Diarrhoea persistent causes in teenagers

Genel Bakış

İshal, dışkının sulu ve sık olması durumudur. Ergenlerde (13-19 yaş) birkaç haftadan uzun süren ishale 'kalıcı ishal' denir. Bu, genellikle bağırsakların düzgün çalışmadığı anlamına gelir ve altta yatan bir sağlık sorununun işareti olabilir.

Ergenlerde ara sıra ishal olması normaldir. Ancak kalıcı ishal daha az yaygındır ve yaklaşık 100 gençten 5'inde görülür. Yine de ihmal edilmemelidir.

14-18 yaş arası ergenleri etkileyebilir. Özellikle bağışıklığı zayıf olanlar, kronik hastalığı bulunanlar veya stresli dönemlerden geçenler daha fazla risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Günde birden çok sulu dışkılama
• Karında kramp veya şişkinlik
• Dışkıda mukus (sümük benzeri madde)
• Acil tuvalet ihtiyacı
• Bazen bulantı, kusma veya hafif ateş

Çocuklarda belirtiler

• Kilo alamama veya kilo kaybı
• Huzursuzluk, yorgunluk
• İdrar renginde koyulaşma (sıvı kaybı belirtisi)

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda sıvı kaybı riski daha yüksektir
• Şiddetli halsizlik ve baş dönmesi
• Bilinç bulanıklığı

Nedenler

Ana nedenler

• Kronik enfeksiyonlar (örneğin, bağırsak parazitleri veya bakteriler)
• Gıda hassasiyetleri (süt ürünleri, yapay tatlandırıcılar gibi)
• İrritabl bağırsak sendromu (IBS): Stres ve beslenmeyle ilişkili bir durum
• Enflamatuvar bağırsak hastalığı (Crohn veya ülseratif kolit gibi)
• Tiroid bezinin fazla çalışması (hipertiroidi)
• Kullanılan bazı ilaçlar (antibiyotikler gibi)

Risk faktörleri

• Yetersiz hijyen (kirlenmiş su veya gıda tüketimi)
• Stres veya kaygı bozukluğu
• Ailede bağırsak hastalığı öyküsü
• Seyahat öyküsü (özellikle gelişmemiş bölgeler)
• Bağışıklık sistemini baskılayan ilaç kullanımı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Kanlı ishal veya şiddetli karın ağrısı
• Yüksek ateş (38.5°C üzeri)
• Sıvı kaybı belirtileri (kuru ağız, az idrar, çökkün gözler)
• Bayılma veya bilinç bulanıklığı

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• 2 haftadan uzun süren ishal
• Kilo kaybı
• Gece uykudan uyandıran ishal
• Karın ağrısı, şişkinlik veya tuvalet alışkanlığında değişiklik

Tanı

Doktor öncelikle hastanın şikayetlerini dinler, ne kadar süredir ishal olduğunu, dışkının görünümünü, eşlik eden belirtileri sorgular. Fizik muayene yaparak karın bölgesini kontrol eder.

Yapılabilecek testler

• Dışkı testi (örneğin, parazit, bakteri veya kan varlığı)
• Kan testleri (iltihap, tiroid, emilim sorunları için)
• Nefes testi (laktoz intoleransı gibi durumlar için)
• Endoskopi veya kolonoskopi (bağırsak içini kamera ile inceleme)

Randevunuzda neler beklenir

Tanı için birkaç test gerekebilir. Aile hekiminiz veya çocuk sağlığı doktorunuz ilk başvuru noktanızdır. Gerekirse sizi bir gastroenteroloji (sindirim sistemi) uzmanına yönlendirebilir.

Tedavi

Tedavi, ishalin nedenine bağlıdır. Amaç, sıvı kaybını önlemek, beslenmeyi düzenlemek ve altta yatan sorunu tedavi etmektir. İshale her zaman doktorun önerdiği şekilde yaklaşılmalıdır.

Evde kişisel bakım

• Bol miktarda su, ayran, açık çay, elma suyu gibi sıvılar tüketin (kafeinli ve şekerli içecekler kaçının)
• Yağlı, baharatlı, aşırı şekerli gıdalardan uzak durun
• Muz, pirinç lapası, elma püresi, kızarmış ekmek gibi hafif besinler deneyin
• Probiyotik yoğurt veya kefir tüketmek bağırsak dengesine yardımcı olabilir
• Hijyene dikkat edin: tuvalet sonrası ellerinizi yıkayın

Tıbbi tedaviler

Doktor, ishalin kaynağına göre ilaç yazabilir. Örneğin, parazit veya bakteri enfeksiyonu varsa antiparaziter veya antibiyotik tedavisi gerekebilir. İltihabi bağırsak hastalığı durumunda ise bağışıklık sistemini düzenleyen ilaçlar kullanılabilir. İlaç isimleri ve dozları doktor tarafından belirlenir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Sadece çok nadir durumlarda, örneğin bağırsakta tıkanıklık veya ciddi iltihabi hastalıkta ameliyat gerekebilir. Çoğu ergende tedavi ilaç ve diyetle mümkündür.

Bu durumla yaşamak

Kronik ishal günlük yaşamı etkileyebilir. Okulda, arkadaş ortamında tuvalet ihtiyacı kaygı yaratabilir. Tuvalet nerede diye önceden plan yapmak işe yarar. Yanınızda yedek kıyafet ve ıslak mendil bulundurmak rahatlatıcı olabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Stresi azaltmaya çalışın: nefes egzersizleri, müzik, yürüyüş
• Yeterli uyuyun
• Düzenli tuvalet alışkanlığı geliştirin (aşırı zorlamayın)
• Gıda günlüğü tutarak hangi yiyeceklerin ishali tetiklediğini fark edin

Diyet ve egzersiz

Hafif, düzenli öğünler yemek iyidir. Lifli gıdaları (kepekli ekmek, sebze) yavaş yavaş ekleyin. Aşırı koşu veya ağır sporlar karın ağrısını artırabilir; ancak yüzme, yürüyüş gibi orta aktiviteler faydalıdır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik ishal utanç, kaygı ve sosyal izolasyona yol açabilir. Depresyon riski artabilir. Bu duygular normaldir; bir yetişkinle veya psikolojik danışmanla konuşmak yardımcı olur.

Önleme

Bazı durumlar önlenebilir. Temiz su ve gıda tüketmek, elleri sık yıkamak, aşırı şekerli ve işlenmiş gıdalardan kaçınmak ishal riskini azaltır. Stres yönetimi de faydalıdır. Ancak bazı bağırsak hastalıkları tamamen önlenemez.

Aşılar

Rotavirüs aşısı bebeklik döneminde ishali önlese de ergenlerde rutin bir aşı yoktur. Gerekirse seyahat öncesi doktora danışılabilir.

Tarama programları

Ailede bağırsak hastalığı öyküsü varsa, doktor erken tetkik önerebilir. Rutin bir tarama önerilmez.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Ciddi sıvı kaybı (dehidratasyon): halsizlik, baş dönmesi, böbrek sorunları
• Beslenme yetersizliği: vitamin ve mineral eksiklikleri
• Kilo kaybı ve büyüme geriliği (özellikle ergenlerde)
• Kronik iltihap bağırsak hasarına yol açabilir

Uzun vadeli görünüm

Kalıcı ishalin çoğu nedeni tedavi edilebilir. Erken teşhis ve uygun bakım ile ergenler normal bir yaşam sürdürebilir. Bazı kronik hastalıklar (örneğin Crohn hastalığı) uzun süreli tedavi gerektirse de, modern tıpla belirtiler kontrol altına alınabilir. Umutsuzluğa kapılmamak önemlidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.