Chronic inflammatory demyelinating polyneuropathy

Genel Bakış

Kronik inflamatuvar demiyelinizan polinöropati (CIDP), vücudun bağışıklık sisteminin sinirlerin dış kılıfına (miyelin) saldırdığı, zamanla ilerleyen bir sinir hastalığıdır. Bu durum, kollarda ve bacaklarda güçsüzlük, uyuşma ve his kaybına yol açar.

CIDP nadir görülen bir hastalıktır. Her 100.000 kişiden yaklaşık 1-9'unda görülür.

CIDP her yaştan insanı etkileyebilir, ancak en sık 40-60 yaş arasındaki yetişkinlerde teşhis edilir. Erkeklerde kadınlara göre biraz daha sık rastlanır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Kollarda ve bacaklarda giderek artan güçsüzlük
• Ayaklarda ve ellerde uyuşma, karıncalanma veya his kaybı
• Yürüme güçlüğü, denge sorunları
• Ağrı (yanma veya batma tarzında)
• Reflekslerde azalma veya kaybolma
• Ellerde ince motor becerilerde zorluk (düğme iliklemek gibi)

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda belirtiler yetişkinlerdekine benzer, ancak güçsüzlük daha hızlı ilerleyebilir.
• Yürümekte zorlanma, sık düşme
• El yazısında bozulma
• Nadiren solunum kaslarını etkileyebilir – bu durumda acil tıbbi yardım gerekir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda güçsüzlük ve his kaybı düşme riskini artırır.
• Günlük aktivitelerde bağımlılık gelişebilir.
• Bacaklardaki güçsüzlük nedeniyle yataktan kalkmak veya merdiven çıkmak zorlaşabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• CIDP'nin kesin nedeni bilinmemektedir. Ancak bağışıklık sisteminin sinirlerin miyelin kılıfına saldırması sonucu ortaya çıktığı düşünülmektedir.
• Bazı enfeksiyonlar (örneğin, Epstein-Barr virüsü veya solunum yolu enfeksiyonları) bu yanlış bağışıklık tepkisini tetikleyebilir.

Risk faktörleri

• Otoimmün hastalıklar (örneğin, lupus, romatoid artrit, tip 1 diyabet)
• HIV, hepatit B veya C gibi kronik enfeksiyonlar
• Lenfoma gibi bazı kanserler (nadiren)
• Ailede otoimmün hastalık öyküsü

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Belirtileriniz hızla kötüleşiyorsa veya birkaç gün içinde yürümekte zorlanmaya başladıysanız
• Uyuşma veya güçsüzlük gövdenize (bacaklarınızın üst kısmına) doğru yayılıyorsa
• Yutma veya nefes alma sorunları yaşıyorsanız (derhal 112'yi arayın)

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Haftalardır veya aylardır devam eden, giderek artan güçsüzlük, uyuşma veya karıncalanma şikayetiniz varsa
• Denge problemleri veya sık düşme yaşıyorsanız
• Ellerinizde ince işleri yapmakta zorlanıyorsanız (düğme ilikleme, yazı yazma)

Tanı

CIDP tanısı koymak için nöroloji uzmanı detaylı bir muayene ve bazı testler yapar. Tanı genellikle belirtiler, sinir iletim hızı testleri ve beyin omurilik sıvısı incelemesiyle konur.

Yapılabilecek testler

• Sinir iletim çalışmaları (EMG/ENG): Sinirlerin elektriksel aktivitesini ölçerek hasarı belirler.
• Lomber ponksiyon (belden su alma): Beyin omurilik sıvısındaki protein seviyesine bakılır.
• Kan testleri: Diğer hastalıkları (diyabet, enfeksiyon, vitamin eksikliği) ekarte etmek için.
• Manyetik rezonans görüntüleme (MR): Sinir köklerinde kalınlaşma olup olmadığını gösterebilir.
• Sinir biyopsisi (nadiren): Küçük bir sinir parçası alınarak mikroskopta incelenir.

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci birkaç hafta sürebilir. Testler genellikle ağrılı değildir, ancak EMG sırasında hafif bir rahatsızlık hissedebilirsiniz. Lomber ponksiyon sonrası birkaç gün baş ağrısı olabilir. Doktorunuz tüm sonuçları değerlendirip size uygun tedavi planını anlatacaktır.

