Kolostomi ile Yaşam

Genel Bakış

Kolostomi, kalın bağırsağın karın duvarına ağızlaştırılarak dışkının vücut dışına verilmesini sağlayan bir ameliyat sonucunda oluşan açıklıktır. Bu açıklığa 'stoma' denir. Dışkı, stomanın üzerine yapıştırılan özel bir torbada toplanır.

Kolostomi, özellikle kalın bağırsak kanseri nedeniyle yapılan ameliyatlar sonrası dünyada binlerce insanın yaşamında yer alan bir durumdur.

Bağırsak kanseri, iltihaplı bağırsak hastalığı veya karın travması geçirmiş herkesi, her yaştan bireyi etkileyebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Stoma çevresinde hafif kızarıklık veya kaşıntı
• Gaz ve zaman zaman koku
• Dışkının kıvamında değişiklikler (sulu veya daha katı olması)

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda stoma çevresinde hassasiyet ve tahriş
• Torba değişimi sırasında ağlama veya huzursuzluk
• Beslenme sırasında gaz sancıları

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Görme veya el becerisinde azalma olduğu için torba değişiminde zorluk
• Cilt daha hassas olduğu için tahriş belirtileri
• Bulantı veya uzun süreli kabızlık

Nedenler

Ana nedenler

• Kalın bağırsak kanseri
• İltihaplı bağırsak hastalıkları (Crohn hastalığı, ülseratif kolit)
• Bağırsak düğümlenmesi veya tıkanması
• Karın bölgesine gelen şiddetli travma
• Doğumsal bağırsak bozuklukları

Risk faktörleri

• Ailede kalın bağırsak kanseri öyküsü
• Uzun süreli işlenmiş gıda ağırlıklı beslenme ve hareketsizlik
• Sigara ve aşırı alkol tüketimi
• Obezite ve şeker hastalığı gibi metabolik hastalıklar

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Stoma çevresinde geçmeyen kanama
• Yüksek ateşle birlikte karın ağrısı
• Bağırsak seslerinin tamamen kesilmesi ve dışkı çıkışının olmaması

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yıllık kontrol muayeneleri
• Beslenme ve sıvı alımını planlamak için diyetisyen görüşmesi
• Stoma bakım ürünlerinin yenilenmesi ve cilt kontrolü

Tanı

Kolostomi kararı; muayene, görüntüleme yöntemleri ve gerektiğinde biyopsiyle konulan ana hastalık tanısından sonra cerrah tarafından planlanır. Ameliyat sonrası stoma bakımı, stomaterapi hemşiresi tarafından uygulamalı olarak öğretilir.

Yapılabilecek testler

• Kolonoskopi
• Bilgisayarlı tomografi (BT)
• Kan testleri
• Bağırsak biyopsisi

Randevunuzda neler beklenir

Hastanede kalış süresi boyunca torba değiştirme, cilt temizliği ve sızıntıyı önleme konusunda uygulamalı eğitim alırsınız. Taburcu olduktan sonra da hemşireye telefonla ulaşabilirsiniz.

Tedavi

Kolostomi bir tedavi değil, bağırsağın boşaltılması için yapılan bir yöntemdir. Asıl amaç, altta yatan hastalığı tedavi etmek ve hastanın bu sürece uyum sağlamasına yardımcı olmaktır.

Evde kişisel bakım

• Stoma bölgesini her gün ılık su ve temiz bir bezle nazikçe temizleyin; sabun kullanmayın çünkü cildi kurutabilir.
• Torba değişimini sakin bir ortamda, gerekli malzemeler elinizin altındayken yapın.
• Stoma çevresindeki tüyleri kuru tıraş bıçağı ile tıraş edin, cildi kesmeyin.
• Torba boşalırken sızıntı olursa hemen cildi temizleyip yeni torba yapıştırın.

Tıbbi tedaviler

Altta yatan bağırsak hastalığına göre doktorunuz ilaç tedavisi önerebilir. Bu ilaçların isim ve dozlarını asla kendi başınıza değiştirmeyin; doktorunuza ve eczacınıza danışın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bazı kolostomiler geçicidir. Bağırsağın iyileşmesi ve hasta genel durumunun düzelmesinin ardından cerrahınız, kapama ameliyatı ile bağırsağı yeniden birleştirebilir. Bu karar, yapılacak değerlendirmelerden sonra verilir.

Bu durumla yaşamak

Kolostoniyle yaşam ilk haftalarda zorlayıcı olabilir ancak bakım rutini oturduktan sonra günlük işleriniz, iş yaşamınız ve sosyal aktiviteleriniz devam edebilir. Duş alabilir, torbanızın üzerine giysilerinizi rahatça seçebilirsiniz.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yanınıza yedek torba, temizleme malzemesi ve yedek bir iç çamaşırı alın.
• Seyahat ederken ilaç ve bakım ürünlerinizi el bagajında bulundurun.
• Yüzme ve spor yapmak için doktorunuza danışarak özel kapak veya torba kullanabilirsiniz.
• İşyerinizde ihtiyaç duyduğunuzda yedek malzemelerinizi koyabileceğiniz bir çanta bulundurun.

Diyet ve egzersiz

Lifli gıdalar (kepekli ekmek, sebzeler, meyveler) dışkıyı yumuşatabilir; ancak gaz ve kokuya yol açan besinleri (lahana, brokoli, soğan gibi) tek tek deneyerek kendi toleransınızı belirleyin. Bol su için, yemekleri yavaş yiyin. Düzenli yürüyüş ve yüzme gibi hafif egzersizler bağırsak hareketlerini olumlu etkiler.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Ameliyat sonrası kaygı, üzüntü ve beden imajı değişikliğine bağlı zorlanmalar çok sık görülür. Bu duygular normaldir; ancak günlük yaşamı engelleyecek düzeydeyse bir psikolog veya psikiyatristten destek almak gerekir. Kendinize ve hobilerinize zaman ayırın, duygularınızı sevdiklerinizle paylaşın.

Önleme

Kolostomi ihtiyacının en sık nedeni olan kalın bağırsak kanserini, sağlıklı beslenme ve düzenli tarama ile büyük ölçüde önlemek mümkündür. Ancak kaza veya doğumsal sorunlarda kolostomi, hayat kurtaran zorunlu bir adımdır.

Aşılar

Bağırsak hastalığı olan kişiler, sağlık uzmanının önerisiyle grip ve zatürre aşılarını yaptırabilir.

Tarama programları

Sağlık Bakanlığı rehberliğinde, 50 yaşından itibaren herkese dışkıda gizli kan testi ve gerekirse kolonoskopi ile bağırsak kanseri taraması önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Stoma çevresinde cilt yaraları ve enfeksiyonlar
• Bağırsak tıkanması veya stomanın daralması
• Parastomal fıtık (stomanın komşuluğunda karın duvarında balonlaşma)

Uzun vadeli görünüm

Kolostomi ile yaşam kalitesi, doğru bakım ve destekle gayet iyi olabilir. Birçok kişi işine, ailesine ve sosyal yaşamına kavuşur; zamanla bu durum hayatın önünde engel olmaktan çıkar.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.