Cyclic vomiting syndrome

Genel Bakış

Siklik kusma sendromu, kişinin belirli aralıklarla, saatler veya günler süren şiddetli bulantı ve kusma atakları yaşadığı bir durumdur. Ataklar arasında kişi tamamen normal hisseder. Bu durumun kesin nedeni bilinmemekle birlikte, migrenle ilişkili olduğu düşünülmektedir.

Siklik kusma sendromu nadir görülen bir durumdur, ancak son yıllarda daha fazla tanınmaktadır. Çocuklarda erişkinlere göre biraz daha yaygındır.

Genellikle çocukluk çağında başlar, ancak her yaşta ortaya çıkabilir. Migren öyküsü olan kişilerde daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Aniden başlayan şiddetli bulantı ve kusma
• Kusmanın saatte birçok kez tekrarlaması
• Karın ağrısı
• Baş ağrısı
• Işığa ve sese duyarlılık
• Halsizlik ve bitkinlik

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda kusma atakları sırasında aşırı solgunluk ve halsizlik görülebilir.
• Susuzluk (dehidrasyon) belirtileri daha hızlı ortaya çıkabilir: ağız kuruluğu, az idrara çıkma, ağlarken gözyaşı olmaması.
• Çocuklar kendilerini ifade edemediğinde huzursuzluk ve ağlama sık olur.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• İleri yaşta dehidrasyon riski daha yüksektir, bu nedenle sıvı kaybı belirtileri yakından izlenmelidir.
• Eşlik eden başka sağlık sorunları (kalp hastalığı, böbrek yetmezliği) nedeniyle ataklar daha ağır seyredebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Siklik kusma sendromunun kesin nedeni bilinmemektedir.
• Beyindeki migren mekanizmalarıyla bağlantılı olabileceği düşünülmektedir.
• Mitokondri (hücrelerin enerji üreten yapıları) ile ilgili genetik sorunların da rol oynadığı sanılmaktadır.
• Bazı durumlarda otonom sinir sistemi (vücudun otomatik işlevlerini kontrol eden sistem) düzensizliklerine bağlı olabilir.

Risk faktörleri

• Ailede migren öyküsü olması
• Kişinin kendisinde migren veya taşıt tutması olması
• Kaygı bozukluğu veya panik atak gibi ruhsal durumlar
• Sık enfeksiyon geçirme
• Uykusuzluk veya düzensiz uyku düzeni

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda 'emergency' bölümünde belirtilen belirtilerden herhangi biri varsa acil servise başvurun veya 112'yi arayın.
• Susuzluk belirtileri (ağız kuruluğu, çok az idrar, halsizlik) varsa ve sıvı alamıyorsanız aynı gün doktora görünün.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Siklik kusma atakları sizi veya çocuğunuzu rahatsız ediyor, günlük yaşamı etkiliyorsa bir doktora başvurun.
• Atakların sıklığı veya şiddeti artıyorsa değerlendirme yaptırın.
• Tanı konmamışsanız ve benzer ataklar tekrarlıyorsa bir iç hastalıkları veya çocuk sağlığı uzmanına gidin.

Tanı

Doktor tanıyı koyarken öncelikle semptomlarınızı dinler. Siklik kusma sendromu tanısı için genellikle son bir yıl içinde en az 3 kez benzer kusma atağı geçirmiş olmanız ve ataklar arasında tamamen normal hissetmeniz gerekir. Ayrıca diğer olası nedenleri (mide-bağırsak hastalıkları, beyin sorunları, metabolik hastalıklar) dışlamak için çeşitli testler yapabilir.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (elektrolit düzeyleri, karaciğer ve böbrek fonksiyonları)
• İdrar testleri
• Üst endoskopi (mide ve yemek borusunun kamera ile incelenmesi)
• Bilgisayarlı tomografi (BT) veya manyetik rezonans görüntüleme (MRG) gibi görüntüleme yöntemleri
• Mide boşalma testi (gastroparezi değerlendirmek için)

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz size ve ailenize atakların ne zaman başladığı, ne kadar sürdüğü, hangi belirtilerin eşlik ettiği gibi ayrıntılı sorular soracaktır. Ailede migren veya benzeri durumlar olup olmadığını öğrenmek isteyecektir. Tanı süreci birkaç hafta sürebilir, çünkü diğer hastalıkları dışlamak önemlidir. Bu süreçte sabırlı olmanız ve doktorunuzun önerdiği tetkikleri yaptırmanız önemlidir.

Tedavi

Siklik kusma sendromunun tedavisi iki ana hedefe yöneliktir: başlamış bir atağı durdurmak ve gelecekteki atakları önlemek. Tedavi kişiden kişiye değişir ve doktor kontrolünde planlanmalıdır. İlaç tedavilerinin yanı sıra yaşam tarzı düzenlemeleri de önemlidir.

