Ovarian Cancer
Başvurulan kaynaklar
Bu makale özgün hasta eğitimi içeriğidir.
- WHO—Health topics A–Z(2024)
- NHS—Health A to Z(2024)
- CDC—Health topics(2024)
Uluslararası klinik kılavuzlara dayalıdır
Genel Bakış
Yumurtalık kanseri (over kanseri), kadın üreme sisteminin bir parçası olan yumurtalıklarda başlayan bir kanser türüdür. Yumurtalıklar, rahmin her iki yanında bulunan ve yumurta üreten küçük organlardır. Bu kanser, yumurtalık hücrelerinin kontrolsüz bir şekilde çoğalmasıyla oluşur.
Önemli bilgiler
- Yumurtalık kanseri, jinekolojik kanserler arasında en sık ölüme neden olan kanser türüdür.
- Erken evrede belirti vermeyebilir, bu nedenle düzenli jinekolojik kontroller önemlidir.
- Tedavi seçenekleri arasında cerrahi, kemoterapi ve hedefe yönelik tedaviler bulunur.
Yumurtalık kanseri, kadın kanserleri arasında nispeten nadir görülür. Türkiye'de her yıl yaklaşık 4.000 kadına yumurtalık kanseri teşhisi konmaktadır. Ancak jinekolojik kanserler arasında en yüksek ölüm oranına sahiptir.
Genellikle 50 yaş üstü kadınları etkiler, ancak daha genç kadınlarda da görülebilir. Ailesinde yumurtalık veya meme kanseri öyküsü olanlarda risk daha yüksektir. Ayrıca BRCA1 veya BRCA2 gen mutasyonuna sahip kadınlar da daha yüksek risk altındadır.
Belirtiler
- Ani ve şiddetli karın ağrısı
- Nefes darlığı veya bayılma
- Bacakta ani şişlik, ağrı veya kızarıklık (kan pıhtısı belirtisi)
- Kusma veya bağırsak tıkanıklığı belirtileri
- ⚠Geçmeyen ve giderek kötüleşen karın şişkinliği
- ⚠Vajinal kanama (özellikle menopoz sonrası)
- ⚠Sürekli pelvik ağrı
- ⚠Açıklanamayan kilo kaybı
Yaygın belirtiler
- Karında şişkinlik veya baskı hissi
- Pelvik (kasık) bölgesinde ağrı veya rahatsızlık
- Yemek yedikten sonra çabuk doyma veya az yemekle doyma
- Sık idrara çıkma veya idrar aciliyeti
- Yorgunluk, halsizlik
- Bel ağrısı
- Kabızlık veya ishal gibi bağırsak alışkanlıklarında değişiklik
Çocuklarda belirtiler
- Çocuklarda yumurtalık kanseri oldukça nadirdir. Görülürse karın ağrısı, karında kitle, erken ergenlik belirtileri veya adet düzensizlikleri olabilir.
Yaşlı yetişkinlerde belirtiler
- Yaşlı kadınlarda belirtiler daha belirsiz olabilir: iştah kaybı, kilo kaybı, halsizlik, karında sıvı birikmesi (asit), nefes darlığı.
Nedenler
Ana nedenler
- Kesin nedeni tam olarak bilinmemektedir. Ancak genetik mutasyonlar (BRCA1, BRCA2 gibi) ve aile öyküsü önemli rol oynar.
- Yumurtlama sayısının fazla olması (erken adet başlangıcı, geç menopoz, çocuk doğurmama) riski artırabilir.
- Bazı kalıtsal sendromlar (Lynch sendromu gibi) yumurtalık kanseri riskini yükseltir.
Risk faktörleri
- İleri yaş (özellikle 50 yaş üstü)
- Ailede yumurtalık veya meme kanseri öyküsü
- BRCA1 veya BRCA2 gen mutasyonu
- Hiç doğum yapmamış olmak veya ilk doğumu 35 yaşından sonra yapmak
- Endometriozis (çikolata kisti) hastalığı
- Obezite (aşırı kilolu olmak)
- Uzun süreli hormon tedavisi (menopoz sonrası östrojen kullanımı)
Ne zaman doktora görünmeli
Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:
- Yukarıda acil durumda belirtilen semptomlar varsa hemen 112'yi arayın veya acil servise başvurun.
