COPD living day to day in children

Genel Bakış

KOAH (Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı) akciğerlerde hava akışını engelleyen bir hastalıktır. Çocuklarda çok nadirdir ve genellikle doğuştan gelen genetik bir sorun (alfa-1 antitripsin eksikliği gibi) veya erken doğum, ağır akciğer enfeksiyonları sonucu oluşur. Bu durum çocuğun nefes almasını zorlaştırır ve zamanla kötüleşebilir.

Hayır, çocuklarda KOAH çok nadir görülür. Aslında KOAH daha çok orta yaş ve üzeri yetişkinlerde görülen bir hastalıktır. Çocuklarda benzer belirtilere yol açan astım, bronkopulmoner displazi gibi başka hastalıklar daha sıktır.

KOAH genellikle erken doğan, düşük doğum ağırlıklı, ağır akciğer enfeksiyonu geçirmiş veya ailesinde KOAH öyküsü olan çocukları etkiler. Ayrıca pasif sigara dumanına maruz kalan çocuklar da risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Nefes darlığı (özellikle oyun oynarken, koşarken)
• Sürekli öksürük
• Balgam çıkarma
• Hırıltılı solunum
• Sık akciğer enfeksiyonu (bronşit, zatürre)

Çocuklarda belirtiler

• Büyüme ve gelişme geriliği
• Okul devamsızlığı
• Oyun oynarken çabuk yorulma
• Yemek yerken veya uyurken zor nefes alma

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Nefes darlığının giderek kötüleşmesi
• Kilo kaybı
• Göğüste sıkışma hissi

Nedenler

Ana nedenler

• Alfa-1 antitripsin eksikliği (genetik hastalık)
• Erken doğuma bağlı akciğer hasarı (bronkopulmoner displazi)
• Tekrarlayan ağır akciğer enfeksiyonları (pnömoni, bronşit)
• Pasif sigara dumanına maruz kalma
• Hava kirliliği

Risk faktörleri

• Prematüre doğum
• Düşük doğum ağırlığı
• Ailede KOAH veya alfa-1 antitripsin eksikliği öyküsü
• Çocukluk astımı
• Sigara dumanına maruziyet
• Hava kirliliği olan bölgelerde yaşamak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıdaki acil durum belirtilerinden herhangi biri varsa hemen 112'yi arayın veya acil servise gidin.
• Nefes darlığı hızla kötüleşiyorsa veya dinlenirken bile nefes alamıyorsa.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Çocuğunuzda sürekli öksürük, nefes darlığı veya sık akciğer enfeksiyonu varsa bir çocuk göğüs hastalıkları uzmanına başvurun.
• Belirtiler çocuğun günlük yaşamını etkiliyorsa (örneğin oyun oynarken çabuk yoruluyorsa) doktora gidin.

Tanı

Doktor çocuğun tıbbi geçmişini dinler, fizik muayene yapar ve akciğerleri değerlendirmek için testler ister.

Yapılabilecek testler

• Solunum fonksiyon testi (spirometri): Çocuğun nefes alıp verme gücünü ölçer.
• Göğüs röntgeni: Akciğerlerin görüntüsünü alır.
• Kan testleri: Alfa-1 antitripsin düzeyi dahil genetik testler.
• Oksijen satürasyonu ölçümü: Kandaki oksijen seviyesini kontrol eder.

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci birkaç hafta sürebilir. Çocuğunuzdan bir cihaza üflemesi (spirometri) ve kan vermesi istenebilir. Tüm testler ağrısızdır. Sonuçlara göre doktor bir tedavi planı oluşturacaktır.

Tedavi

KOAH'ın kesin bir tedavisi yoktur, ancak belirtiler kontrol altına alınabilir. Tedavinin amacı nefes almayı kolaylaştırmak, alevlenmeleri (kötüleşme dönemleri) önlemek ve çocuğun yaşam kalitesini artırmaktır.

