Çocuklarda Göz Kuruluğu ile Yaşamak

Genel Bakış

Göz kuruluğu, göz yüzeyini nemli tutan gözyaşlarının yeterli olmaması veya kalitesiz olması durumudur. Çocuklarda da görülebilir ve rahatsızlık verici olabilir.

Çocuklarda göz kuruluğu, yetişkinlere göre daha az yaygındır ancak özellikle bilgisayar, tablet ve telefon kullanımının artmasıyla daha sık görülmeye başlanmıştır.

Her yaştan çocuğu etkileyebilir, ancak özellikle alerjisi olan, kontakt lens kullanan, bazı ilaçları alan veya uzun süre ekrana bakan çocuklarda daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Gözlerde batma veya yanma hissi
• Gözlerde kum varmış gibi hissetme
• Bulanık görme
• Gözlerde kızarıklık
• Işığa hassasiyet

Çocuklarda belirtiler

• Gözlerini sık sık ovuşturma
• Gözlerde sulanma (göz kuruluğuna yanıt olarak aşırı gözyaşı üretimi)
• Okurken veya ekrana bakarken rahatsızlık
• Göz kapaklarında yapışma (özellikle sabahları)
• Görme netliğinde geçici dalgalanmalar

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Kuru göz sendromu yetişkinlerde daha yaygındır ve genellikle yaşlanmaya bağlıdır.
• Çocuklarda görülen belirtiler yetişkinlerinkine benzer ancak çocuklar şikayetlerini tam olarak ifade edemeyebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Yetersiz gözyaşı üretimi (örneğin bazı hastalıklar, ilaçlar veya yaşa bağlı)
• Gözyaşının çok hızlı buharlaşması (örneğin rüzgar, klima, kuru hava)
• Göz kapağı sorunları (örneğin blefarit – göz kapaklarının iltihaplanması)
• Bazı alerjiler ve alerji ilaçları
• Bilgisayar, tablet veya telefona uzun süre bakmak (göz kırpmayı azaltır)

Risk faktörleri

• Ailede göz kuruluğu öyküsü
• Alerjik bünye (saman nezlesi, egzama)
• Kontakt lens kullanımı
• Ekran karşısında uzun süre vakit geçirme
• Kuru veya klimalı ortamlarda bulunma

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Çocuğunuzda aniden başlayan şiddetli göz ağrısı veya görme kaybı varsa hemen 112’yi arayın.
• Gözde kimyasal madde teması veya travma durumunda acil yardım alın.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Göz kuruluğu belirtileri birkaç hafta içinde düzelmezse bir göz doktoruna (oftalmolog) başvurun.
• Çocukta sürekli göz ovuşturma, kızarıklık veya sulanma varsa doktor kontrolü önerilir.
• Kontakt lens kullanan çocuklarda düzenli göz muayenesi yaptırın.

Tanı

Göz doktoru, çocuğunuzun tıbbi öyküsünü dinleyerek ve göz muayenesi yaparak tanı koyar. Bazen özel testler istenebilir.

Yapılabilecek testler

• Gözyaşı miktarını ölçmek için Schirmer testi (göz kapağının altına küçük bir kağıt şerit konur)
• Gözyaşı kalitesini değerlendirmek için gözyaşı kırılma zamanı testi
• Göz yüzeyini boyayarak hasar olup olmadığını görmek için floresein boya testi

Randevunuzda neler beklenir

Muayene genellikle ağrısızdır ve çocuğunuzun rahat olması için oyunlarla veya göz damlalarıyla kolaylaştırılabilir. Doktor, belirtilere ve test sonuçlarına göre bir tedavi planı önerecektir.

Tedavi

Tedavi, göz kuruluğunun nedenine bağlıdır. Amaç, gözleri nemli tutmak ve rahatsızlığı azaltmaktır. Çoğu durumda basit önlemler ve yapay gözyaşı (reçetesiz satılan koruyucusuz damlalar) yeterli olabilir. Tedavi hakkında doktorunuza danışın.

Evde kişisel bakım

• Çocuğunuzun ekran başında geçirdiği süreyi sınırlayın ve sık sık mola vermesini sağlayın.
• Ortamdaki havayı nemlendirmek için nemlendirici cihaz kullanın.
• Çocuğunuza sık sık göz kırpması gerektiğini hatırlatın.
• Rüzgarlı veya tozlu ortamlardan kaçının, gerekirse koruyucu gözlük kullanın.
• Gözleri ovuşturmamak için ellerini temiz tutmasını söyleyin.

Tıbbi tedaviler

Doktor, gerekirse koruyucusuz yapay gözyaşı damlaları, gözyaşı kanallarını tıkayan küçük tıkaçlar (punctal plug) veya iltihabı azaltan ilaçlar önerebilir. Reçeteli ilaçlar sadece doktor kontrolünde kullanılmalıdır. Lazer cerrahisi çocuklarda nadiren uygulanır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok nadir durumlarda, diğer tedavilere yanıt vermeyen şiddetli olgularda, gözyaşı kanallarının kalıcı olarak kapatılması gibi küçük cerrahi girişimler düşünülebilir. Bu kararı mutlaka bir çocuk göz doktoru verir.

Bu durumla yaşamak

Çocuğunuz göz kuruluğu ile yaşarken, belirtileri hafifletmek için günlük rutinler oluşturabilirsiniz. Düzenli olarak yapay gözyaşı damlası kullanımı, gözleri nemli tutabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Ekran süresini sınırlayın ve her 20 dakikada bir 20 saniye uzaklara bakmasını sağlayın (20-20-20 kuralı).
• Yatak odasında nemlendirici bulundurun.
• Alerjenlerden (toz, polen) uzak durun.
• Bol su içmesini teşvik edin.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenme göz sağlığını destekler. Özellikle omega-3 yağ asitleri (balık, ceviz) ve A vitamini (havuç, ıspanak) içeren gıdalar faydalı olabilir. Egzersiz genel sağlık için önemlidir; göz kuruluğuna doğrudan etkisi yoktur ancak dolaşımı iyileştirir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli rahatsızlık çocuğun ruh halini, okul başarısını ve sosyal ilişkilerini etkileyebilir. Üzüntü, öfke veya dikkat dağınıklığı normaldir. Bu konuda açık konuşun ve duygularını ifade etmesine izin verin. Gerekirse bir çocuk psikoloğundan destek alın.

Önleme

Tamamen önlenemeyebilir ancak risk faktörlerini azaltarak göz kuruluğu olasılığı düşürülebilir. Özellikle ekran süresine dikkat etmek ve ortamı nemlendirmek etkili olabilir.

Aşılar

Göz kuruluğuna karşı doğrudan bir aşı yoktur. Ancak alerjiye bağlı göz kuruluğunu tetikleyebilecek bazı hastalıklar için (örneğin kızamıkçık) aşılar mevcuttur; rutin aşı takvimine uyun.

Tarama programları

Düzenli göz muayeneleri, belirtiler ortaya çıkmadan önce sorunların tespit edilmesine yardımcı olabilir. Okul çağındaki çocukların yılda bir kez göz doktoruna gitmesi önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Göz yüzeyinde çizikler ve yaralar (korneal erozyon)
• Göz enfeksiyonları (örneğin konjonktivit)
• Görme netliğinde kalıcı azalma
• Göz kapağı iltihaplarının kronikleşmesi

Uzun vadeli görünüm

Çoğu çocukta göz kuruluğu basit önlemler ve tedavi ile kontrol altına alınır. Düzenli takip ve uygun bakım ile görme sorunları önlenebilir. Zamanla belirtiler azalabilir. Umutlu olmak için her neden var.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü ↗ · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.