Biliary colic

Genel Bakış

Safra kesesi taşlarının safra kanalını geçici olarak tıkaması sonucu oluşan karın ağrısıdır. Ağrı genellikle yemekten sonra, özellikle yağlı yiyeceklerden sonra başlar.

Safra kesesi taşları oldukça yaygındır ve her 10 kişiden 1'inde bulunur. Ancak herkeste belirti vermez.

Daha çok 40 yaş üstü kadınları, fazla kilolu kişileri, hızlı kilo verenleri ve aile öyküsü olanları etkiler.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Sağ üst karında veya sırtın ortasında ani başlayan şiddetli ağrı
• Ağrının 30 dakika ile birkaç saat sürmesi
• Bulantı veya kusma

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda daha nadir görülür ancak benzer karın ağrısı olabilir.
• İshal veya yağlı dışkılama görülebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda ağrı daha hafif olabilir.
• Ateş, titreme, sarılık (cilt ve gözlerin sararması) gibi ciddi belirtiler daha sık görülür.

Nedenler

Ana nedenler

• Safra kesesinde taş oluşumu
• Safra kanalının taşla geçici olarak tıkanması
• Safra kesesi kasılmaları

Risk faktörleri

• Kadın olmak
• 40 yaş üstü
• Fazla kilo veya obezite
• Hızlı kilo kaybı
• Sağlıksız beslenme (yüksek yağ, düşük lif)
• Ailede safra taşı öyküsü
• Diyabet veya bazı kan hastalıkları (orak hücre anemisi gibi)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıdaki acil belirtiler varsa (ateş, sarılık, şiddetli ağrı) hemen 112'yi arayın.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yemeklerden sonra tekrarlayan karın ağrınız varsa, aile hekiminize veya dahiliye uzmanına başvurun.

Tanı

Doktor öncelikle şikayetlerinizi dinler ve karın muayenesi yapar. Ultrason ile safra kesesi ve taşlar görüntülenir.

Yapılabilecek testler

• Karın ultrasonu
• Kan testleri (karaciğer ve safra yolu enzimleri)
• Gerekirse MR kolanjiyografi (MRCP) veya endoskopik ultrason

Randevunuzda neler beklenir

Ultrason ağrısız ve hızlı bir işlemdir. Tanı genellikle basit bir ultrason ile konur. Gerekirse diğer testler planlanır.

Tedavi

Tedavi, belirtilerin şiddetine ve taşların durumuna göre değişir. Amaç ağrıyı kontrol altına almak ve komplikasyonları önlemektir.

Evde kişisel bakım

• Ağrı anında dinlenmek
• Yağlı yiyeceklerden kaçınmak
• Doktorun önerdiği ağrı kesicileri kullanmak
• Sıcak kompres uygulaması rahatlatabilir

Tıbbi tedaviler

Doktor ağrıyı hafifletmek için reçeteli ağrı kesiciler önerebilir. Antibiyotikler (eğer enfeksiyon varsa) kullanılabilir. Taş eritici ilaçlar bazı durumlarda denenebilir ancak etkisi sınırlıdır. En sık uygulanan tedavi safra kesesinin cerrahi olarak alınmasıdır (kolesistektomi).

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Tekrarlayan safra koliği, safra kesesi iltihabı (kolesistit) veya pankreatit gibi komplikasyon riski varsa safra kesesinin ameliyatla alınması önerilir. Günümüzde çoğunlukla kapalı (laparoskopik) yöntem uygulanır.

Bu durumla yaşamak

Ameliyat sonrası normal hayata dönüş genellikle hızlıdır. Safra kesesi alındıktan sonra vücut safrayı doğrudan bağırsağa akıtır. Çoğu kişi normal beslenmeye devam edebilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sağlıklı kiloyu korumak
• Düzenli egzersiz yapmak
• İşlenmiş gıdalardan ve aşırı yağlı yiyeceklerden kaçınmak

Diyet ve egzersiz

Lifli gıdalar (sebze, meyve, tam tahıl) tüketmek, sağlıklı yağlar (zeytinyağı) tercih etmek, bol su içmek. Haftada en az 150 dakika orta tempolu egzersiz önerilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik ağrı ve tekrarlayan ataklar kaygıya neden olabilir. Tedavi edildiğinde çoğu kişi normal hayatına döner. Gerekirse psikolojik destek alınabilir.

Önleme

Her zaman önlenemez ancak sağlıklı beslenme ve düzenli egzersiz ile risk azaltılabilir. Hızlı kilo vermekten kaçının.

Aşılar

Bu konuda bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Genel tarama önerilmez. Yalnızca yüksek riskli kişilerde doktor değerlendirmesi gerekebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Safra kesesi iltihabı (kolesistit)
• Safra kanalı tıkanıklığı
• Pankreatit (pankreas iltihabı)
• Safra kanalı enfeksiyonu (kolanjit)
• Nadiren safra kesesi kanseri

Uzun vadeli görünüm

Safra koliği genellikle iyi huylu bir durumdur. Uygun tedavi ile tamamen iyileşme mümkündür. Komplikasyonlar nadirdir ve erken müdahale ile önlenebilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.