Cervical Cancer
Başvurulan kaynaklar
Bu makale özgün hasta eğitimi içeriğidir.
- WHO—Health topics A–Z(2024)
- NHS—Health A to Z(2024)
- CDC—Health topics(2024)
Uluslararası klinik kılavuzlara dayalıdır
Genel Bakış
Rahim ağzı kanseri, rahmin alt kısmında (serviks) başlayan bir kanser türüdür. Genellikle insan papilloma virüsü (HPV) adı verilen yaygın bir virüsün neden olduğu uzun süreli enfeksiyon sonucu gelişir. Erken teşhis edildiğinde tedavi edilebilir.
Önemli bilgiler
- Rahim ağzı kanseri, düzenli tarama testleriyle (Pap smear, HPV testi) önlenebilir veya erken yakalanabilir.
- HPV aşısı, rahim ağzı kanserine karşı koruma sağlar.
- Sigara içmek ve bağışıklık sisteminin zayıf olması riski artırır.
Rahim ağzı kanseri, dünyada kadınlarda en sık görülen 4. kanser türüdür. Türkiye'de Sağlık Bakanlığı verilerine göre her yıl yaklaşık 2.000 kadında rahim ağzı kanseri teşhis edilmektedir.
Çoğunlukla 30-50 yaş arası kadınlarda görülür. Ancak HPV enfeksiyonu olan her yaştaki kadın risk altındadır. Nadiren erkeklerde de görülebilir.
Belirtiler
- Şiddetli vajinal kanama (pedi kısa sürede ıslatan miktarda)
- Kanama ile birlikte baş dönmesi veya bayılma hissi
- Şiddetli karın veya bel ağrısı
- ⚠Cinsel ilişki sonrası kanama
- ⚠Adet dönemleri arasında fark edilen leke şeklinde kanama
- ⚠Normalden farklı vajinal akıntı
Yaygın belirtiler
- Adet dönemleri arasında veya menopoz sonrası vajinal kanama
- Cinsel ilişki sonrası kanama
- Kokusu kötü olan veya normalden farklı vajinal akıntı
- Bel, bacak veya kasık ağrısı
- İdrar yaparken ağrı veya sık idrara çıkma
Nedenler
Ana nedenler
- İnsan papilloma virüsü (HPV) enfeksiyonu – özellikle HPV tip 16 ve 18
- HPV enfeksiyonunun uzun süre vücutta kalması ve hücrelerde değişikliğe yol açması
Risk faktörleri
- Erken yaşta cinsel ilişkiye başlamak (16 yaşından önce)
- Çok sayıda cinsel partner
- Sigara içmek
- Bağışıklık sistemini baskılayan ilaç kullanımı veya HIV gibi hastalıklar
- Uzun süreli doğum kontrol hapı kullanımı
- Daha önce rahim ağzında kanser öncesi lezyon geçirmiş olmak
Ne zaman doktora görünmeli
Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:
- Menopoz sonrası herhangi bir vajinal kanama
- Cinsel ilişki sonrası kanama
- Adet dönemleri arasında veya çok yoğun adet kanaması
Şu durumlarda rutin randevu alın:
- 30-65 yaş arası kadınlar için 5 yılda bir HPV testi veya 3 yılda bir Pap smear (Sağlık Bakanlığı önerisi)
- HPV aşısı yaptırmak isteyenler (9-26 yaş arası ideal, daha sonra da yapılabilir)
Tanı
Tanı için öncelikle jinekolojik muayene yapılır ve rahim ağzından hücre örneği alınır. Anormal hücreler görülürse ileri testler istenir.
Yapılabilecek testler
- Pap smear testi (rahim ağzı sürüntüsü)
- HPV DNA testi
- Kolkoskopi (büyüteçle rahim ağzının incelenmesi)
- Biyopsi (şüpheli bölgeden küçük doku parçası alınması)
Randevunuzda neler beklenir
Testler genellikle ağrısızdır veya hafif rahatsızlık hissedilir. Sonuçlar birkaç gün ile birkaç hafta arasında çıkar. Anormal sonuçlar her zaman kanser anlamına gelmez; çoğu zaman tedavi edilebilen hücre değişiklikleridir. Doktorunuz sizi süreç hakkında bilgilendirecektir.
Tedavi
Tedavi seçenekleri kanserin evresine, yaygınlığına ve kişinin genel sağlık durumuna göre belirlenir. Erken evrelerde cerrahi veya radyoterapi (ışın tedavisi) uygulanabilir. İleri evrelerde kemoterapi (ilaç tedavisi) ve hedefe yönelik tedaviler kullanılır. Tüm tedaviler Sağlık Bakanlığı onaylı merkezlerde yapılmaktadır.
