Kanser Uyarı İşaretleri

Genel Bakış

Kanser, vücudumuzdaki hücrelerin kontrolsüz bir şekilde büyümesi ve çoğalmasıdır. Bu anormal hücreler, vücudun diğer bölgelerine yayılabilir. Kanserin erken belirtilerini bilmek, tedavi şansını artırır.

Evet, kanser tüm dünyada olduğu gibi Türkiye'de de yaygın bir hastalıktır. Sağlık Bakanlığı verilerine göre her yıl binlerce kişiye kanser teşhisi konmaktadır.

Kanser her yaştan, cinsiyetten ve etnik kökenden insanı etkileyebilir. Ancak bazı kanser türleri belirli yaş gruplarında veya cinsiyetlerde daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Açıklanamayan kilo kaybı (birkaç ay içinde %10 veya daha fazla)
• Geçmeyen yorgunluk ve halsizlik
• Vücudun herhangi bir yerinde yeni bir şişlik veya yumru
• Ciltte değişiklikler (benlerin şekil, renk veya boyut değişikliği, yaraların iyileşmemesi)
• Geçmeyen öksürük veya ses kısıklığı
• Bağırsak alışkanlıklarında değişiklik (uzun süreli kabızlık, ishal veya dışkıda kan)
• İdrar yaparken zorlanma, ağrı veya idrarda kan
• Geçmeyen ateş veya gece terlemeleri
• Açıklanamayan ve şiddetli baş ağrıları
• Vücudun herhangi bir yerinde geçmeyen ağrı

Çocuklarda belirtiler

• Açıklanamayan ve sürekli tekrarlayan ateş
• Vücutta kolay morarma veya kanama
• Kemiklerde ağrı ve hassasiyet
• Baş ağrısı, özellikle sabahları kusma ile birlikte
• Gözlerde kayma veya beyaz bir parıltı
• Vücutta anormal şişlikler veya kitleler

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Açıklanamayan kilo kaybı ve iştahsızlık
• Geçmeyen yorgunluk
• Uzun süre iyileşmeyen yaralar
• Bağırsak veya idrar alışkanlıklarında değişiklik
• Yutma güçlüğü
• Geçmeyen öksürük veya nefes darlığı

Nedenler

Ana nedenler

• DNA'da meydana gelen genetik mutasyonlar (hücrelerin kontrolsüz büyümesine yol açar)
• Kalıtsal faktörler (ailede kanser öyküsü)
• Çevresel faktörler (sigara dumanı, kirli hava, kimyasallar)
• Enfeksiyonlar (HPV, Hepatit B ve C gibi virüsler)

Risk faktörleri

• Sigara ve tütün ürünleri kullanımı
• Sağlıksız beslenme (işlenmiş gıdalar, aşırı yağ ve şeker tüketimi)
• Fiziksel hareketsizlik ve obezite
• Aşırı alkol tüketimi
• Güneş ışınlarına ve yapay UV ışınlarına fazla maruz kalmak
• İleri yaş
• Bazı kimyasallara veya radyasyona maruz kalmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yeni bir şişlik veya yumru fark ederseniz
• Açıklanamayan ve 2 haftadan uzun süren öksürük veya ses kısıklığı
• Dışkıda veya idrarda kan görülmesi
• Geçmeyen ve giderek kötüleşen ağrı

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yıllık sağlık kontrolleri ve doktorunuzun önerdiği kanser taramaları (mamografi, kolonoskopi gibi)
• Ailede kanser öyküsü varsa, düzenli olarak doktorunuza danışın
• 50 yaşından sonra düzenli bağırsak kanseri taraması yaptırın

Tanı

Kanser teşhisi için doktorunuz önce sizi muayene eder ve belirtilerinizi dinler. Ardından gerekli testleri ister. Tanı, genellikle biyopsi adı verilen bir işlemle şüpheli dokudan örnek alınarak konur.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (tümör belirteçleri, kan sayımı)
• Görüntüleme testleri (röntgen, ultrason, bilgisayarlı tomografi (BT), manyetik rezonans (MR))
• Biyopsi (ince iğne veya cerrahi ile doku örneği alınması)
• Endoskopi (sindirim sistemi veya solunum yollarının kameralı incelemesi)
• Genetik testler (ailesel risk varsa)

Randevunuzda neler beklenir

Teşhis süreci birkaç gün ila birkaç hafta sürebilir. Doktorunuz sizi adım adım bilgilendirecek ve destek olacaktır. Kanser teşhisi konulursa, tedavi için size bir onkoloji uzmanı yönlendirilir.

