Behcets disease awareness

Genel Bakış

Behçet hastalığı, vücuttaki kan damarlarını etkileyen, tekrarlayan ağız yaraları, genital yaralar, göz iltihabı ve cilt sorunlarına yol açabilen bir hastalıktır. Bağışıklık sisteminin yanlışlıkla kendi dokularına saldırması sonucu oluşan bir tür otoimmün hastalıktır.

Behçet hastalığı nadir görülen bir hastalıktır. Türkiye'de diğer ülkelere göre daha sık rastlanır.

Genellikle 20-40 yaş arasındaki genç erişkinlerde başlar. Kadınlarda ve erkeklerde görülebilir, ancak erkeklerde daha ağır seyredebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ağızda tekrarlayan ağrılı yaralar (aft)
• Genital bölgede yaralar (erkeklerde testislerde, kadınlarda dudaklarda)
• Gözde kızarıklık, ağrı, bulanık görme (üveit)
• Ciltte sivilce benzeri lezyonlar veya kızarık şişlikler
• Eklemlerde ağrı ve şişlik, genellikle diz ve ayak bileği
• Damar iltihabına bağlı bacaklarda kırmızı, ağrılı şişlikler

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda ağız yaraları sık olur, ancak genital yaralar daha az görülür.
• Göz tutulumu çocuklarda da olabilir, dikkat edilmelidir.
• Eklem ağrıları ve cilt döküntüleri görülebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda hastalık daha hafif seyredebilir.
• Ağız yaraları ve eklem ağrıları sık.
• Damar tutulumu (tromboz) riski yaşla birlikte artabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Kesin nedeni bilinmemektedir.
• Bağışıklık sisteminin vücudun kendi damarlarına saldırması (otoimmün reaksiyon)
• Genetik yatkınlık önemlidir (HLA-B51 geni ile ilişkili)
• Çevresel tetikleyiciler (enfeksiyonlar gibi) rol oynayabilir.

Risk faktörleri

• Ailede Behçet hastalığı öyküsü
• HLA-B51 gen taşıyıcılığı
• Türkiye, Orta Doğu, Akdeniz ülkeleri kökenli olmak
• 20-40 yaş arası erkek cinsiyet (daha ağır seyir)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Göz ağrısı, kızarıklık veya görme değişikliği
• Genital yaraların büyümesi veya ağrılı hale gelmesi
• Bacakta tek taraflı şişlik ve ağrı
• Şiddetli baş ağrısı

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Sık tekrarlayan ağız yaraları (yılda 3'ten fazla)
• Ciltte döküntü veya sivilce benzeri lezyonlar
• Eklem ağrıları
• Hastalık tanısı almışsanız düzenli kontroller

Tanı

Behçet hastalığının tanısı için tek bir test yoktur. Doktorunuz, belirtilerinizi değerlendirir ve belirli kriterlere göre tanı koyar. Tanı genellikle klinik bulgulara dayanır.

Yapılabilecek testler

• Ağız yaralarının gözlenmesi (yılda en az 3 kez)
• Genital yara varlığı
• Göz muayenesi (üveit)
• Cilt testi (paterji testi): Kol derisine iğne batırılır, 24-48 saatte kızarıklık olması tanıyı destekler
• Kan testleri (iltihap belirteçleri, genetik test)
• Damar görüntüleme (gerektiğinde)

Randevunuzda neler beklenir

Tanı sürecinde bir romatoloji uzmanına (iltihaplı romatizma hastalıkları doktoru) yönlendirilebilirsiniz. Muayene ve testler birkaç hafta sürebilir. Doktorunuz sizi göz, cilt, damar gibi alanlarda da muayene ettirebilir.

Tedavi

Behçet hastalığının tedavisi, belirtileri kontrol altına almak ve atakları önlemeye yöneliktir. Tedavi hastalığın şiddetine ve hangi organların etkilendiğine göre kişiselleştirilir.

Evde kişisel bakım

• Ağız yaraları için yumuşak fırçalı diş fırçası kullanın, baharatlı ve asitli yiyeceklerden kaçının
• Genital yaralar için pamuklu iç çamaşırı giyin, bölgeyi temiz ve kuru tutun
• Göz yorgunluğu için bilgisayar kullanımında mola verin
• Dinlenme ve stresten uzak durma atakları azaltabilir

Tıbbi tedaviler

Tedavide iltihap giderici ilaçlar, bağışıklık sistemini düzenleyici ilaçlar ve gerekirse biyolojik ajanlar kullanılır. Ağız yaraları için ağız gargaraları ve jeller (kortikosteroid içeren) reçete edilebilir. Göz tutulumunda damlalar veya enjeksiyonlar uygulanabilir. Doktorunuz size en uygun tedaviyi önerecektir. Lütfen doktorunuzun önerdiği tedaviyi düzenli uygulayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi genellikle gerekmez. Ancak damar tıkanıklığı veya anevrizma gibi ciddi damar sorunlarında girişimsel işlemler yapılabilir.

Bu durumla yaşamak

Behçet hastalığı ataklar halinde seyrettiği için belirtiler olmadığında normal hayatınıza devam edebilirsiniz. Atak dönemlerinde dinlenmek ve doktorunuzla iletişimde olmak önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyku ve stresten uzak durma
• Sigara ve alkolden kaçınma (damar sağlığı için)
• Güneş ışığına maruziyeti sınırlama (cilt yaralarını tetikleyebilir)
• Düzenli doktor kontrollerini aksatmama

Diyet ve egzersiz

Özel bir diyet yoktur, ancak sağlıklı ve dengeli beslenmek vücudun direncini artırır. Atak dönemlerinde egzersiz yerine dinlenme önerilir. Belirtiler hafiflediğinde yürüyüş gibi hafif egzersizler yapılabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik bir hastalık olması ve belirtilerin öngörülemezliği kaygı veya depresyona yol açabilir. Duygusal destek almak önemlidir. Aileniz ve arkadaşlarınızla hastalığınız hakkında konuşun. Kendinizi çok kaygılı veya depresif hissederseniz bir psikolog veya psikiyatristten yardım isteyin.

Önleme

Behçet hastalığı kesin olarak önlenemez. Ancak atakların sıklığı ve şiddeti tedavi ile azaltılabilir.

Aşılar

Belirli bir aşısı yoktur. Diğer aşılar (grip, zatürre gibi) genellikle güvenlidir, ancak aşı olmadan önce doktorunuza danışın.

Tarama programları

Özel bir tarama testi yoktur. Ailede Behçet hastalığı varsa, hekime durumunuzu bildirin.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Görme kaybı (kalıcı göz hasarı)
• Bacak damarlarında pıhtı atması (derin ven trombozu)
• Beyin damar iltihabı (nöro-Behçet) sonucu inme, baş ağrısı
• Bağırsakta yaralar (kanama, delinme nadir)
• Akciğer damarlarında anevrizma (balonlaşma)

Uzun vadeli görünüm

Behçet hastalığı tedavi edilebilir ve yönetilebilir bir hastalıktır. Erken tanı ve düzenli tedavi ile birçok hasta normal bir yaşam sürdürebilir. Ataklar sırasında doğru tedavi ile belirtiler kontrol altına alınabilir. Olumlu bir bakış açısı ve doktorunuzla işbirliği önemlidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.