- Aniden gelişen şiddetli karın ağrısı, nefes darlığı veya bilinç kaybı.
Şu durumlarda rutin randevu alın:
- Bir haftadan uzun süren karın şişkinliği, pelvik ağrı veya diğer belirtiler varsa bir kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurun.
- Ailenizde yumurtalık veya meme kanseri varsa düzenli kontrolleri ihmal etmeyin.
Tanı
Yumurtalık kanseri teşhisi için doktorunuz önce semptomlarınızı dinler ve pelvik muayene yapar. Ardından görüntüleme testleri (ultrason, BT taraması) ve kan testleri ister. Kesin tanı için genellikle cerrahi biyopsi gerekir.
Yapılabilecek testler
- Pelvik muayene: Vajinal yolla yumurtalıkların ve rahmin elle kontrolü
- Transvajinal ultrason: Vajina içine yerleştirilen bir probla yumurtalıkların detaylı görüntülenmesi
- CA-125 kan testi: Kanser hücrelerinin ürettiği bir proteinin seviyesinin ölçülmesi
- Bilgisayarlı tomografi (BT): Vücudun iç yapısının ayrıntılı görüntülenmesi
- Biyopsi: Şüpheli dokudan küçük bir örnek alınarak patolojik inceleme yapılması
Randevunuzda neler beklenir
Doktorunuz önce detaylı bir muayene ve görüntüleme yapacaktır. Tanı süreci birkaç hafta sürebilir. Kesin tanı konulduktan sonra kanserin evresi (yayılımı) belirlenir ve size uygun bir tedavi planı oluşturulur. Bu süreçte size destek olacak bir sağlık ekibi bulunur.
Tedavi
Yumurtalık kanseri tedavisi, kanserin evresine, tipine, genetik özelliklerine ve hastanın genel sağlık durumuna göre kişiselleştirilir. Tedavi genellikle cerrahi ve kemoterapinin bir kombinasyonunu içerir. Hedefe yönelik tedaviler ve immünoterapi de bazı durumlarda kullanılır. Tedavinizin amacı, kanseri tamamen yok etmek veya hastalığı kontrol altına almaktır.
Evde kişisel bakım
- Tedavi sırasında ve sonrasında sağlıklı beslenmeye özen gösterin.
- Doktorunuzun önerdiği kontrolleri aksatmayın.
- Yeterli dinlenin ve uyuyun.
- Sigara ve alkolden uzak durun.
- Stresi yönetmek için gevşeme teknikleri (meditasyon, yoga) deneyin.
Tıbbi tedaviler
Tedavide genellikle cerrahi ile tümörün çıkarılması ilk adımdır. Ardından kemoterapi (damar yoluyla veya ağızdan verilen ilaçlar) uygulanabilir. Hedefe yönelik tedaviler, kanser hücrelerinin belirli moleküler özelliklerine göre seçilir. Radyoterapi (ışın tedavisi) bazı durumlarda ek tedavi olarak kullanılabilir. Tüm tedaviler onkoloji uzmanı tarafından planlanır ve uygulanır.
Ameliyat ne zaman düşünülür?
Cerrahi, yumurtalık kanseri tedavisinin temelini oluşturur. Ameliyatla kanserli yumurtalıklar, tüpler, rahim ve çevre dokular alınır. Erken evrede sadece etkilenen yumurtalık ve tüp alınabilirken, ileri evrede daha geniş bir cerrahi gerekebilir. Cerrahi sonrası patolojik inceleme ile kanserin evresi kesinleştirilir.
Bu durumla yaşamak
Yumurtalık kanseri tedavisi sonrası yaşam, düzenli doktor kontrolleri ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları ile yönetilebilir. Tedavinin yan etkileri (yorgunluk, bulantı, sinir hasarı) zamanla azalabilir. Günlük aktivitelerinizi dinlenme aralıkları planlayarak sürdürebilirsiniz.
Yaşam tarzı ipuçları
- Düzenli doktor kontrollerinizi ihmal etmeyin.
- Sağlıklı ve dengeli beslenmeye dikkat edin.
- Hafif egzersizler (yürüyüş, yüzme) yapın.
- Stresle başa çıkmak için hobiler edinin.