Evde kişisel bakım

• Atak sırasında karanlık, sessiz bir odada dinlenin.
• Kusma nedeniyle kaybettiğiniz sıvıyı yerine koymak için küçük yudumlarla su, elektrolit içeceği veya buz parçaları emerek sıvı alın.
• Tetrategyicilerden (stres, uykusuzluk, parlak ışıklar, bazı yiyecekler) uzak durun.
• Atak başladığında aşırı yemek yemeyin; mideyi dinlendirin.
• Bir atak geçirdikten sonra yavaşça normal beslenmeye dönün.

Tıbbi tedaviler

Atak sırasında bulantı ve kusmayı durdurmak için doktorunuz antiemetik (kusma önleyici) ilaçlar, triptanlar (migren ilaçları ile benzer etki gösteren) veya sakinleştiriciler reçete edebilir. Atakları önlemek için ise günlük olarak alınan bazı ilaçlar (örneğin bazı antidepresanlar veya anti-epileptikler) kullanılabilir. Hangi ilacın sizin için uygun olduğuna doktorunuz karar verecektir. Asla doktor önerisi olmadan ilaç kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bu durum için cerrahi tedavi uygulanmaz. Atakların yönetiminde cerrahinin bir yeri yoktur.

Bu durumla yaşamak

Siklik kusma sendromu ile yaşarken atakları tetikleyen faktörleri bilmek ve onlardan kaçınmak en önemli adımdır. Düzenli bir yaşam sürmek, atak sıklığını azaltabilir. Atak sırasında ne yapmanız gerektiğini önceden planlamak da endişenizi azaltır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Her gün aynı saatte yatıp kalkarak düzenli uyku alışkanlığı edinin.
• Stresi yönetmek için derin nefes egzersizleri, meditasyon veya yürüyüş gibi rahatlatıcı aktiviteler yapın.
• Ataklarınızı ve olası tetikleyicileri not almak için bir günlük tutun.
• Aşırı yorulmaktan kaçının; dinlenmeyi ihmal etmeyin.

Diyet ve egzersiz

Beslenmede büyük öğünler yerine sık ve az yemek yemek daha iyidir. Yağlı, baharatlı ve asitli yiyecekler ile kafein atakları tetikleyebilir, bu nedenle bunlardan uzak durmak faydalı olabilir. Egzersiz, genel sağlık için önemlidir ancak aşırıya kaçmamak gerekir. Atak aralarında yürüyüş, hafif yoga veya bisiklet gibi ılımlı aktiviteler yapabilirsiniz. Atak sırasında ise tam dinlenme önerilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Siklik kusma sendromu, özellikle atakların ne zaman geleceğini bilememek kaygı ve strese neden olabilir. Sürekli endişe duymak, depresyon riskini artırabilir. Bu duygularınızı ailenizle veya bir uzmanla (psikolog, psikiyatrist) paylaşmaktan çekinmeyin. Unutmayın, ruhsal sağlığınız fiziksel sağlığınız kadar önemlidir.

Önleme

Siklik kusma sendromu tamamen önlenemez, ancak tetikleyicileri belirleyip bunlardan kaçınarak atak sıklığı ve şiddeti azaltılabilir. Düzenli uyku, sağlıklı beslenme ve stres yönetimi önleyici adımlardır. Bazı kişilerde doktorun önerdiği günlük ilaçlar atakları önlemeye yardımcı olabilir.

Aşılar

Siklik kusma sendromu için bir aşı bulunmamaktadır. Ancak genel sağlık önlemleri olarak grip ve diğer enfeksiyon aşıları, enfeksiyona bağlı atak riskini azaltabilir. Bu konuda sağlık kuruluşunuza danışabilirsiniz.

Tarama programları

Bu durum için rutin bir tarama testi yoktur. Tanı, semptomlar ve dışlama yöntemiyle konur.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Şiddetli susuzluk (dehidrasyon) ve elektrolit dengesizliği
• Yemek borusunda yırtılma (kusmanın şiddetli olmasına bağlı)
• Diş minesinde aşınma (mide asidinin dişlere zarar vermesi)
• Beslenme yetersizliği ve kilo kaybı
• Depresyon ve kaygı bozukluğu gibi ruhsal sorunlar

Uzun vadeli görünüm

Siklik kusma sendromu genellikle zamanla iyileşme eğilimindedir. Birçok çocukta ergenlik döneminde ataklar azalır veya tamamen kaybolur. Erişkinlerde de uygun tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleri ile ataklar kontrol altına alınabilir. Bu durum kronik olsa da doğru yönetimle kaliteli bir yaşam sürmek mümkündür. Umutlu olmak için neden var.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.