Evde kişisel bakım
- Tedavi sırasında ve sonrasında doktor önerilerine harfiyen uymak
- Sigara içiyorsanız bırakmak – sigara tedaviyi zorlaştırabilir
- Yeterli ve dengeli beslenmek
- Bol su içmek ve dinlenmek
- Tedavi yan etkilerini doktorunuzla paylaşmak
Tıbbi tedaviler
Tedavi seçenekleri arasında cerrahi (rahim ağzının veya rahmin alınması), radyoterapi (ışın tedavisi), kemoterapi (kanser hücrelerini öldüren ilaçlar) ve hedefe yönelik tedaviler bulunur. Bu tedaviler tek başına veya birlikte uygulanabilir. Doktorunuz sizin için en uygun planı belirleyecektir. İlaçların isimleri ve dozları konusunda mutlaka doktorunuza danışın.
Ameliyat ne zaman düşünülür?
Erken evre rahim ağzı kanserinde genellikle cerrahi tercih edilir. Rahim ağzının bir kısmı veya tamamı, bazen lenf düğümleri ile birlikte çıkarılabilir. İleri evrelerde cerrahi yerine radyoterapi ve kemoterapi daha sık kullanılır.
Bu durumla yaşamak
Tedavi sonrası düzenli kontroller önemlidir. Yorgunluk, ağrı veya cinsel sorunlar yaşayabilirsiniz. Bunları doktorunuzla konuşmaktan çekinmeyin. Çoğu hasta normal hayatına dönebilir.
Yaşam tarzı ipuçları
- Düzenli doktor kontrollerini ihmal etmeyin
- Sağlıklı kiloyu koruyun
- Stresten uzak durmaya çalışın
- Destek gruplarına katılın
Diyet ve egzersiz
Bol sebze, meyve, tam tahıl tüketin. İşlenmiş gıdalardan uzak durun. Haftada en az 150 dakika orta şiddette egzersiz (yürüyüş, yüzme) yapmaya çalışın. Egzersiz yorgunluğu azaltabilir.
Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli
Kanser tanısı ve tedavisi kaygı, üzüntü veya depresyona yol açabilir. Bu duygular normaldir. Psikolojik destek almak, aileniz ve arkadaşlarınızla konuşmak iyileşme sürecini kolaylaştırabilir. Gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten yardım isteyin.
Önleme
Rahim ağzı kanseri büyük ölçüde önlenebilir bir kanserdir. HPV aşısı ve düzenli tarama testleri ile önleme mümkündür. Ayrıca güvenli cinsel ilişki (prezervatif kullanımı) ve sigara içmemek de riski azaltır.
Aşılar
HPV aşısı, rahim ağzı kanserine karşı en etkili korunma yöntemlerinden biridir. 9-26 yaş arası kız ve erkek çocuklarına önerilir. Aşı, Sağlık Bakanlığı'nın belirlediği takvim doğrultusunda yapılabilir.
Tarama programları
30-65 yaş arası kadınların 5 yılda bir HPV testi veya 3 yılda bir Pap smear yaptırması önerilir. Türkiye'de Sağlık Bakanlığı Kanser Erken Teşhis Tarama ve Eğitim Merkezleri (KETEM) ücretsiz tarama hizmeti vermektedir.
Komplikasyonlar
Tedavi edilmezse
- Kanserin çevre dokulara ve diğer organlara yayılması
- Böbrek yetmezliği (idrar kanallarının tıkanmasına bağlı)
- Şiddetli kanama
- Ağrı ve kilo kaybı
Uzun vadeli görünüm
Erken teşhis edildiğinde rahim ağzı kanseri tedavi edilebilir. 1. evrede yakalanan hastaların %90'ından fazlası iyileşmektedir. İleri evrelerde dahi tedavi seçenekleri mevcuttur ve yaşam süresi uzatılabilir. Düzenli kontroller ve sağlıklı yaşam tarzı ile uzun yıllar sağlıklı bir yaşam mümkündür. Umudunuzu kaybetmeyin.
Destek bul
Uluslararası kuruluşlar
- World Health Organization (WHO) – Cervical Cancer ↗
- American Cancer Society ↗
- Jo's Cervical Cancer Trust (UK) ↗
Yerel kuruluşlar
- Kanserle Savaş Derneği ↗ · Türkiye
Yardım hatları
Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.
Bilgileri her zaman doktorunuzla doğrulayın
Sağlık kılavuzları ülkeye ve bölgeye göre değişir. Bu makaledeki bilgiler uluslararası klinik kılavuzlara dayanmaktadır ancak ülkenizdeki özel kılavuzları, ilaçları veya uygulamaları yansıtmayabilir. Sağlık endişelerinizi her zaman kendi doktorunuz veya sağlık hizmeti sağlayıcınızla görüşün ve yerel ulusal sağlık kılavuzlarına başvurun.
Önemli uyarı Bu bilgiler yalnızca eğitim amaçlıdır. Profesyonel tıbbi tavsiye, tanı veya tedavinin yerini tutmaz. Kendi durumunuzla ilgili mutlaka kalifiye bir sağlık uzmanına danışın. Tıbbi bir acil durum yaşıyorsanız derhal yerel acil servisinizi arayın.