- Destek gruplarına katılarak deneyimlerinizi paylaşın.
Diyet ve egzersiz
Bol sebze, meyve, tam tahıl ve protein tüketin. İşlenmiş gıdalar, şekerli içecekler ve aşırı yağlı yiyeceklerden kaçının. Haftada en az 150 dakika orta şiddette egzersiz (tempolu yürüyüş gibi) yapmaya çalışın. Egzersiz, yorgunluğu azaltmaya ve genel sağlığı iyileştirmeye yardımcı olur.
Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli
Kanser teşhisi ve tedavisi kaygı, üzüntü, öfke veya depresyona neden olabilir. Bu duygular normaldir. Psikolojik destek almak, bir terapiste gitmek veya destek gruplarına katılmak duygusal yükü hafifletebilir. Kendinize zaman tanıyın ve ihtiyaç duyduğunuzda yardım istemekten çekinmeyin.
Önleme
Yumurtalık kanserini tamamen önlemenin kesin bir yolu yoktur. Ancak sağlıklı yaşam tarzı (dengeli beslenme, düzenli egzersiz, ideal kilo) riski azaltabilir. Ailesinde kanser öyküsü olanlar genetik danışmanlık alarak risklerini öğrenebilir ve gerekirse önleyici cerrahi seçeneklerini değerlendirebilir.
Aşılar
Yumurtalık kanseri için henüz bir aşı bulunmamaktadır. HPV aşısı rahim ağzı kanserini önlese de yumurtalık kanserine karşı koruyuculuğu yoktur.
Tarama programları
Genel popülasyon için yumurtalık kanseri taraması önerilmez. Ancak yüksek riskli bireyler (BRCA mutasyonu taşıyanlar, aile öyküsü olanlar) doktorlarına danışarak düzenli ultrason ve kan testi (CA-125) yaptırabilir. Sağlık Bakanlığı'nın önerisi, risk faktörü olanların jinekolojik kontrollerini aksatmaması yönündedir.
Komplikasyonlar
Tedavi edilmezse
- Kanserin yumurtalıklardan karın zarına (periton), mesaneye, bağırsaklara, karaciğer ve akciğerlere yayılması
- Karında sıvı birikmesi (asit) ve buna bağlı nefes darlığı, şişkinlik
- Bağırsak tıkanıklığı (obstrüksiyon)
- Kan pıhtısı oluşumu (derin ven trombozu, pulmoner emboli)
- Kontrol edilemeyen ağrı ve kilo kaybı
Uzun vadeli görünüm
Yumurtalık kanserinin prognozu (seyri), tanı anındaki evreye bağlıdır. Erken evrede yakalanan hastaların yaşam süresi oldukça uzundur. Gelişen tedavi yöntemleri sayesinde ileri evre hastalar da uzun yıllar kaliteli bir yaşam sürdürebilmektedir. Düzenli takip ve tedaviye uyum çok önemlidir. Umutsuzluğa kapılmayın; bilimsel araştırmalar her geçen gün yeni ve etkili tedaviler sunmaktadır.
Destek bul
Uluslararası kuruluşlar
Yerel kuruluşlar
- Türk Kanser Derneği ↗ · Türkiye geneli
- Sağlık Bakanlığı Kanser Daire Başkanlığı ↗ · Türkiye geneli
- Kanserle Dans Derneği ↗ · İstanbul
Yardım hatları
Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.
Bilgileri her zaman doktorunuzla doğrulayın
Sağlık kılavuzları ülkeye ve bölgeye göre değişir. Bu makaledeki bilgiler uluslararası klinik kılavuzlara dayanmaktadır ancak ülkenizdeki özel kılavuzları, ilaçları veya uygulamaları yansıtmayabilir. Sağlık endişelerinizi her zaman kendi doktorunuz veya sağlık hizmeti sağlayıcınızla görüşün ve yerel ulusal sağlık kılavuzlarına başvurun.
Önemli uyarı Bu bilgiler yalnızca eğitim amaçlıdır. Profesyonel tıbbi tavsiye, tanı veya tedavinin yerini tutmaz. Kendi durumunuzla ilgili mutlaka kalifiye bir sağlık uzmanına danışın. Tıbbi bir acil durum yaşıyorsanız derhal yerel acil servisinizi arayın.