Erişkinlerde karpal tünel ile yaşam

Genel Bakış

Karpal tünel, bileğinizin avuç içi tarafında bulunan dar bir geçittir. Bu geçidin içinden elinize ve parmaklarınıza giden sinirler ve tendonlar geçer. Karpal tünel sendromu, bu geçitteki sinire (medyan sinir) baskı olması sonucu ortaya çıkar. Bu baskı elinizde, bileğinizde ve parmaklarınızda uyuşma, karıncalanma, ağrı ve güçsüzlüğe yol açabilir.

Evet, karpal tünel sendromu oldukça yaygındır. Yetişkinlerde en sık görülen sinir sıkışması sorunlarından biridir.

En sık 40-60 yaş arası kadınları etkiler. Ayrıca el bileğini tekrarlayan hareketlerle kullanan kişilerde (bilgisayar kullananlar, montaj işçileri, müzisyenler), hamilelerde, diyabet ve romatoid artrit gibi hastalığı olanlarda daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Başparmak, işaret parmağı, orta parmak ve yüzük parmağının bir kısmında uyuşma ve karıncalanma
• Özellikle geceleri artan elde ağrı ve uyuşma
• Elinizi sallayınca belirtilerin geçici olarak hafiflemesi
• Elde güçsüzlük, eşyaları düşürme veya kavramada zorluk
• Başparmak kaslarında zamanla incelme

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Elde daha belirgin güçsüzlük ve kas erimesi
• Uyuşma ve karıncalanma hissinin daha az fark edilmesi (çünkü sinir hasarı daha ilerlemiş olabilir)
• Düşme riskini artırabilecek denge sorunları

Nedenler

Ana nedenler

• Bilekteki dokuların şişmesi veya kalınlaşması sonucu karpal tünel içindeki sinire baskı yapması
• Tekrarlayan el bileği hareketleri (uzun süre bilgisayar kullanımı, titreşimli aletler, montaj işleri)
• Hamilelik, obezite, diyabet, tiroid hastalıkları gibi vücutta sıvı birikimine veya doku değişikliklerine yol açan durumlar

Risk faktörleri

• Kadın olmak (karpal tünel daha dar olduğu için)
• Ailede karpal tünel sendromu öyküsü
• Obezite
• Diyabet, romatoid artrit, gut gibi kronik hastalıklar
• Hamilelik
• El bileğini zorlayan işler veya hobiler

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Elinizde veya parmaklarınızda ani güçsüzlük veya his kaybı olursa
• Elinizi kullanamaz hale gelirseniz

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Uyuşma, karıncalanma veya ağrı birkaç günden uzun sürüyorsa
• Gece uykunuzu bölen el şikayetleriniz varsa
• Eşyaları düşürmeye başladıysanız

Tanı

Doktorunuz öncelikle şikayetlerinizi dinler ve elinizi muayene eder. Basit testlerle sinir sıkışmasını değerlendirir. Gerekirse elektrofizyolojik testler adı verilen sinir iletim hızı ölçümü (EMG) yapılabilir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene: Tinel testi (bileğe hafif vurma) ve Phalen testi (bileği bükme) gibi
• Sinir iletim hızı testi (EMG): Sinirin ne kadar etkilendiğini ölçer
• Ultrason: Karpal tüneldeki yapıları görüntüleyebilir

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında doktorunuz elinizin gücünü, hissini ve reflekslerini kontrol eder. Testler genellikle ağrısızdır. EMG sırasında hafif bir elektrik akımı hissedebilirsiniz. Tanı konulduktan sonra tedavi seçenekleri sizinle konuşulur.

Tedavi

Tedavinin amacı sinir üzerindeki baskıyı azaltmak ve belirtileri gidermektir. Çoğu kişi basit önlemlerle iyileşir. İlerlemiş vakalarda cerrahi gerekebilir.

Evde kişisel bakım

• Bileğinizi dinlendirin: Tekrarlayan hareketlerden kaçının
• Bilek ateli: Gece kullanmak için doktorunuzun önereceği bir atel bileği düz tutarak sinire binen baskıyı azaltır
• Soğuk kompres: Şişlik ve ağrıyı azaltmak için bileğe 10-15 dakika soğuk uygulayın
• Bilek egzersizleri: Doktorunuzun veya fizyoterapistinizin önerdiği germe ve güçlendirme hareketlerini yapın

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, iltihap giderici etkisi olan steroid enjeksiyonları (kortikosteroid) önerebilir. Bu enjeksiyonlar karpal tüneldeki şişliği azaltarak geçici rahatlama sağlar. Ayrıca ağrı kesici ilaçlar (basit ağrı kesiciler) kısa süreli kullanılabilir. Ancak ilaç isimleri ve dozları konusunda mutlaka doktorunuza danışın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Eğer şikayetler ilaç ve atel tedavisine rağmen 6 ay içinde düzelmezse, elde güçsüzlük ve kas erimesi başlarsa cerrahi düşünülebilir. Ameliyatla karpal tünelin üzerindeki bağ kesilerek sinir rahatlatılır. Ameliyat genellikle başarılıdır.

Bu durumla yaşamak

Karpal tünel sendromu ile yaşarken bileğinizi zorlayacak hareketlerden kaçınmak önemlidir. Bilgisayar kullanırken bilek destekli klavye ve fare pedi kullanabilirsiniz. İş yerinde sık sık mola verip ellerinizi dinlendirmek iyi gelir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Çalışma alanınızı ergonomik hale getirin (bilekler düz, klavye ve fare rahat pozisyonda)
• Ağır kaldırmaktan veya titreşimli alet kullanmaktan kaçının
• Gece atel kullanmayı alışkanlık haline getirin
• Sigara içmeyin, çünkü sigara kan dolaşımını bozarak iyileşmeyi geciktirir

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı bir diyet ve düzenli egzersiz kilo kontrolüne yardımcı olur. Fazla kilo sinir sıkışmasını kötüleştirebilir. Bilek germe egzersizleri ve genel kol-omuz güçlendirme hareketleri faydalıdır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik ağrı ve uyku sorunları kaygı ve strese yol açabilir. Belirtileriniz günlük yaşamınızı etkiliyorsa, bir psikolog veya psikiyatristten destek almak iyi bir fikir olabilir.

Önleme

Tamamen önlenemese de bazı önlemler riski azaltabilir. Bilgisayar başında çalışırken düzenli molalar vermek, bilekleri düz tutmak, ağır kaldırırken bilek yerine tüm kol kaslarını kullanmak koruyucu olabilir.

Tarama programları

Karpal tünel sendromu için rutin bir tarama testi yoktur. Ancak diyabet veya romatoid artrit gibi risk faktörleriniz varsa, doktorunuz belirtileri erken fark etmek için periyodik kontroller yapabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Elde kalıcı his kaybı
• Başparmak kaslarında erime (tenar atrofi)
• Elde belirgin güçsüzlük, nesneleri tutamama
• Günlük işleri yapamama (düğme ilikleme, yazı yazma gibi)

Uzun vadeli görünüm

Erken teşhis ve uygun tedavi ile çoğu kişi tamamen iyileşir. Belirtiler hafifse bilek ateli ve yaşam tarzı değişiklikleri yeterli olur. Cerrahi gerekse bile başarı oranı yüksektir. Tedavi edilmeyen vakalarda kalıcı hasar oluşabilir, ancak bu sık görülen bir durum değildir. Umut verici olan, uygun tedaviyle çoğu kişinin normal yaşantısına dönebilmesidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.