Eczema in teenagers

Genel Bakış

Egzama, cildin iltihaplanmasına ve kaşıntıya neden olan bir cilt rahatsızlığıdır. Genellikle kuru, kırmızı, pullu ve kaşıntılı lekeler şeklinde görülür. Tıp dilinde atopik dermatit olarak da adlandırılır. Ergenlik döneminde hormonal değişiklikler ve stres gibi faktörler egzamayı tetikleyebilir.

Evet, egzama ergenlik çağındaki gençlerde oldukça yaygındır. Her 10 gençten yaklaşık 1’inde egzama belirtileri görülebilir.

Egzama en sık bebeklik ve erken çocukluk döneminde başlar, ancak ergenlik döneminde de ilk kez ortaya çıkabilir. Ailesinde egzama, alerji veya astım öyküsü olan gençlerde daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Kuru, pullu ve kırmızı cilt lekeleri
• Şiddetli kaşıntı (özellikle geceleri artar)
• Kaşınan bölgelerde cildin kalınlaşması
• Ciltte çatlaklar ve kabuklanma
• Kaşıntıya bağlı uyku sorunları

Çocuklarda belirtiler

• Bebeklerde genellikle yanaklarda, kafa derisinde ve eklemlerin iç kısımlarında kırmızı, sulu kabarcıklar
• Çocuklarda dirsek ve diz arkalarında, boyunda ve bileklerde kaşıntılı döküntüler

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Egzama yaş ilerledikçe daha az görülür, ancak devam edebilir
• Ellerde, göz kapaklarında ve ayaklarda kuru, kaşıntılı cilt

Nedenler

Ana nedenler

• Egzamanın kesin nedeni bilinmemekle birlikte, bağışıklık sisteminin aşırı tepki vermesi sonucu oluşur.
• Derideki koruyucu bariyerin zayıf olması, nem kaybına ve tahriş edici maddelerin cilde girmesine yol açar.
• Alerjenler (polen, toz akarları, hayvan tüyü), kuru hava, ter, stres ve bazı sabunlar egzamayı tetikleyebilir.

Risk faktörleri

• Ailede egzama, alerji veya astım öyküsü
• Ergenlik dönemindeki hormonal değişiklikler
• Stres ve kaygı
• Sık sık el yıkama veya kimyasallara maruz kalma
• Kuru ve soğuk hava

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Egzama bölgesinde yaygın enfeksiyon belirtileri varsa (ateş, şişlik, kızarıklık)
• Kaşıntı uykuyu ve okul başarısını ciddi şekilde etkiliyorsa
• Evde yapılan bakıma rağmen 2 hafta içinde düzelme olmazsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Egzama ilk kez ortaya çıktığında veya daha önce tanı konulmamışsa
• Egzamanın düzenli olarak alevlenmesi durumunda
• Tedavi planının güncellenmesi gerektiğinde

Tanı

Doktor, cildinizi inceleyerek ve sağlık geçmişinizi dinleyerek egzama tanısı koyar. Genellikle herhangi bir teste gerek yoktur.

Yapılabilecek testler

• Nadiren alerji testleri (deri prick testi veya kan testi) yapılabilir.
• Cilt enfeksiyonu şüphesi varsa, cilt sürüntüsü alınıp kültür yapılabilir.

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında doktor size kaşıntının ne zaman başladığını, hangi bölgeleri etkilediğini, ailede egzama olup olmadığını soracaktır. Cildinizdeki döküntülerin şeklini ve yerini inceleyecektir. Tanı genellikle muayene ile konur.

Tedavi

Egzama tedavisinin amacı kaşıntıyı azaltmak, cilt bariyerini onarmak ve alevlenmeleri önlemektir. Tedavi, cilt bakımı, ilaçlar ve tetikleyicilerden kaçınmayı içerir.

