

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda ağız yaraları en sık ilk bulgudur
• Tanı geç konabilir çünkü diğer hastalıklarla karışabilir
• Baş ağrısı ve ateş gibi genel belirtiler ön planda olabilir

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Belirtiler genellikle daha hafif seyredebilir
• Ağız, göz ve damar tutulumu görülebilir
• İleri yaşta ilk tanı konan kişilerde diğer kronik hastalıklarla etkileşim dikkatle değerlendirilmelidir

Nedenler

Ana nedenler

• Hastalığın kesin nedeni bilinmemektedir
• Bağışıklık sisteminin aşırı ve hatalı tepki vermesi sonucu damar duvarlarında iltihaplanma görülür
• Genetik yatkınlık (HLA-B51 geni gibi) ve çevresel tetikleyicilerin (enfeksiyon, stres gibi) rol oynadığı düşünülmektedir

Risk faktörleri

• Ailede Behçet hastalığı öyküsü
• 20-40 yaş arasında olmak
• Eski İpek Yolu üzerindeki coğrafyalarda yaşamak veya bu bölgelere kökenli olmak
• HLA-B51 gen taşıyıcılığı (bu genin varlığı riski artırır ancak hastalığı tek başına açıklamaz)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıdaki acil belirtilerden birini fark ederseniz vakit kaybetmeden 112 Acil Servis'i arayın.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yılda 2'den fazla ağız yarası tekrarlıyorsanız
• Genital yara, eklem şişliği, tekrarlayan göz kızarıklığı gibi yeni belirtiler olduğunda
• Tanı almışsanız ve düzenli kontrol zamanınız gelmişse

Tanı

Behçet hastalığı için tek bir tanı testi yoktur. Doktorlar, ağız yaralarının en az 12 ayda 3 kez veya daha fazla tekrarlaması durumunda; ayrıca genital yara, göz tutulumu, cilt bulguları veya damar tutulumu gibi bulgulardan uygun olanların varlığına bakarak tanıyı koyar.

Yapılabilecek testler

• Paterji testi: Deriye steril bir iğneyle hafifçe batırılır; 24-48 saat içinde kabarcık veya kızarıklık oluşması hastalık lehine değerlendirilir
• Kan testleri: İltihap göstergelerine ve diğer olası hastalıkların ekarte edilmesine bakılır
• Göz muayenesi: Göz içi iltihabı (üveit) açısından yapılır
• Gerektiğinde görüntüleme testleri: Damar tutulumunu değerlendirmek için ultrason, MR veya anjiyografi yapılabilir

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci zaman alabilir. Genellikle romatoloji, cildiye (dermatoloji) ve göz hastalıkları bölümlerinin ortak değerlendirmesi gerekir. Doktorunuz size bu süreçte rehberlik edecek ve gerekli yönlendirmeleri yapacaktır.

Tedavi

Tedavinin amacı iltihabı kontrol altına almak, ağrılı atakları azaltmak ve göz, damar, sinir sistemi gibi önemli organların hasar görmesini önlemektir. Tedavi kişiye özeldir; belirtilerinize ve organ tutulumuna göre planlanır.

Evde kişisel bakım

• Ağız yaraları için yumuşak bir diş fırçası kullanın ve alkollü gargaralardan kaçının
• Yara iyileşmesini kolaylaştırmak için sıcak, baharatlı ve asitli yiyeceklerden uzak durun
• Düzenli uyku ve stres yönetimi atak sıklığını azaltmaya yardımcı olabilir
• Sigara ve alkol kullanıyorsanız bırakmayı deneyin (damar sağlığını korur)
• Belirtilerinizi ve atak sıklığınızı bir günlükte izleyin

Tıbbi tedaviler

Tedavide doktorunuz cilt yaraları ve eklem ağrıları için iltihap giderici ilaçlar krem veya ağızdan önerebilir. Atakları kontrol etmek ve organ hasarını önlemek amacıyla kortikosteroidler, bağışıklık sistemini düzenleyen ilaçlar ve damar iltihabını baskılayan biyolojik tedaviler gibi seçenekler değerlendirilebilir. Hangi tedavinin size uygun olduğuna yalnızca sağlık ekibiniz karar vermelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Göz tutulumunda bazı cerrahi veya lazer işlemler gerekebilir. Bağırsak yaralarının kanaması, bağırsak delinmesi veya ana damar anevrizması gibi acil durumlarda cerrahi tedavi hayat kurtarıcı olabilir. Bu durumlar nadirdir ve her hastada görülmez.

