Cystocele

Genel Bakış

Sistosel, mesanenin (idrar torbasının) vajina duvarından aşağıya doğru sarkmasıdır. Bu durum, pelvik taban kaslarının (karın alt bölgesindeki destek kasları) zayıflaması sonucu oluşur. Genellikle rahatsızlık hissi, idrar kaçırma veya vajinada dolgunluk gibi belirtilere yol açar. Sistosel hafiften şiddetliye kadar değişen derecelerde olabilir.

Evet, oldukça yaygındır. Özellikle 40 yaş üstü kadınlarda, doğum yapmış olanlarda ve menopoz sonrası dönemde sıkça rastlanır. Her 10 kadından yaklaşık 1'inde hayatının bir döneminde sistosel gelişebileceği tahmin edilmektedir.

Sistosel genellikle kadınları etkiler. En büyük risk faktörü vajinal doğum yapmış olmaktır. Bunun dışında menopoz sonrası dönem, kronik kabızlık, ağır kaldırma, obezite ve ailede benzer sorun öyküsü olan kadınlarda daha sık görülür. Erkeklerde sistosel görülmez, çünkü erkeklerde mesane vajina yerine prostat ve rektum tarafından desteklenir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Vajinada dolgunluk, baskı veya ağırlık hissi
• Vajinadan dışarı doğru bir şişlik veya yumrunun ele gelmesi
• İdrar kaçırma (özellikle öksürme, hapşırma veya gülme sırasında)
• İdrar yaparken zorlanma veya mesanenin tam boşalmadığı hissi
• Sık idrara çıkma ihtiyacı
• Cinsel ilişki sırasında rahatsızlık veya ağrı

Çocuklarda belirtiler

• Sistosel çocuklarda görülmez. Bu durum yetişkin kadınlara özgü bir pelvik taban sorunudur.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlı kadınlarda belirtiler daha belirgin olabilir. Vajinadaki sarkma miktarı artabilir.
• İdrar kaçırma, idrar yolu enfeksiyonu riskini artırabilir.
• Tam boşalamama hissi nedeniyle idrar yaparken itme gereği duyabilirler.

Nedenler

Ana nedenler

• Pelvik taban kaslarının zayıflaması: Bu kaslar, mesane, rahim ve bağırsakları yerinde tutan kaslardır. Doğum, yaşlanma veya aşırı zorlanma bu kasları zayıflatabilir.
• Vajinal doğum: Özellikle zor veya uzun süren doğumlar, pelvik tabana zarar verebilir.
• Menopoz: Östrojen hormonunun azalması, dokuların zayıflamasına yol açar.

Risk faktörleri

• Doğum sayısının fazla olması (özellikle vajinal doğum)
• İleri yaş (menopoz sonrası dönem)
• Kronik kabızlık veya ağır kaldırma gibi pelvik tabanı zorlayan alışkanlıklar
• Obezite (fazla kilo karın içi basıncı artırır)
• Ailede pelvik organ sarkması öyküsü
• Kronik öksürük (astım, sigara gibi nedenlerle)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ani idrar yapamama
• Şiddetli ağrı veya kanama
• Vajinadan gelen kötü kokulu akıntı

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Vajinada dolgunluk veya baskı hissi fark ederseniz
• İdrar kaçırma ya da idrar yaparken zorlanma yaşıyorsanız
• Vajinada ele gelen bir şişlik varsa
• Cinsel ilişki sırasında rahatsızlık artmışsa

Tanı

Doktorunuz, tıbbi öykünüzü dinleyip pelvik muayene yaparak sistoseli teşhis edebilir. Muayene sırasında sizden öksürmenizi veya ıkınmanızı isteyerek sarkmanın derecesini değerlendirebilir.

Yapılabilecek testler

• Pelvik muayene: Vajina içine bakılarak mesane sarkmasının derecesi belirlenir.
• İdrar testleri: İdrar yolu enfeksiyonu olup olmadığını kontrol etmek için.
• Ürodinamik testler: Mesane fonksiyonlarını değerlendiren özel testler (gerekirse).
• Görüntüleme: Ultrason veya MR gibi yöntemler nadiren kullanılır, ancak diğer sorunları ekarte etmek için istenebilir.

Randevunuzda neler beklenir

Muayene çoğu zaman ağrısızdır ve muayene masasında yapılır. Doktorunuz size rahat bir pozisyon almanızı söyleyecek ve steril eldivenlerle vajinayı muayene edecektir. İşlem birkaç dakika sürer. Sonuçları ve tedavi seçeneklerini hemen sizinle paylaşacaktır.

Tedavi

Tedavi, sarkmanın derecesine, belirtilerin şiddetine ve kişinin genel sağlık durumuna bağlı olarak değişir. Hafif vakalarda yaşam tarzı değişiklikleri ve pelvik taban egzersizleri yeterli olabilir. Orta ve ileri vakalarda doktorunuz peser (vajina içine yerleştirilen destek halkası) gibi yöntemler veya cerrahi seçenekleri önerebilir.

