Duodenal ulcer

Genel Bakış

Duodenal ülser, onikiparmak bağırsağının (ince bağırsağın ilk kısmı) iç yüzeyinde oluşan bir yaradır. Mide asidinin bu bölgeye zarar vermesiyle oluşur. Halk arasında 'onikiparmak bağırsağı ülseri' olarak da bilinir.

Duodenal ülser, dünyada oldukça yaygın görülen bir sağlık sorunudur. Her yıl milyonlarca insanı etkilemektedir.

Her yaştan insanı etkileyebilir, ancak en sık 30-50 yaş arası yetişkinlerde görülür. Erkeklerde kadınlara göre biraz daha sık rastlanır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Mide bölgesinde yanıcı veya sızlayıcı ağrı (genellikle aç karnına veya yemeklerden 2-3 saat sonra)
• Ağrı yemek yiyince veya antiasit alınca geçebilir
• Gece uykudan uyandıran ağrı
• Şişkinlik, geğirme, mide bulantısı
• İştah değişiklikleri

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda belirtiler daha belirsiz olabilir
• Karın ağrısı, kusma, iştahsızlık, kilo alamama
• Kanlı veya koyu renkli dışkı (melena) görülebilir

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda ağrı hissi azalabilir veya tipik olmayabilir
• İştahsızlık, halsizlik, kansızlık (anemi) belirtileri ön planda olabilir
• Mide kanamasına bağlı kusma veya siyah dışkı gibi ciddi belirtiler daha sık görülür

Nedenler

Ana nedenler

• Helikobakter pilori (H. pylori) enfeksiyonu: Bu bakteri mide ve onikiparmak bağırsağının koruyucu astarını zayıflatır.
• Nonsteroidal antiinflamatuar ilaçlar (NSAİİ'ler): Aspirin, ibuprofen gibi ağrı kesicilerin uzun süreli kullanımı ülser riskini artırır.

Risk faktörleri

• Sigara içmek
• Aşırı alkol tüketimi
• Stresli yaşam
• Ailede ülser öyküsü
• Zollinger-Ellison sendromu gibi nadir hastalıklar (asit fazlalığı)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Siyah, katran gibi dışkı veya kanlı kusma
• Şiddetli, dayanılmaz karın ağrısı
• Kanama belirtileri (halsizlik, baş dönmesi, soluk cilt)

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Birkaç haftadır devam eden mide ağrısı
• Yemeklerle ilişkili yanma hissi
• Gece uykudan uyandıran ağrı

Tanı

Doktor öncelikle şikayetlerinizi dinler ve fizik muayene yapar. Tanıyı doğrulamak ve nedenini bulmak için çeşitli testler isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Üst gastrointestinal sistem endoskopisi: İnce bir kamera ile yemek borusu, mide ve onikiparmak bağırsağı incelenir.
• H. pylori testi: Nefes testi, dışkı testi veya endoskopi sırasında alınan biyopsi ile yapılabilir.
• Baryumlu grafiler (nadiren kullanılır)

Randevunuzda neler beklenir

Endoskopi sırasında genellikle hafif sedasyon uygulanır, ağrı duymazsınız. İşlem yaklaşık 15-30 dakika sürer. Sonuçları doktorunuzla değerlendirirsiniz.

Tedavi

Tedavinin amacı ülseri iyileştirmek, nedenini ortadan kaldırmak ve tekrarını önlemektir. Sebebe göre antibiyotikler, mide asidini azaltan ilaçlar ve mide koruyucular kullanılır. Tedavi genellikle ilaçlarla başarıyla yapılabilir.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği ilaçları düzenli kullanın
• Ağrı kesici olarak parasetamol gibi daha güvenli alternatifleri tercih edin (doktorunuza danışın)
• Sigara ve alkolden uzak durun
• Stresten kaçınmak için gevşeme teknikleri deneyin

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz H. pylori enfeksiyonu varsa antibiyotik tedavisi başlatabilir. Mide asidini azaltan ilaçlar (proton pompa inhibitörleri, H2 reseptör antagonistleri) ülserin iyileşmesini sağlar. Ayrıca mide koruyucu ilaçlar da kullanılabilir. Tedavi genellikle 4-8 hafta sürer. İlaçları doktorunuzun önerdiği süre boyunca bırakmamalısınız.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Günümüzde ilaç tedavisi çok etkili olduğu için ameliyat nadiren gerekir. Ancak kanama, delinme veya tıkanıklık gibi komplikasyonlarda cerrahi müdahale gerekebilir.

Bu durumla yaşamak

Duodenal ülser tanısı konduktan sonra düzenli ilaç kullanımı ve doktor kontrolleri önemlidir. Çoğu kişi tedaviyle tamamen iyileşir. Günlük yaşamınıza kısa sürede dönebilirsiniz.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara ve alkol tüketimini sınırlayın veya bırakın
• Stres yönetimi için yoga, meditasyon gibi yöntemler deneyin
• Düzenli uyuyun
• Doktorunuza danışmadan ağrı kesici kullanmayın

Diyet ve egzersiz

Asitli, baharatlı, kızartılmış yiyeceklerden bir süre kaçınmak iyi gelebilir. Ancak katı bir diyet gerekmez. Küçük porsiyonlar halinde sık sık yemek, mideyi rahatlatabilir. Düzenli egzersiz sindirimi destekler, ancak ağrınız varsa yorucu aktivitelerden kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik ağrı ve tekrarlayan belirtiler kaygıya neden olabilir. Tedavinin başarılı olduğunu bilmek rahatlatıcıdır. Aşırı stres ülseri kötüleştirebileceğinden, psikolojik destek almak faydalı olabilir.

Önleme

Tamamen önlenemese de riski azaltmak mümkündür. H. pylori enfeksiyonundan korunmak için hijyen kurallarına dikkat etmek (elleri yıkamak, güvenli su tüketimi) önemlidir. Ağrı kesicileri bilinçli kullanmak, sigara ve alkolden uzak durmak da koruyucudur.

Aşılar

şu anda H. pylori'ye karşı yaygın kullanılan bir aşı yoktur.

Tarama programları

Genel tarama önerilmez. Ancak ailede mide kanseri öyküsü gibi risk faktörleri varsa doktorunuz endoskopi önerebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kanama: Mide veya bağırsak kanamasına yol açabilir
• Delinme (perforasyon): Ülserin bağırsak duvarını delmesi, acil ameliyat gerektirir
• Tıkanıklık (obstrüksiyon): Ülserin iyileşirken daralmaya neden olması
• Kanser riski: Duodenal ülser mide ülserine göre kansere dönüşme riski daha düşüktür, ancak H. pylori enfeksiyonu mide kanseri riskini artırabilir

Uzun vadeli görünüm

Tedavi edilmeyen ülserler ciddi sorunlara yol açsa da, günümüzde mevcut tedavilerle duodenal ülserlerin büyük çoğunluğu başarıyla iyileşmektedir. Erken tanı ve uygun tedavi ile komplikasyon riski oldukça düşer. Sağlıklı yaşam alışkanlıkları ile tekrarlama riski azaltılabilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.