Constipation chronic patient overview

Genel Bakış

Kronik kabızlık, bağırsak hareketlerinin haftada üçten az olması, dışkılama sırasında zorlanma veya dışkının sert ve kuru olması durumunun en az üç ay sürmesidir. Bu, bağırsakların yavaş çalışması anlamına gelir.

Evet, kronik kabızlık oldukça yaygındır. Her 100 kişiden yaklaşık 15-20'si bu sorunu yaşamaktadır. Kadınlarda ve yaşlılarda daha sık görülür.

Kronik kabızlık her yaşta görülebilir, ancak özellikle 65 yaş üstü yetişkinler, hamile kadınlar ve liften fakir beslenen kişilerde daha yaygındır. Ayrıca bazı kronik hastalıkları olanlar (örneğin diyabet, tiroid sorunları) daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Haftada üçten az bağırsak hareketi
• Dışkılamada zorlanma ve aşırı ıkınma
• Sert, kuru veya topak topak dışkı
• Bağırsakların tam boşalmadığı hissi
• Karında şişkinlik, rahatsızlık veya kramp
• Gaz sancısı

Çocuklarda belirtiler

• Haftada iki veya daha az kaka yapma
• Kaka yaparken ağlama, acı çekme veya bacaklarını sıkma
• Karında şişkinlik ve iştahsızlık
• Tuvalet eğitimi sırasında kabızlık daha sık görülebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda kabızlık daha sık görülür, çünkü bağırsak hareketleri yavaşlar.
• Bazı ilaçlar (tansiyon, ağrı kesiciler) kabızlığa yol açabilir.
• Hareketsizlik ve yetersiz sıvı alımı riski artırır.
• Tuvalete gitmeyi ertelemek alışkanlık haline gelebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Diyette yetersiz lif (posa) alımı (meyve, sebze, kepekli tahıllar)
• Yetersiz su ve sıvı tüketimi
• Hareketsiz yaşam tarzı
• Bağırsak hareketlerini erteleme alışkanlığı
• Bazı ilaçlar (ağrı kesiciler, antidepresanlar, tansiyon ilaçları)
• Hormonal değişiklikler (gebelik, tiroid sorunları)

Risk faktörleri

• İleri yaş (65 yaş üstü)
• Kadın cinsiyet (özellikle gebelik dönemi)
• Liften fakir beslenme
• Az su içme
• Hareketsiz yaşam
• Bazı hastalıklar (Parkinson, diyabet, irritabl bağırsak sendromu)
• Psikolojik faktörler (stres, depresyon)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ani karın ağrısı, kusma veya kanlı dışkı varsa hemen 112'yi arayın.
• Dışkı yapamıyorsanız ve karında şişlik varsa acil yardım alın.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kronik kabızlığınız 3 aydan uzun sürüyorsa bir doktora başvurun.
• Lifli beslenme ve sıvı alımına rağmen düzelme olmuyorsa
• Kabızlık günlük yaşamınızı etkiliyorsa
• Kilo kaybı, rektal kanama veya aile öyküsü varsa

Tanı

Doktorunuz önce tıbbi öykünüzü dinler ve fizik muayene yapar. Kabızlığın süresi, dışkı sıklığı ve diğer belirtiler hakkında sorular sorar. Gerekirse rektal muayene yapabilir.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (tiroid, şeker, elektrolitler)
• Dışkı testi (gizli kan veya enfeksiyon)
• Karın röntgeni veya ultrason
• Koloskopi (bağırsakların kameralı incelenmesi) - özellikle ileri yaşta veya kanama varsa

Randevunuzda neler beklenir

Genellikle basit bir değerlendirme yapılır. Doktorunuz yaşam tarzınızı gözden geçirir, beslenme alışkanlıklarınızı sorar. Tanı için çoğu zaman ileri testlere gerek yoktur. Ancak bazı durumlarda ek tetkikler istenebilir.

Tedavi

Kronik kabızlık tedavisinde öncelikle yaşam tarzı değişiklikleri uygulanır. Lifli beslenme, bol sıvı tüketimi ve düzenli egzersiz temel adımlardır. Eğer bunlar yeterli olmazsa, doktorunuz bazı ilaçlar veya takviyeler önerebilir. Tedavi kişiye özeldir ve altta yatan nedene göre planlanır.