Evde kişisel bakım

• Cildinizi günde en az iki kez, kokusuz ve parfümsüz bir nemlendirici ile nemlendirin.
• Ilık su ile kısa süreli duş alın, sıcak sudan kaçının.
• Yumuşak, pamuklu giysiler giyin; yün ve sentetik kumaşlardan uzak durun.
• Tırnaklarınızı kısa tutun ve kaşımamaya çalışın.
• Stresten uzak durmak için gevşeme teknikleri veya egzersiz yapın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, kaşıntıyı ve iltihabı azaltmak için cilde sürülen krem veya merhemler önerebilir. Bunlar genellikle kortikosteroid içeren veya kortikosteroid içermeyen iltihap giderici kremlerdir. Gerekirse ağızdan alınan ilaçlar veya ışık tedavisi (fototerapi) de kullanılabilir. İlaçları doktorunuzun önerdiği şekilde kullanmanız önemlidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Egzama tedavisinde cerrahi gerekmez.

Bu durumla yaşamak

Egzama ile yaşamak, cildinize düzenli bakım yapmayı ve tetikleyicilerden kaçınmayı gerektirir. Kaşıntıyı kontrol altında tutmak günlük yaşam kalitenizi artırır. Okulda veya sosyal ortamlarda egzamanız hakkında konuşmaktan çekinmeyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Her gün aynı saatte nemlendirici kullanma alışkanlığı edinin.
• Yatak odanızda nemlendirici kullanarak havanın çok kuru olmasını önleyin.
• Parfümlü sabun, losyon ve deterjanlardan kaçının.
• Terlemeyi azaltmak için serin kalmaya çalışın.

Diyet ve egzersiz

Egzamayı tetiklediği bilinen bir besin yoktur, ancak bazı gençlerde süt, yumurta, fıstık gibi besinler belirtileri kötüleştirebilir. Dengeli beslenmek ve bol su içmek genel cilt sağlığına iyi gelir. Egzersiz yapmak stresi azaltır, ancak aşırı terleme egzamayı tetikleyebilir; egzersiz sonrası duş alarak ve nemlendirici kullanarak bunu önleyebilirsiniz.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Egzama özellikle ergenlik döneminde utanma, özgüven eksikliği ve sosyal kaygıya neden olabilir. Kaşıntı ve görünüm endişesi uyku ve okul başarısını da etkileyebilir. Bu duyguları yaşamak normaldir; bir psikolog veya okul rehberlik servisinden destek almak faydalı olabilir.

Önleme

Egzama tamamen önlenemez, ancak tetikleyicilerden kaçınarak ve düzenli cilt bakımı yaparak alevlenmelerin sıklığı ve şiddeti azaltılabilir.

Aşılar

Egzama ile ilgili özel bir aşı yoktur. Ancak egzama olan gençlerin grip, zatürre gibi enfeksiyonlara karşı önerilen aşılarını yaptırmaları önerilir.

Tarama programları

Egzama için rutin bir tarama testi yoktur. Ailede egzama öyküsü varsa, belirtiler ortaya çıktığında doktora başvurmak yeterlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Ciltte kalıcı kalınlaşma ve renk değişiklikleri
• Bakteriyel veya viral cilt enfeksiyonları (streptokok, stafilokok, uçuk virüsü gibi)
• Şiddetli kaşıntıya bağlı uyku bozukluğu ve okul başarısında düşüş
• Psikolojik sorunlar (anksiyete, depresyon, sosyal izolasyon)

Uzun vadeli görünüm

Egzama çoğu zaman ergenlik sonrası hafifler veya tamamen kaybolabilir. Doğru bakım ve tedavi ile belirtiler kontrol altına alınabilir. Ergenlik dönemi zorlu olabilir, ancak egzama ile başa çıkmak mümkündür. Uygun tedavi ile cildiniz daha sağlıklı hale gelir ve yaşam kaliteniz artar.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• National Eczema Association (ABD)
• International Eczema Council

Yerel kuruluşlar

• Türkiye Psoriasis ve Egzama Derneği · Türkiye
• Sağlık Bakanlığı Dermatoloji Klinikleri · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.