Yetişkinlerde Kuru Göz ile Yaşamak

Genel Bakış

Kuru göz, gözlerinizin yeterince gözyaşı üretmemesi veya ürettiğiniz gözyaşının çok hızlı buharlaşması sonucu oluşan bir durumdur. Gözyaşı, gözünüzü nemli tutar, korur ve net görmenize yardımcı olur. Kuru gözde bu denge bozulur ve gözleriniz rahatsız olur.

Evet, kuru göz oldukça yaygındır. Özellikle 50 yaş üstü yetişkinlerin yaklaşık her üç kişiden biri kuru gözden etkilenir.

Herkes kuru göz olabilir, ancak yaşlı yetişkinler, kadınlar, kontakt lens kullananlar, bilgisayar başında uzun süre çalışanlar ve bazı sağlık sorunları (örneğin romatoid artrit) olan kişiler daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Gözlerde kuruluk, batma veya yanma hissi
• Gözlerde kum veya yabancı cisim varmış hissi
• Bulanık veya dalgalı görme
• Gözlerde kızarıklık
• Işığa karşı hassasiyet
• Gözlerde yapışkan his veya akıntı
• Gözlere sürekli sulanma hissi (paradoksal olarak)

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda kuru göz daha az görülür, ancak varsa belirtiler arasında sık sık göz ovuşturma, göz kırpmada artış, parlak ışıktan rahatsızlık ve ders çalışırken zorlanma sayılabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda kuru göz daha yaygındır. Belirtiler arasında özellikle akşamları kötüleşen kuruluk, gözlerde yorgunluk, okuma güçlüğü ve kızarıklık yer alır.

Nedenler

Ana nedenler

• Yaşlanma ile gözyaşı üretiminin azalması
• Bilgisayar, telefon gibi ekranlara uzun süre bakmak
• Kuru veya rüzgarlı hava, klima veya kalorifer
• Bazı ilaçlar (alerji ilaçları, tansiyon ilaçları, depresyon ilaçları gibi)
• Kontakt lens kullanımı
• Göz kapaklarında iltihap (blefarit)

Risk faktörleri

• 50 yaş üstü olmak
• Kadın olmak (hormonal değişiklikler)
• Romatoid artrit, Sjögren sendromu gibi otoimmün hastalıklar
• Diyabet
• Tiroid hastalıkları
• Göz ameliyatı geçirmiş olmak (katarakt, lazer gibi)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Gözde ani ağrı veya görme kaybı
• Gözden irin veya kan gelmesi

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Günlük yaşamı etkileyen sürekli kuruluk veya rahatsızlık
• Suni gözyaşı damlaları işe yaramıyorsa
• Kontakt lens kullanırken belirtiler artıyorsa

Tanı

Doktorunuz göz muayenesi yapacak ve belirtilerinizi dinleyecektir. Kuru göz teşhisi için birkaç basit test yapılabilir.

Yapılabilecek testler

• Gözyaşı miktarını ölçmek için Schirmer testi
• Gözyaşı kalitesini değerlendirmek için göz boyası (floresein) testi
• Göz yüzeyini incelemek için yarık lamba muayenesi

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında gözlerinize damla damlatılabilir veya küçük bir kağıt şerit yerleştirilebilir. Bu işlemler ağrısızdır. Doktorunuz size sonuçları ve tedavi seçeneklerini anlatacaktır.

Tedavi

Kuru göz tedavisi belirtilerinizi hafifletmeye ve göz yüzeyini korumaya yöneliktir. Tedavi, durumunuzun şiddetine göre basit önlemlerden reçeteli ilaçlara kadar değişebilir.

Evde kişisel bakım

• Gözlerinizi dinlendirin: Bilgisayar başında 20 dakikada bir 20 saniye uzak bir noktaya bakın.
• Sık sık göz kırpmaya özen gösterin.
• Odanıza bir nemlendirici (havalandırıcı) koyun.
• Rüzgardan ve klimalardan korunmak için dışarıda güneş gözlüğü takın.
• Suni gözyaşı damlaları (koruyucusuz olanları tercih edin) kullanabilirsiniz.
• Ilık kompres yapın ve göz kapaklarınızı temizleyin.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, iltihabı azaltmak için anti-enflamatuar göz damlaları, bağışıklık sistemini düzenleyen ilaçlar veya gözyaşı kanallarını tıkayan küçük tıkaçlar gibi tedaviler önerebilir. Ağızdan alınan bazı ilaçlar da kullanılabilir, ancak tüm tedaviler doktor kontrolünde olmalıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Ciddi ve diğer tedavilere yanıt vermeyen kuru göz vakalarında, gözyaşı kanallarının kalıcı olarak kapatılması (puntal tıkaç) veya başka cerrahi seçenekler düşünülebilir. Bu karar doktorunuz tarafından verilecektir.

Bu durumla yaşamak

Kuru gözle yaşamak biraz dikkat gerektirir. Günlük aktivitelerinizi planlarken gözlerinizin dinlenmesine öncelik verin. Bilgisayar kullanımını sınırlayın ve mola verin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara içmeyin ve dumanlı ortamlardan uzak durun.
• Kontakt lens kullanıyorsanız lens sürenizi kısaltın veya doktorunuza lens tipinizi sorun.
• Hava nemli olsun diye odanızda bir kap su bulundurun.
• Göz makyajını iyi temizleyin ve eski ürünleri kullanmayın.

Diyet ve egzersiz

Omega-3 yağ asitleri (balık, ceviz, keten tohumu) ve bol su içmek gözyaşı kalitesini destekleyebilir. Düzenli egzersiz genel sağlığa iyi gelir, ancak aşırı terleme gözleri kurutabileceğinden sonrasında gözleri nemlendirin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kuru göz sürekli rahatsızlık yaratabilir ve günlük yaşamı etkileyebilir. Bu durum stres, uyku sorunları ve hatta depresyona yol açabilir. Belirtileriniz can sıkıcıysa doktorunuzla konuşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Kuru göz tamamen önlenemez, ancak riski azaltmak için yapabilecekleriniz var: ekran başında düzenli mola vermek, nemli ortam sağlamak, sigaradan uzak durmak ve gözlerinizi rüzgardan korumak.

Aşılar

Kuru göz için bir aşı yoktur, ancak altta yatan bazı hastalıkların (örneğin grip) aşıları genel sağlığı korur.

Tarama programları

Kuru göz için rutin bir tarama önerilmez. Ancak risk altındaysanız veya belirtileriniz varsa düzenli göz muayenesi yaptırmanız önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Korneada yaralar veya enfeksiyonlar
• Korneada incelme veya delinme
• Görme bulanıklığı veya kalıcı görme kaybı
• Gözlerde sürekli rahatsızlık ve ağrı

Uzun vadeli görünüm

Kuru göz genellikle kronik bir durumdur, ancak uygun tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleriyle belirtiler büyük ölçüde kontrol altına alınabilir. Düzenli doktor takibi ve tedaviye uyum, göz sağlığınızı korumanıza yardımcı olacaktır.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Sağlık Bakanlığı Göz Sağlığı Rehberi · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.