Evde kişisel bakım

• Pelvik taban egzersizleri (Kegel egzersizleri) yapmak: Bu egzersizler pelvik kasları güçlendirir ve sarkmayı azaltabilir.
• Ağır kaldırmaktan kaçınmak ve ıkınmayı gerektiren aktivitelerden uzak durmak.
• Kabızlığı önlemek için lifli beslenmek (sebze, meyve, tam tahıllar) ve bol su içmek.
• Sağlıklı kiloyu korumak: Fazla kilo karın içi basıncı artırır.
• Sigara içmemek: Öksürük pelvik tabanı zorlar.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, sarkmayı geçici olarak desteklemek için vajina içine yerleştirilen silikon veya plastik bir halka (peser) önerebilir. Bu halkayı kendiniz çıkarıp takabilirsiniz. Ayrıca menopoz sonrası kadınlarda vajinal östrojen kremi dokuları güçlendirmek için reçete edilebilir. İlaç isimleri vermiyoruz, doktorunuz sizin için en uygun seçeneği belirleyecektir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Şiddetli belirtiler varsa veya peser gibi yöntemler yeterli olmuyorsa cerrahi düşünülebilir. Cerrahi, sarkmış mesaneyi tekrar yerine dikmek ve pelvik tabanı onarmak için yapılır. Ameliyatın tipi ve riskleri doktorunuz tarafından ayrıntılı olarak açıklanacaktır. Hafif vakalarda cerrahi gerekmez.

Bu durumla yaşamak

Sistosel ile yaşamak genellikle mümkündür. Hafif belirtiler günlük yaşamınızı fazla etkilemez. Düzenli egzersiz, sağlıklı beslenme ve pelvik taban egzersizleri ile şikayetlerinizi azaltabilirsiniz. İdrar kaçırma için koruyucu pedler kullanabilirsiniz. Vajinadaki şişlik rahatsızlık veriyorsa, dinlenirken sırt üstü yatmak rahatlatabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Ağır kaldırmaktan kaçının; eğer kaldırmanız gerekiyorsa dizlerinizi bükerek ve karna değil bacaklara yük vererek yapın.
• Kabızlığı önlemek için bol lifli gıdalar tüketin ve yeterli su için.
• Pelvik taban egzersizlerini günde birkaç kez tekrarlayın.
• Fazla kilonuz varsa, sağlıklı bir diyetle kilo vermeyi hedefleyin.
• Sigara içiyorsanız bırakın; öksürük pelvik tabanı zorlar.

Diyet ve egzersiz

Lifli beslenme (sebze, meyve, kepekli tahıllar) kabızlığı önleyerek ıkınma ihtiyacını azaltır. Yürüyüş, yüzme gibi düşük etkili egzersizler pelvik tabanı zorlamaz. Ağırlık kaldırma, zıplama gibi yüksek etkili aktivitelerden kaçının. Doktorunuza danışarak güvenli bir egzersiz programı oluşturabilirsiniz.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sistosel gibi pelvik taban sorunları, özellikle idrar kaçırma veya cinsel sorunlar nedeniyle utanç, kaygı veya sosyal izolasyona yol açabilir. Bu duygular normaldir. Unutmayın ki bu tıbbi bir durumdur ve yardım almak utanılacak bir şey değildir. Psikolojik destek almak veya bir destek grubuna katılmak faydalı olabilir. Kendinize karşı nazik olun ve ihtiyaç duyduğunuzda profesyonel yardım isteyin.

Önleme

Tamamen önlemek mümkün olmasa da, riski azaltmak için yapabilecekleriniz vardır. Pelvik taban kaslarını güçlü tutmak, kabızlıktan kaçınmak ve ağır kaldırmamak gibi önlemler alabilirsiniz. Doğum sonrası pelvik taban egzersizlerine erken başlamak da koruyucu olabilir.

Aşılar

Sistosele karşı bir aşı yoktur. Ancak kronik öksürüğe neden olan hastalıklara karşı (örneğin grip, zatürre) aşı yaptırmak, öksürük ataklarını azaltarak pelvik tabanı koruyabilir.

Tarama programları

Sistosel için rutin bir tarama testi yoktur. Ancak pelvik muayene sırasında doktorunuz durumu fark edebilir. Özellikle doğum sonrası veya menopoz döneminde düzenli jinekolojik kontroller yaptırmanız önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• İlerleyici sarkma: Zamanla mesane daha fazla sarkabilir ve belirtiler şiddetlenebilir.
• İdrar yolu enfeksiyonları: Tam boşalamama nedeniyle idrar yollarında enfeksiyon riski artar.
• İdrar retansiyonu (idrarı tam boşaltamama) : Bu durum böbreklere zarar verebilecek ciddi bir sorundur.
• Vajinal ülserler: Sarkmış doku vajina girişine sürtünerek yaralara yol açabilir.

Uzun vadeli görünüm

Sistosel tedavi edilebilir bir durumdur. Hafif vakalarda basit egzersizler ve yaşam tarzı değişiklikleri bile büyük fark yaratabilir. Daha ileri vakalarda cerrahi başarı oranı yüksektir ve çoğu kadın belirtilerden kurtulur. Tedaviyle normal bir yaşam sürmek mümkündür. Önemli olan, belirtileri fark ettiğinizde doktorunuza danışmanız ve önerilere uymanızdır.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Sağlık Bakanlığı - Kadın Hastalıkları ve Doğum Birimleri · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.