COPD living day to day in older adults

Genel Bakış

KOAH (Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı), akciğerlerde hava akışını zorlaştıran, ilerleyici bir akciğer hastalığıdır. Genellikle sigara içmeye bağlı olarak gelişir ve nefes darlığına yol açar.

KOAH, özellikle 40 yaş üstü yetişkinlerde yaygın görülen bir hastalıktır. Dünya genelinde milyonlarca insanı etkiler.

KOAH en çok sigara içen veya geçmişte içmiş olan kişilerde görülür. Ayrıca hava kirliliğine maruz kalanlar ve mesleki toz veya kimyasallara uzun süre maruz kalanlar da risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Nefes darlığı (özellikle efor sarf ederken)
• Kronik öksürük
• Balgam üretimi (genellikle sabahları)
• Hırıltılı solunum
• Göğüste sıkışma hissi

Çocuklarda belirtiler

• KOAH genellikle çocuklarda görülmez. Çocuklarda benzer belirtiler astım veya diğer solunum yolu enfeksiyonlarına bağlı olabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda nefes darlığı günlük aktiviteleri daha da zorlaştırabilir.
• Yorgunluk ve halsizlik sık görülür.
• Kilo kaybı ve kas güçsüzlüğü gelişebilir.
• Hafıza sorunları veya kafa karışıklığı nadiren görülebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Sigara içmek (en yaygın neden)
• Hava kirliliği (uzun süreli maruziyet)
• Mesleki toz ve kimyasallar (kömür, tahıl tozu, kadmiyum gibi)
• Genetik faktörler (nadir: alfa-1 antitripsin eksikliği)

Risk faktörleri

• 40 yaş üstü olmak
• Sigara kullanımı (aktif veya pasif)
• Hava kirliliğine maruziyet
• Solunum yolu enfeksiyonları (özellikle çocuklukta)
• Astım öyküsü

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes darlığı aniden kötüleşirse
• Morarma fark ederseniz
• Göğüs ağrısı varsa
• Bilinç bulanıklığı veya baygınlık hissederseniz

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Öksürük veya balgamda değişiklik fark ederseniz
• Günlük aktivitelerde nefes darlığı artıyorsa
• Tedaviye rağmen belirtiler kontrol altına alınamıyorsa
• Yılda bir kez düzenli kontrol

Tanı

KOAH tanısı, doktorunuzun tıbbi öykünüzü dinlemesi, fizik muayene yapması ve solunum testleri istemesiyle konur.

Yapılabilecek testler

• Spirometri (nefes ölçüm testi): akciğerlerin ne kadar hava alıp verebildiğini ölçer
• Göğüs röntgeni veya BT taraması (akciğer yapısını değerlendirmek için)
• Kan testleri (oksijen ve karbondioksit seviyelerini ölçmek için)
• Nabız oksimetresi (parmağa takılan bir cihazla oksijen düzeyi ölçümü)

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci genellikle birkaç randevuyu içerir. Spirometri testi basit ve ağrısızdır. Doktorunuz size testin nasıl yapılacağını adım adım anlatacaktır. Tanı konulduktan sonra tedavi planı oluşturulur.

Tedavi

KOAH tedavisinin amacı belirtileri kontrol etmek, hastalığın ilerlemesini yavaşlatmak ve yaşam kalitesini artırmaktır. Tedavi genellikle yaşam tarzı değişiklikleri, ilaçlar ve bazen oksijen tedavisi veya cerrahiyi içerir.

Evde kişisel bakım

• Sigara içiyorsanız bırakmak (en önemli adım)
• Sağlıklı beslenmek ve ideal kiloda kalmak
• Düzenli egzersiz yapmak (doktorunuzun onayıyla)
• Solunum egzersizleri öğrenmek
• Aşılarınızı yaptırmak (grip ve zatürre aşısı)
• Hava kirliliğinden kaçınmak

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz nefes darlığını azaltmak ve akciğerlerdeki hava yollarını genişletmek için çeşitli inhaler ilaçlar (solunum yoluyla alınan ilaçlar) reçete edebilir. Bazı durumlarda oral ilaçlar (ağızdan alınan ilaçlar) veya oksijen tedavisi gerekebilir. Şiddetli ataklar sırasında kısa süreli kortikosteroidler veya antibiyotikler kullanılabilir. Tedavi planınız kişiselleştirilmiştir ve doktorunuzun talimatlarına uymanız önemlidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

İleri evre KOAH'ta, ilaç tedavisi yeterli gelmediğinde cerrahi seçenekler düşünülebilir. Bunlar arasında akciğer hacim azaltma ameliyatı veya akciğer nakli sayılabilir. Ancak bu seçenekler her hasta için uygun değildir ve detaylı değerlendirme gerektirir.