Evde kişisel bakım

• Çocuğu sigara dumanından ve hava kirliliğinden uzak tutun.
• Düzenli aşıları yaptırın (grip, zatürre aşısı gibi).
• Sağlıklı beslenme ve doktor önerisiyle egzersiz yapın.
• Nefes darlığı olursa dinlenmesini sağlayın.
• Alevlenme durumunda doktorunuzla iletişime geçin.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz çocuğunuzun nefes yolunu açmak için inhaler (solunum yoluyla alınan) ilaçlar önerebilir. Bunlar genellikle bronşları genişleten ilaçlar ve bazen iltihabı azaltan ilaçlardır. Oksijen tedavisi de gerekebilir. İlaçları doktorunuzun tarif ettiği şekilde kullanmak çok önemlidir; doz veya sıklığı değiştirmeyin.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çocuklarda KOAH için cerrahi tedavi son derece nadirdir. Çok ileri vakalarda akciğer nakli gibi seçenekler düşünülebilir, ancak bu çok özel bir durumdur ve genellikle son çaredir.

Bu durumla yaşamak

KOAH'lı bir çocukla yaşamak dikkatli planlama gerektirir. Günlük aktiviteleri çocuğun enerjisine göre ayarlayın. Okul ve öğretmenler durumdan haberdar edilmelidir. Nefes darlığı ataklarında ne yapılacağına dair bir eylem planı oluşturun.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyku ve stresten uzak durma.
• Evde nemlendirici kullanarak havayı nemlendirin.
• Ev temizliğine dikkat edin (alerjenlerden kaçının).
• Çocuğun aşı takvimini eksiksiz uygulayın.

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenme: bol meyve, sebze, tam tahıl ve protein. Kilo kontrolü önemlidir. Egzersiz: yürüyüş, yüzme gibi çocuğun tolere edebileceği aktiviteler. Nefes egzersizleri ve fizyoterapi de faydalı olabilir. Her zaman doktor onayıyla başlayın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik hastalık çocukta kaygı, öfke veya üzüntüye yol açabilir. Okulda zorluklar veya arkadaşlardan uzaklaşma görülebilir. Duygularını konuşmak, psikolojik destek almak ve diğer ailelerle bağlantı kurmak çok yardımcı olur.

Önleme

Çocuklarda KOAH'ı tamamen önlemek her zaman mümkün olmayabilir, ancak riskleri azaltmak hastalığın şiddetini hafifletebilir. Hamilelikte sigara kullanmamak, çocuğu pasif içicilikten korumak, hava kirliliğini azaltmak ve ailede genetik hastalık varsa tarama yaptırmak önemlidir.

Aşılar

Grip (influenza) ve zatürre (pnömokok) aşıları önerilir. Çocukluk çağı aşı takvimi (Sağlık Bakanlığı'nın önerdiği şekilde) eksiksiz uygulanmalıdır.

Tarama programları

Ailede alfa-1 antitripsin eksikliği varsa genetik danışmanlık ve tarama yapılabilir, ancak her çocuk için rutin KOAH taraması önerilmez.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Sık ve ağır akciğer enfeksiyonları
• Solunum yetmezliği
• Büyüme geriliği
• Kalp yetmezliği (kor pulmonale)
• Okul ve sosyal yaşamda kısıtlanma

Uzun vadeli görünüm

Çocukluk çağı KOAH'ı ciddi bir durumdur, ancak iyi bir tedavi ve destekle çoğu çocuk aktif ve üretken bir yaşam sürebilir. Erken tanı, düzenli doktor takibi, aile desteği ve sağlıklı yaşam tarzı büyük fark yaratır. Bilimsel araştırmalar devam etmektedir ve yeni tedaviler umut vadetmektedir.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• Global Initiative for Chronic Obstructive Lung Disease (GOLD) ↗

Yerel kuruluşlar

• Türkiye Solunum Araştırmaları Derneği (TÜSAD) ↗ · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.