Tedavi

CIDP tedavisinde amaç, bağışıklık sisteminin sinirlere saldırısını durdurmak ve belirtileri hafifletmektir. Tedavi genellikle ilaçlar ve fizik tedaviyi içerir. Erken müdahale kalıcı hasarı önleyebilir.

Evde kişisel bakım

• Düzenli egzersiz yapın; ancak aşırı yormaktan kaçının, fizyoterapistinizle uygun bir program belirleyin.
• Düşmeyi önlemek için evinizde güvenlik önlemleri alın (tutamaklar, kaymaz zeminler).
• Yorgunluk hissediyorsanız dinlenin ve enerjinizi gün içine yayın.
• Ağrı yönetimi için doktorunuza danışın; reçetesiz ağrı kesicileri keyfi kullanmayın.

Tıbbi tedaviler

Tedavi seçenekleri arasında bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar, damar yoluyla verilen immün globülin tedavisi ve plazma değişimi (plazmaferez) yer alır. Bu tedaviler hastalığın seyrini yavaşlatır ve belirtileri azaltır. Hangi tedavinin size uygun olduğuna nöroloji uzmanınız karar verir. Fizik tedavi ve rehabilitasyon da tedavinin önemli bir parçasıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

CIDP tedavisinde cerrahi bir yöntem bulunmamaktadır.

Bu durumla yaşamak

CIDP ile yaşamak, günlük aktivitelerinizi planlamanızı gerektirebilir. Yorgunluk ve güçsüzlük nedeniyle bazı işleri yapmak zorlaşabilir. Kendinize zaman tanıyın ve gerektiğinde yardım isteyin. Aileniz ve arkadaşlarınızla durumunuzu açıkça paylaşmak iyi bir destek sağlayabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli egzersiz: Hafif germe, denge ve güçlendirme hareketleri yapın.
• Düzenli uyku: Yorgunlukla başa çıkmak için uyku düzeninize dikkat edin.
• Stres yönetimi: Meditasyon, derin nefes gibi rahatlama tekniklerini deneyin.
• Sigara ve alkolden uzak durun çünkü bunlar sinir hasarını kötüleştirebilir.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenmek, vücudunuzu güçlü tutmaya yardımcı olur. Anti-enflamatuar besinler (meyve, sebze, tam tahıllar, balık) tüketmeye özen gösterin. Egzersiz konusunda mutlaka bir fizyoterapiste danışarak size özel bir program oluşturun; aşırı yorulmaktan kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik bir hastalıkla yaşamak kaygı, üzüntü veya depresyona neden olabilir. Bu duygular normaldir. Duygularınızla başa çıkmakta zorlanıyorsanız bir psikolog veya psikiyatristten yardım almaktan çekinmeyin. Unutmayın, ruh sağlığınız fiziksel sağlığınız kadar önemlidir. Acil destek ihtiyacınız olursa 112'yi arayabilirsiniz.

Önleme

CIDP'nin kesin olarak önlenmesi mümkün değildir çünkü nedenleri tam olarak bilinmemektedir. Ancak erken tanı ve tedavi ile ilerlemesi yavaşlatılabilir ve sakatlık önlenebilir.

Aşılar

Aşıların CIDP'ye neden olduğuna dair kesin kanıt yoktur. Aşı yaptırmadan önce doktorunuza danışmanız önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalıcı sinir hasarı ve kas güçsüzlüğü
• Yürüme yetisinin kaybı (tekerlekli sandalye bağımlılığı)
• Solunum kaslarının zayıflaması (nadir, ancak ciddi)
• İş ve sosyal yaşamda kısıtlanma

Uzun vadeli görünüm

CIDP kronik (uzun süreli) bir hastalıktır, ancak tedavilerle birçok kişi belirtilerini kontrol altına alabilir ve günlük yaşamına devam edebilir. Erken tanı ve uygun tedavi ile iyileşme şansı yüksektir. Hastalık bazen alevlenme ve iyileşme dönemleriyle seyreder. Umutlu olun ve tedavinizi doktorunuzla birlikte yürütün.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.