Bu durumla yaşamak

KOAH ile yaşamak, belirtilerinizi yönetmek için günlük alışkanlıklarınızda bazı değişiklikler yapmayı gerektirir. Enerjinizi korumak için aktivitelerinizi planlayın, dinlenme araları verin. Nefes darlığınızı hafifletmek için pursed-lip solunumu (büzük dudakla nefes verme) gibi teknikler öğrenin. Evinizde sigara içilmesine izin vermeyin. Hava kirliliğinin yoğun olduğu saatlerde dışarı çıkmamaya çalışın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara içmeyin ve dumanlı ortamlardan uzak durun
• Sağlıklı ve dengeli beslenin (küçük, sık öğünler tercih edin)
• Düzenli egzersiz yapın (yürüyüş, hafif esneme hareketleri)
• Solunum egzersizleri yapın
• Yeterli su için (balgamı inceltmek için)
• Stresten kaçının veya başa çıkma yöntemleri geliştirin

Diyet ve egzersiz

Bol lifli gıdalar, meyve ve sebze tüketmeye özen gösterin. Tuzu azaltın, çünkü aşırı tuz su tutulumuna yol açabilir. Aşırı yemekten kaçının; midenizin dolu olması diyaframınızı baskılayarak nefes almayı zorlaştırabilir. Egzersiz olarak hafif tempolu yürüyüş veya bisiklet sürmek iyi gelebilir. Egzersize başlamadan önce doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

KOAH sürekli nefes darlığı ve yorgunluk hissi nedeniyle kaygı, depresyon ve sosyal izolasyona yol açabilir. Bu duygularla başa çıkmak için doktorunuzla veya bir ruh sağlığı uzmanıyla konuşmaktan çekinmeyin. Unutmayın, bu duygular normaldir ve yardım almak güçlülüktür. Acil bir durumda 112'yi arayabilirsiniz.

Önleme

KOAH tamamen önlenemeyebilir ancak sigarayı bırakmak ve hava kirliliğinden korunmak hastalık riskini büyük ölçüde azaltır. KOAH tanısı almış kişiler için hastalığın ilerlemesini yavaşlatmak mümkündür.

Aşılar

Grip ve zatürre (pnömokok) aşıları, KOAH hastaları için özellikle önemlidir. Aşılar, akciğer enfeksiyonu riskini azaltarak hastalığın alevlenmesini önlemeye yardımcı olur. Aşı takviminizi doktorunuzla görüşün.

Tarama programları

KOAH için rutin bir tarama testi önerilmemektedir. Ancak sigara içen veya risk faktörleri olan kişilerde belirtiler fark edildiğinde erken tanı için spirometri testi yapılabilir. 40 yaş üstü ve sigara öyküsü olanlarda doktor kontrolü önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Solunum yetmezliği (akciğerlerin vücuda yeterli oksijen sağlayamaması)
• Sık ve şiddetli alevlenmeler (ataklar)
• Kalp yetmezliği (kor pulmonale)
• Depresyon ve anksiyete
• Kilo kaybı ve kas erimesi

Uzun vadeli görünüm

KOAH, tedavisi olmayan ancak yönetilebilen bir hastalıktır. Erken tanı, sigara bırakma ve uygun tedavi ile belirtiler kontrol altına alınabilir ve yaşam kalitesi artırılabilir. Herkesin hastalığı farklıdır; birçok kişi aktif ve dolu bir yaşam sürmeye devam eder. Düzenli doktor kontrolleri ve yaşam tarzı değişiklikleriyle hastalığın ilerlemesi yavaşlatılabilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.