Eczema in adults

Genel Bakış

Egzama, cildin kuru, kaşıntılı, kızarık ve iltihaplı hale geldiği bir cilt rahatsızlığıdır. Tıp dilinde atopik dermatit olarak da bilinir. Ciltteki koruyucu tabaka zayıflar, bu da cildin nemini kaybetmesine ve tahriş edici maddelere karşı savunmasız kalmasına yol açar.

Evet, egzama oldukça yaygındır. Dünya genelinde her 100 yetişkinden yaklaşık 3-10'u egzama yaşar.

Egzama her yaşta görülebilir, ancak sıklıkla çocuklukta başlar ve yetişkinlikte de devam edebilir. Yetişkinlerde ilk kez ortaya çıkması da mümkündür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ciltte yoğun kaşıntı
• Kuru, çatlamış veya pullanmış cilt
• Kızarıklık ve iltihaplanma
• Küçük kabarcıklar (veziküller) ve bunların patlamasıyla sıvı sızması
• Cildin kalınlaşması, deri çizgilerinin belirginleşmesi (likenifikasyon)

Çocuklarda belirtiler

• Yanaklarda, dirsek içlerinde ve diz arkalarında kızarıklık ve pullanma
• Çok şiddetli kaşıntı, bebeklerde huzursuzluk
• Kaşıntıya bağlı olarak ciltte yaralar

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Daha çok kuru cilt ve yoğun kaşıntı ön plandadır
• Kızarıklık daha az belirgin olabilir
• Ciltte kalınlaşma (likenifikasyon) ve derin çatlaklar sık görülür

Nedenler

Ana nedenler

• Genetik yatkınlık (ailede egzama, astım veya saman nezlesi öyküsü)
• Bağışıklık sisteminin ciltte aşırı tepki vermesi
• Cilt bariyerindeki (koruyucu tabaka) doğal yağ ve proteinlerin zayıf olması

Risk faktörleri

• Ailede egzama, astım veya alerjik nezle öyküsü
• Astım veya alerjik hastalıkların varlığı
• Stresli yaşam olayları ve psikolojik gerginlik
• Sert sabunlar, deterjanlar, parfümler gibi kimyasal tahriş edicilere maruz kalma
• Kuru ve soğuk hava, aşırı sıcak veya terleme

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ciltte yaygın enfeksiyon belirtileri varsa (kızarıklık, irin, ateş)
• Kaşıntı veya ağrı dayanılmaz boyutlara ulaştıysa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Nemlendiriciler ve reçetesiz kremlerle geçmeyen egzama şikayetleriniz varsa
• Egzama günlük yaşamınızı (iş, uyku, sosyal hayat) etkiliyorsa
• Egzamanızın ne olduğundan emin değilseniz ve başka bir cilt hastalığı (örneğin sedef) olabileceğini düşünüyorsanız

Tanı

Doktor cildinizi muayene eder, döküntünün dağılımını ve görünümünü değerlendirir. Ayrıca size kişisel ve aile geçmişinizle ilgili sorular sorar.

Yapılabilecek testler

• Egzama tanısı genellikle muayene ile konur, özel bir teste ihtiyaç yoktur.
• Nadiren, altta yatan alerjenleri belirlemek için deri yama testi (patch test) veya kan testi (spesifik IgE) yapılabilir.
• Cilt biyopsisi (küçük bir doku örneği alınması) çok az vakada, tanıyı kesinleştirmek veya diğer hastalıkları dışlamak için yapılır.

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz, cildinizdeki değişiklikleri gözlemleyecek ve size şikayetlerinizi soracaktır. Genellikle egzama tanısı hızlı ve basit bir şekilde konur. Gerekirse sizi bir cilt hastalıkları uzmanına (dermatoloğa) yönlendirebilir.

Tedavi

Egzama tedavisinin amacı, belirtileri kontrol altına almak, alevlenmeleri (alevlenme) önlemek ve cilt bariyerini onarmaktır. Tedavi kişiye özel olarak planlanır ve genellikle birkaç yöntem bir arada kullanılır.

Evde kişisel bakım

• Cildinizi her gün en az 2-3 kez kokusuz, renksiz yumuşatıcı (nemlendirici) kremlerle nemlendirin.
• Ilık suyla kısa süreli duş alın, sıcak sudan kaçının.
• Yumuşak havlularla nazikçe kurulanın, ovalamayın.
• Pamuklu, yumuşak giysiler giyin; yün, sentetik kumaşlar kaşıntıyı artırabilir.
• Stresten uzak durmaya çalışın, gevşeme teknikleri uygulayın.
• Kaşıntıyı önlemek için tırnaklarınızı kısa tutun ve gerekirse kaşıntı giderici losyonlar kullanın.

