Eosinophilic oesophagitis

Genel Bakış

Eozinofilik özofajit, yemek borusunda (ağızdan midenize giden tüp) bir tür beyaz kan hücresi olan eozinofillerin birikmesi sonucu ortaya çıkan bir iltihabi hastalıktır. Bu durum yutma güçlüğüne ve yemek borusunda daralmaya yol açabilir.

Eozinofilik özofajit nadir görülen bir hastalıktır, ancak son yıllarda farkındalık arttıkça daha sık teşhis edilmeye başlanmıştır.

Her yaştan insanı etkileyebilir, ancak sıklıkla alerjisi, astımı veya egzaması olan kişilerde görülür. Erkeklerde kadınlara göre daha yaygındır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yutma güçlüğü (yemeğin boğazda takılma hissi)
• Yemeğin yemek borusuna takılıp kalması (besin tıkanıklığı)
• Göğüs ağrısı (genellikle yemek sırasında)
• Mide yanması veya reflü benzeri semptomlar
• Yutma sırasında ağrı (odino-faji)

Çocuklarda belirtiler

• Beslenme zorluğu (yemeyi reddetme, huzursuz olma)
• Kusma veya regürjitasyon (yemeğin ağza geri gelmesi)
• Karın ağrısı
• İyi kilo alamama veya gelişim geriliği
• Uyku sorunları (gece öksürük veya uyanma)

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yutma güçlüğü sıklıkla reflü ile karıştırılabilir
• Yemek borusunda daralma (striktür) daha sık olabilir
• Besin tıkanıklığı riski artar
• Göğüste yanma veya ağrı devam edebilir

Nedenler

Ana nedenler

• Belirli yiyeceklere (örneğin süt, yumurta, buğday, soya, yer fıstığı) veya çevresel alerjenlere (polen, toz akarları) karşı alerjik reaksiyon
• Bağışıklık sisteminin yanlışlıkla yemek borusuna saldırması sonucu eozinofil birikimi

Risk faktörleri

• Alerjik hastalık öyküsü (astım, egzama, alerjik rinit)
• Ailede eozinofilik özofajit veya alerji öyküsü
• Erkek cinsiyet
• Mevsimsel alerjilere sahip olmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yutma güçlüğü nedeniyle yemek yiyemiyorsanız veya sık sık besin tıkanıklığı yaşıyorsanız hemen doktora görünün
• Kilo kaybı ya da çocuğunuzun kilo alamaması durumunda

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yutma güçlüğü, göğüs ağrısı veya mide yanması şikayetleriniz varsa ve bunlar bir haftadan uzun sürüyorsa
• Beslenme sorunları yaşayan bebek veya çocuklar için çocuk doktoruna başvurun

Tanı

Tanı genellikle bir gastroenteroloji uzmanı tarafından endoskopi adı verilen bir işlemle konulur. Endoskopi sırasında yemek borusundan küçük doku örnekleri (biyopsi) alınır ve mikroskopta eozinofil hücreleri aranır.

Yapılabilecek testler

• Üst gastrointestinal endoskopi (yemek borusuna kameralı tüp ile bakılması)
• Biyopsi (örnek alınması ve patolojide incelenmesi)
• Kan testleri (eozinofil sayısı ve alerji testleri)
• Alerji deri testleri veya yiyecek eliminasyon diyeti

Randevunuzda neler beklenir

Endoskopi genellikle sedasyon (hafif uyku hali) altında yapılır, ağrı duymazsınız. İşlem yaklaşık 20-30 dakika sürer. Biyopsi sonuçları birkaç gün içinde çıkar. Tanı sürecinde doktorunuz ayrıca alerji testleri de isteyebilir.

Tedavi

Tedavinin temel amacı yemek borusundaki iltihabı azaltmak ve semptomları kontrol altına almaktır. Bunun için alerjen yiyeceklerden kaçınma, ilaç tedavisi ve bazı durumlarda yemek borusunun genişletilmesi gibi yöntemler kullanılır.

Evde kişisel bakım

• Yemek yedikten sonra dik oturmak ve yatmamak
• Yiyecekleri iyice çiğneyerek ve yavaş yemek
• Yutmayı kolaylaştırmak için yiyecekleri püre veya yumuşak kıvamda tüketmek
• Besin günlüğü tutarak hangi yiyeceklerin semptomları tetiklediğini belirlemek

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz önerebilir: yutularak kullanılan kortikosteroid spreyler (steroidler), mide asidini azaltan ilaçlar (proton pompa inhibitörleri) veya alerjen yiyeceklerin diyetten çıkarılması. Tedavi kişiye özeldir; ilaçların isimlerini ve dozlarını doktorunuz belirleyecektir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Nadiren, yemek borusunda ileri derecede darlık varsa, endoskopik balon dilatasyonu adı verilen bir işlemle yemek borusu genişletilebilir. Cerrahi müdahale genellikle gerekmez.

Bu durumla yaşamak

Eozinofilik özofajit ile yaşarken beslenme düzeninize dikkat etmeniz önemlidir. Tetikleyici yiyeceklerden kaçınmak, semptomları kontrol altında tutmanın en etkili yoludur.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yemeklerden sonra en az 2 saat dik oturmak
• Yatmadan önce yemek yemeyi bırakmak
• Stresi yönetmek (çünkü stres semptomları kötüleştirebilir)
• Düzenli egzersiz yapmak (ancak yemekten hemen sonra ağır egzersizden kaçınmak)

Diyet ve egzersiz

Doktorunuz veya bir diyetisyen eşliğinde eliminasyon diyeti (şüpheli yiyecekleri tek tek çıkarma) uygulayabilirsiniz. Egzersiz genel sağlık için faydalıdır, ancak şiddetli semptomlarınız varsa egzersiz öncesi yemek yemekten kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Yutma güçlüğü ve besin tıkanıklığı korkusu, kaygıya ve sosyal durumlarda zorluklara yol açabilir. Bu duyguları bir psikolog veya destek grubuyla paylaşmak yararlı olabilir.

Önleme

Eozinofilik özofajit tam olarak önlenemez, ancak bilinen alerjenlerden kaçınmak ve alerji tedavisi almak riski azaltabilir. Bebeklik döneminde emzirme ve alerjen yiyeceklerin zamanında verilmesi gibi önlemler araştırılmaktadır.

Tarama programları

Hastalık için rutin bir tarama testi yoktur. Semptomu olan kişilerde doktor tarafından değerlendirme yapılır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Yemek borusunda kalıcı daralma (striktür) ve şekil bozukluğu
• Sık sık besin tıkanıklığı ve acil müdahale ihtiyacı
• Yemek borusunda yırtılma (nadir ama ciddi)
• Çocuklarda büyüme ve gelişme geriliği

Uzun vadeli görünüm

Doğru tanı ve uygun tedavi ile eozinofilik özofajit kontrol altına alınabilir. Çoğu kişi semptomsuz bir yaşam sürebilir ve uzun vadede ciddi sorunlar önlenebilir. Tedaviye uyum ve düzenli doktor takibi çok önemlidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.