Yaşlılarda Epilepsi ile Yaşamak

Genel Bakış

Epilepsi, beyindeki elektrik sinyallerinde geçici bir bozukluk sonucu ortaya çıkan tekrarlayıcı nöbetlerle (ani, kontrol edilemeyen hareketler veya bilinç değişiklikleri) kendini gösteren bir durumdur. Basitçe beyinde kısa süreli bir 'fırtına' gibi düşünebilirsiniz.

Evet, epilepsi yaşlılarda sanılandan daha yaygındır. Yeni tanı alan epilepsi vakalarının büyük bir kısmı 65 yaş üstü kişilerde görülür.

Epilepsi her yaştan insanı etkileyebilir. Yaşlılarda sıklıkla inme, beyin damar hastalıkları, beyin tümörleri veya Alzheimer gibi nörolojik hastalıklar sonrası ortaya çıkabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Tekrarlayan nöbetler
• Bilinç değişikliği
• Kasılmalar
• Anormal duyumlar (aura)

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda nöbetler bazen farklı görünebilir; örneğin dalma nöbetleri (absans) veya tekrarlayan istemsiz hareketler.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda nöbetler genellikle kısmi (fokal) başlayabilir, bilinç kaybı olmayabilir.
• Bazen sadece kafa karışıklığı, konuşma güçlüğü veya anlık boş bakma şeklinde ortaya çıkar.

Nedenler

Ana nedenler

• İnme
• Beyin damar hastalıkları
• Beyin tümörleri
• Alzheimer ve diğer demans türleri
• Kafa travması

Risk faktörleri

• İleri yaş
• Yüksek tansiyon, diyabet gibi damar hastalıkları
• Daha önce inme geçirmiş olmak
• Kafa travması öyküsü
• Bazı enfeksiyonlar (beyin iltihabı)
• Ailede epilepsi öyküsü

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda acil belirtilerde listelenen durumlarda acilen 112 aranmalıdır.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Herhangi bir nöbet geçirdiyseniz, mutlaka bir nöroloji uzmanına başvurun.
• Tedavi altındaysanız düzenli kontrollerinizi aksatmayın.

Tanı

Doktorunuz önce ayrıntılı bir öykü alır, nöbetleri nasıl yaşadığınızı, hangi durumlarda olduğunu sorar. Ardından nörolojik muayene yapar.

Yapılabilecek testler

• Elektroensefalografi (EEG) ile beyin dalgaları kaydedilir
• Manyetik rezonans görüntüleme (MR) ile beyin yapısı incelenir
• Kan testleri yapılabilir

Randevunuzda neler beklenir

Tanı sürecinde birkaç teste girmeniz gerekebilir, bunlar ağrısızdır. Sonuçlar genellikle birkaç gün içinde çıkar.

Tedavi

Epilepsi tedavisinin temel amacı, nöbetleri önlemek ve kaliteli bir yaşam sağlamaktır. Genellikle ilaç tedavisi ile başlanır.

Evde kişisel bakım

• Düzenli uyku
• Stresten uzak durmak
• Alkol ve uyarıcı maddelerden kaçınmak
• İlaçları doktorun önerdiği şekilde almak
• Nöbet günlüğü tutmak

Tıbbi tedaviler

Nöbetleri kontrol altına almak için kullanılan çeşitli ilaçlar (antiepileptikler) vardır. İlaç seçimi nöbet tipine, diğer sağlık sorunlarına ve kullanılan diğer ilaçlara bağlı olarak doktor tarafından yapılır. Doz ayarlaması zaman alabilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

İlaçların yanıt vermediği belirli epilepsi türlerinde, nöbetlerin başladığı beyin bölgesi belirlenip cerrahi olarak çıkarılabilir. Bu karar detaylı değerlendirme sonrası alınır.

Bu durumla yaşamak

Epilepsi ile yaşarken güvenlik önlemleri almak önemlidir. Nöbet sırasında yaralanmamak için evde keskin köşeleri korumak, banyoda kaymaz zemin kullanmak, yalnız banyo yapmamak gibi önlemler alınabilir. Aile ve yakın çevre nöbetler konusunda bilgilendirilmelidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyku ve yemek saatleri
• Alkol ve uyarıcı maddelerden uzak durmak
• Nöbetleri tetikleyebilecek durumlardan (stres, yorgunluk) kaçınmak

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenme, düzenli fiziksel aktivite genel sağlık için önemlidir. Ancak bazı egzersiz türleri (örneğin yüksek irtifa, su sporları) doktorla konuşulmalıdır. Ketojenik diyet gibi özel diyetler sadece doktor kontrolünde uygulanır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Epilepsi, kaygı ve depresyon riskini artırabilir. Tanı konulduğunda duygusal destek almak önemlidir. Unutmayın, bu durum kişiliğinizi tanımlamaz.

Önleme

Yaşlılarda epilepsiyi tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da, inme riskini azaltmak (tansiyon ve diyabet kontrolü, sağlıklı beslenme, sigara içmemek) epilepsi riskini de azaltabilir. Kafa travmalarına karşı dikkatli olmak (düşmeleri önlemek) da önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Nöbetler sıklaşabilir
• Kazalara yol açabilir
• Beyin hasarı riski artabilir
• Sosyal izolasyon olabilir
• Nadiren status epileptikus (uzun süreli nöbet) hayatı tehdit edebilir

Uzun vadeli görünüm

İyi haber: Epilepsi tedavi edilebilir bir durumdur. Doğru tedavi ile çoğu kişi nöbetsiz bir yaşam sürdürebilir. Tedaviye uyum, düzenli doktor kontrolleri ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları ile epilepsi kontrol altına alınabilir. Yaşam kalitenizi artırmak mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.