Tıbbi tedaviler

Hafif vakalarda doktorunuz önereceği steroid içermeyen kremler (kalsinörin inhibitörleri gibi) veya kortizonlu kremleri (merhem ya da krem formunda) belirli bir süre kullanmanızı isteyebilir. Orta ve şiddetli vakalarda ağızdan alınan ilaçlar, ışık tedavisi (fototerapi) veya bağışıklık sistemini düzenleyen sistemik tedaviler (biyolojik ilaçlar gibi) gündeme gelebilir. Tedaviyi doktorunuz belirlemeli ve düzenli takip etmelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Egzama için cerrahi tedavi gerekmez. Ancak şiddetli egzama komplikasyonları (örneğin derin cilt enfeksiyonları) nadiren drenaj gibi girişimsel işlemler gerektirebilir. Bu durum doktor tarafından değerlendirilir.

Bu durumla yaşamak

Egzama ile yaşamak, cildinize düzenli bakım yapmayı ve tetikleyicilerden kaçınmayı gerektirir. Her gün nemlendirici sürmeyi alışkanlık haline getirin. Kaşıntı hissettiğinizde cildinize soğuk kompres uygulayın veya kaşıntı önleyici losyonlar kullanın. Cildinizi tahriş etmemek için yumuşak bezler kullanın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Banyo süresini 5-10 dakika ile sınırlayın, ılık su tercih edin.
• Nazik, kokusuz temizleyiciler (sabun yerine) kullanın.
• Banyodan sonra cildiniz hala nemliyken nemlendirici sürün.
• Pamuklu giysiler ve yatak çarşafları seçin.
• Evdeki nem seviyesini %40-60 arasında tutun (klima veya nemlendirici kullanabilirsiniz).
• Düzenli egzersiz yapın, ancak terlemeye karşı önlem alın (örneğin egzersiz sonrası duş).

Diyet ve egzersiz

Egzama için özel bir diyet yoktur. Ancak bazı kişilerde inek sütü, yumurta, soya, buğday, fındık gibi besinler belirtileri tetikleyebilir. Eğer böyle bir bağlantı fark ederseniz, bir doktora veya diyetisyene danışarak deneme yanılma yoluyla hangi besinin tetiklediğini öğrenebilirsiniz. Egzersiz genel sağlık için faydalıdır; rahatlatıcı egzersizler (yoga, yürüyüş) stresi azaltmaya yardımcı olur.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Egzama, özellikle şiddetli kaşıntı ve döküntünün görünür olması nedeniyle kaygı, utanç ve depresyona yol açabilir. Uyku sorunları da ruh halinizi olumsuz etkileyebilir. Bu duyguları yaşamanız normaldir. Duygusal destek almak için bir psikolog veya psikiyatristle görüşmekten çekinmeyin.

Önleme

Egzamanın tamamen önlenmesi mümkün değildir, ancak tetikleyicilerden kaçınarak, cilt bakımına özen göstererek ve stresi yöneterek alevlenmeleri azaltabilir veya hafifletebilirsiniz. Özellikle ailede egzama, astım veya alerji öyküsü varsa, bebeklikten itibaren cildi düzenli nemlendirmek faydalı olabilir.

Aşılar

Egzamaya karşı özel bir aşı bulunmamaktadır. Ancak egzaması olan kişiler, diğer insanlar gibi rutin aşılarını (grip, zatürre, tetanoz vb.) yaptırabilir. Egzama bölgesinde aktif bir enfeksiyon varsa aşı ertelenebilir; doktorunuza danışın.

Tarama programları

Egzama için düzenli bir tarama testi yoktur. Tanı hastalık belirtileri ortaya çıktığında doktor tarafından konur.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Cilt enfeksiyonları (bakteriyel, viral veya mantar enfeksiyonları) gelişme riski artar.
• Kaşıntıya bağlı olarak uykusuzluk, yorgunluk ve günlük aktivitelerde azalma.
• Cildin kalınlaşması, deri renginde koyulaşma veya açılma (hiperpigmentasyon veya hipopigmentasyon).
• Kaşıntı ve döküntü nedeniyle sosyal izolasyon, özgüven azalması ve psikolojik sorunlar.

Uzun vadeli görünüm

Egzama tedavi edilebilir bir hastalıktır. Doğru tedavi ve düzenli cilt bakımı ile belirtiler genellikle kontrol altına alınır, alevlenmeler hafifler ve çoğu kişi normal bir yaşam sürdürebilir. Bazı kişilerde egzama yaşla birlikte tamamen kaybolabilir veya çok hafifleyebilir. Önemli olan, iyi bir takip ve tedavi planı oluşturmaktır.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• Ulusal Egzama Derneği (ABD) - National Eczema Association
• Uluslararası Egzama Konseyi - International Eczema Council

Yerel kuruluşlar

• Türkiye Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü · Türkiye
• Türk Dermatoloji Derneği · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.