Tedavi

Kanser tedavisi, kanserin türüne, evresine ve kişinin genel sağlık durumuna göre planlanır. Tedavide amaç, kanser hücrelerini yok etmek, büyümelerini durdurmak ve hastanın yaşam kalitesini korumaktır. Tedavi genellikle birden fazla yöntemin birleşiminden oluşur.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerilerine harfiyen uymak
• Sağlıklı ve dengeli beslenmek
• Düzenli olarak dinlenmek ve stresten uzak durmak
• Sigara ve alkolden uzak durmak
• Aileniz ve arkadaşlarınızdan destek almak

Tıbbi tedaviler

Kanser tedavisinde kullanılan başlıca yöntemler şunlardır: cerrahi (kanserli dokunun çıkarılması), kemoterapi (ilaç tedavisi), radyoterapi (ışın tedavisi), immünoterapi (bağışıklık sistemini güçlendiren tedaviler) ve hedefe yönelik tedaviler. Tedavi planı, hastanın durumuna göre kişiselleştirilir. Tüm tedaviler doktor kontrolünde uygulanır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi, kanserli dokunun vücuttan tamamen çıkarılması için kullanılır. Erken evre kanserlerde sıklıkla tercih edilir. Bazı durumlarda radyoterapi veya kemoterapi ile birlikte uygulanır.

Bu durumla yaşamak

Kanser tedavisi sürecinde günlük yaşamınızda değişiklikler olabilir. Yorgunluk, ağrı veya yan etkilerle başa çıkmak için doktorunuz ve destek ekibiniz size yardımcı olacaktır. Kendinize zaman ayırın ve vücudunuzu dinleyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli olarak hafif egzersizler yapın (yürüyüş gibi)
• Yeterli ve kaliteli uyuyun
• Sigara ve alkolden uzak durun
• Stres yönetimi için meditasyon, nefes egzersizleri veya hobiler edinin

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı bir diyet, tedavi sürecinde vücudunuzu güçlendirir. Bol sebze ve meyve, tam tahıllar, yağsız proteinler tüketin. Şekerli ve işlenmiş gıdalardan kaçının. Hafif egzersizler, yorgunluğu azaltır ve ruh halinizi iyileştirir. Ancak herhangi bir diyet veya egzersiz programına başlamadan önce mutlaka doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kanser teşhisi ve tedavisi, kaygı, üzüntü, öfke veya korku gibi duygulara yol açabilir. Bu çok normaldir. Duygularınızı paylaşmaktan çekinmeyin. Psikolojik destek almak, bu süreci daha kolay atlatmanıza yardımcı olur. Unutmayın, yalnız değilsiniz.

Önleme

Kanserin tamamen önlenmesi her zaman mümkün olmasa da, riskinizi azaltmak için yapabileceğiniz çok şey var. Sağlıklı yaşam tarzı alışkanlıkları, düzenli taramalar ve aşılar, kanser riskini önemli ölçüde düşürebilir.

Aşılar

Bazı kanser türlerine karşı aşılar mevcuttur. HPV (Human Papilloma Virüs) aşısı rahim ağzı kanserini, Hepatit B aşısı ise karaciğer kanserini önlemede etkilidir. Aşılar hakkında doktorunuzdan bilgi alabilirsiniz.

Tarama programları

Düzenli taramalar, kanseri henüz belirti vermeden erken evrede yakalamaya yardımcı olur. Sağlık Bakanlığı tarafından önerilen taramalar: 40-69 yaş arası kadınlarda mamografi (meme kanseri), 50-70 yaş arası herkese gaitada gizli kan testi (kolorektal kanser), 30-65 yaş arası kadınlara smear testi (rahim ağzı kanseri). Ailede kanser öyküsü varsa doktorunuz daha erken veya farklı taramalar önerebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kanserin vücudun diğer bölgelerine yayılması (metastaz)
• Organ fonksiyonlarında bozulma
• Ağrı, kilo kaybı ve enfeksiyon riskinde artış
• Yaşam kalitesinde ciddi düşüş

Uzun vadeli görünüm

Günümüzde kanser, erken teşhis ve gelişmiş tedavi yöntemleri sayesinde birçok vakada tedavi edilebilir bir hastalık haline gelmiştir. Tedavi başarısı, kanserin türüne, evresine ve kişinin genel sağlık durumuna bağlıdır. Umut verici gelişmeler ve destekleyici bakım sayesinde birçok insan kanserle uzun yıllar yaşayabilmektedir. Kendinize iyi bakın ve doktorunuzun önerilerine uyun.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• American Cancer Society ↗
• World Health Organization - Cancer ↗

Yerel kuruluşlar

• Türkiye Kanserle Savaş Vakfı ↗ · Türkiye
• Sağlık Bakanlığı Kanser Daire Başkanlığı ↗ · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.