Bu durumla yaşamak

Behçet hastalığı çoğu kişi için ataklarla seyir eden bir hastalıktır. Sakin dönemler genellikle aylarca hatta yıllarca sürebilir. Önemli olan belirtileri tanımak, doktorunuzla planlı kontrolleri sürdürmek ve atak sırasında kendinize zaman tanımaktır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Uyku düzeninize özen gösterin; yorgunluk atakları tetikleyebilir
• Stresi azaltmak için nefes egzersizi, yürüyüş veya hobi gibi yöntemlere başvurun
• Bulunduğunuz sağlık kuruluşunda romatoloji ve göz bölümüyle düzenli takip planlayın
• Sosyal aktivitelerden kendinizi tamamen yalıtmayın; hastalığınızı çevrenizdeki güvendiğiniz kişilere anlatmak rahatlatabilir

Diyet ve egzersiz

Akdeniz tipi beslenme (bol sebze, meyve, tam tahıl, zeytinyağı) genel damar sağlığını destekler. Aşırı tuz ve işlenmiş gıdalardan kaçınmak, yeterli su içmek ve haftanın çoğu günü orta yoğunlukta egzersiz yapmak önerilir. Egzersiz sırasında ağrı veya nefes darlığı hissederseniz doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik ağrılı yaralar, görme sorunu korkusu ve belirsiz seyir, kaygı ve depresif belirtilere yol açabilir. Bu duygular normaldir. Bir psikolog veya psikiyatristten destek almak; gerektiğinde ilaç tedavisi de değerlendirmek, hastalıkla baş etmeyi güçlendirir. Unutmayın: Yardım istemek güçlülüktür. Kendinize ya da bir yakınınıza zarar verme düşünceleri varsa lütfen hemen 112 Acil Servis'i arayarak destek isteyin.

Önleme

Behçet hastalığının tamamen önlenmesi şu an için mümkün değildir. Ancak düzenli takip, tedaviye uyum ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları atakların ve organ hasarının önlenmesinde büyük rol oynar.

Aşılar

Aşı olmak genel sağlık açısından önemlidir. Bazı canlı aşılar, bağışıklık sistemini baskılayan tedavi alan kişilerde önerilmez. Aşı olmadan önce doktorunuza bağışıklık sistemini etkileyen bir tedavi alıp almadığınızı mutlaka bildirin.

Tarama programları

Göz tutulumu hastalığın en sık ve en ciddi sonuçlarından biri olduğu için tanı alan her hastanın rutin göz muayenesi olması önerilir. Kontrol sıklığı doktor tarafından belirlenir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Göz iltihabı (üveit) tedavi edilmezse görme kaybına kadar ilerleyebilir
• Damar iltihabı ve pıhtılaşma, bacaklarda toplardamar tıkanıklığına veya akciğerdeki damarlarda pıhtıya yol açabilir
• Bağırsaklardaki yaralar, kanama veya delinmeye neden olabilir
• Sinir sistemi tutulumu, inme benzeri tablolara nadiren de olsa zemin hazırlayabilir

Uzun vadeli görünüm

Behçet hastalığı ciddi olabilen bir hastalık olsa da; günümüzde doğru tedavi ve düzenli takiple çoğu kişi uzun ve üretken bir yaşam sürdürür. Organ tutulumunun derecesi kişiden kişiye değişir. Doktorunuzla iş birliği içinde olur ve belirtilerinizi dikkate alırsanız, bu hastalık hayatınızın merkezinde olmak zorunda değildir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.