Evde kişisel bakım

• Lifli beslenme: Günlük 20-35 gram lif tüketmeye çalışın. Tam tahıllı ekmek, yulaf, meyve (elma, armut), sebze (brokoli, havuç) ve baklagiller iyi kaynaklardır.
• Bol su için: Günde en az 8-10 bardak su veya sıvı tüketin.
• Düzenli egzersiz yapın: Haftada en az 150 dakika orta tempolu yürüyüş, yüzme veya bisiklet.
• Tuvalet alışkanlığı: Her gün aynı saatte tuvalete gitmeye çalışın, dışkılama hissini ertelemeyin.
• Doğal laksatifler: Kuru erik, kuru kayısı ve keten tohumu gibi besinler yardımcı olabilir.

Tıbbi tedaviler

Yaşam tarzı değişiklikleri yeterli olmazsa, doktorunuz dışkıyı yumuşatıcı veya bağırsak hareketlerini artırıcı etkisi olan ilaçlar önerebilir. Bunlar genellikle bitkisel veya sentetik lif takviyeleri, ozmotik laksatifler veya bağırsak salgısını uyaran ilaçlardır. Hangi tedavinin sizin için uygun olduğuna doktorunuz karar verir. Kesinlikle bilinçsiz ilaç kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi müdahale çok nadir gerekir. Sadece bağırsak tıkanıklığı, ciddi yapısal sorunlar veya tedaviye dirençli durumlarda düşünülebilir. Çoğu kronik kabızlık cerrahi gerektirmez.

Bu durumla yaşamak

Kronik kabızlıkla yaşarken beslenme alışkanlıklarınızı düzenlemek ve her gün aynı saatte tuvalete gitmek önemlidir. Stres yönetimi ve düzenli egzersiz de faydalıdır. Günlük yaşamınızda kabızlığı tetikleyen faktörlerden (örneğin bazı ilaçlar, hareketsizlik) kaçınmaya çalışın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Her gün düzenli olarak lifli besinler tüketin.
• Su içmeyi hatırlamak için yanınızda bir su şişesi taşıyın.
• Hareket edin: Kısa yürüyüşler bile bağırsakları çalıştırır.
• Tuvalet ihtiyacını ertelemeyin, hemen gidin.
• Stresi azaltmak için nefes egzersizleri, meditasyon veya hobiler edinin.

Diyet ve egzersiz

Lifli besinler (meyve, sebze, tam tahıllar, baklagiller) tüketin. Aşırı yağlı ve işlenmiş gıdalardan kaçının. Günde 2-3 porsiyon meyve, bol miktarda sebze yiyin. Haftada en az 150 dakika egzersiz yapın. Egzersiz bağırsak hareketlerini uyarır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik kabızlık can sıkıcı olabilir ve kaygıya veya utanmaya yol açabilir. Bu durum sosyal hayatı ve ruh halini etkileyebilir. Unutmayın, bu yaygın bir sağlık sorunudur ve yardım almak utanılacak bir şey değildir. Gerekirse bir psikolog veya destek grubundan yardım isteyebilirsiniz.

Önleme

Kronik kabızlığın birçok nedeni kontrol edilebilir. Lifli beslenme, yeterli sıvı alımı ve düzenli egzersiz ile kabızlık riski önemli ölçüde azaltılabilir. Ayrıca tuvalet alışkanlığına dikkat etmek de koruyucudur.

Aşılar

Yok

Tarama programları

Kabızlık için düzenli bir tarama testi yoktur. Ancak 50 yaşından sonra kolon kanseri taraması (gaitada gizli kan testi veya kolonoskopi) önerilir. Ailede kolon kanseri öyküsü varsa doktorunuz daha erken tarama önerebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Hemoroid (basur) oluşumu
• Anal fissür (makatta çatlak)
• Dışkı tıkanıklığı (fekal impaksiyon)
• Rektal prolapsus (bağırsağın bir kısmının anüsten dışarı sarkması)
• Kabızlığa bağlı karın ağrısı ve şişkinlik

Uzun vadeli görünüm

Kronik kabızlık tedavi edilebilir bir durumdur. Çoğu kişi yaşam tarzı değişiklikleri ve basit tedavilerle rahatlar. Altta yatan bir hastalık varsa, onun tedavisi kabızlığı da düzeltir. Düzenli takip ve doktor önerilerine uymakla uzun vadede başarılı sonuçlar alınabilir. Umudunuzu kaybetmeyin.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• T.C. Sağlık Bakanlığı · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.