Epistaxis recurrent

Genel Bakış

Tekrarlayan burun kanaması, yani sık sık ve birkaç kez tekrarlayan burun kanamalarıdır. Burun içindeki küçük kan damarlarının kolayca yırtılması veya tahriş olması sonucu ortaya çıkar. Çoğu zaman önemsizdir, ancak bazen altta yatan bir sağlık sorununun işareti olabilir.

Evet, oldukça yaygındır. Çoğu insan hayatında en az bir kez burun kanaması geçirir ve birçok kişide dönem dönem tekrarlar.

Her yaşta görülebilir, ancak çocuklarda (özellikle 2-10 yaş) ve yaşlılarda (60 yaş üstü) daha sık rastlanır. Özellikle kuru iklimlerde, ısıtma sistemlerinin kullanıldığı ortamlarda veya kan sulandırıcı ilaç kullananlarda daha yaygındır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Burundan damla damla veya fışkırarak kan gelmesi
• Kanın boğaza doğru akması ve yutulması
• Burnun ön tarafında (genellikle tek taraflı) kanama
• Kanama sonrası tıkanıklık hissi

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklar genellikle burnu karıştırdıktan veya sümkürdükten sonra kanama olur
• Kanama genellikle kısa sürelidir ve kendiliğinden durur
• Çocukta korku ve kaygı yaygındır
• Ağızdan soluma veya horlama eşlik edebilir
• Nadiren kan kaybı fazlaysa solukluk, baş dönmesi görülebilir

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Kanama genellikle yüksek tansiyon veya kan sulandırıcı ilaçlarla ilişkilidir
• Kanama daha uzun sürebilir ve durdurması daha zor olabilir
• Boğaza doğru kan akışı daha sık görülür
• Damar sertliği nedeniyle kanama daha fazla olabilir

Nedenler

Ana nedenler

• Burun içinin kuruması ve kabuklanması (kuru hava, kalorifer, klima)
• Burun karıştırma veya sümkürme gibi travmalar
• Alerjik rinit veya sinüzit gibi burun içi iltihaplar
• Yüksek tansiyon (hipertansiyon) – özellikle ani kanamalara neden olabilir
• Kan sulandırıcı ilaçlar (aspirin, varfarin gibi) veya pıhtılaşma bozuklukları
• Burun içinde iyi huylu veya kötü huylu kitleler (nadir)
• Kanama bozuklukları (hemofili gibi) veya damar yapı bozuklukları

Risk faktörleri

• Kuru veya soğuk iklimlerde yaşamak
• Mevsimsel alerjiler veya sık sık burun spreyi kullanmak
• Kan sulandırıcı ilaç kullanmak
• Kronik yüksek tansiyon
• Sigara içmek veya pasif içicilik
• Burun veya sinüs ameliyatı geçirmiş olmak
• Alkol kullanımı (kan damarlarını genişletir)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Kanama 20 dakikadan uzun sürüyorsa veya basınçla durmuyorsa
• Kanama çok şiddetliyse ve baş dönmesine, bayılmaya neden oluyorsa
• Kafa travması sonrası burun kanaması olduysa
• Kan sulandırıcı ilaç kullanıyorsanız ve kanama durmuyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Burun kanamaları haftada bir veya daha sık tekrarlıyorsa
• Kanama hafif olsa da sürekli devam ediyorsa
• Kanamayla birlikte burun tıkanıklığı veya koku alma sorunu varsa
• Ailede kanama bozukluğu öyküsü varsa
• Kanama sonrası solukluk, halsizlik gibi belirtiler oluyorsa

Tanı

Doktorunuz önce size ve ailenize ait sağlık geçmişinizi sorar, ardından burun muayenesi yapar. Rinoskopi adı verilen bir aletle burnun içine bakarak kanamanın kaynağını bulmaya çalışır. Gerekirse tansiyon ölçümü ve kan testleri isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Tam kan sayımı (kan kaybı miktarını değerlendirmek için)
• Kan pıhtılaşma testleri (PT/APTT) – pıhtılaşma sorunu olup olmadığını görmek için
• Nazal endoskopi (burun içini daha detaylı görmek için ince bir kamerayla bakılır)
• Röntgen veya tomografi (eğer sinüs enfeksiyonu veya kitle şüphesi varsa)
• Tansiyon ölçümü (hipertansiyon kontrolü)

Randevunuzda neler beklenir

Doktor muayenesi genellikle ağrısızdır ve birkaç dakika sürer. Endoskopi sırasında hafif bir baskı hissedebilirsiniz. Kan testleri için bir miktar kan alınacaktır. Sonuçlar genellikle aynı gün veya birkaç gün içinde çıkar.

Tedavi

Tedavi, kanamanın nedenine ve şiddetine göre değişir. Öncelikle kanamayı durdurmaya yönelik basit önlemler alınır. Kanama sık tekrarlıyorsa altta yatan neden (alerji, tansiyon, burun kuruluğu) tedavi edilir. Nadiren cerrahi girişim gerekebilir.

Evde kişisel bakım

• Kanama anında burnun yumuşak kısmını başparmak ve işaret parmağınızla sıkıştırın ve 10-15 dakika boyunca baskı uygulayın.
• Başınızı hafifçe öne eğin, kanı yutmamak için ağzınızdan nefes alın.
• Sakın başınızı geriye yatırmayın; kan boğaza kaçabilir ve mide bulantısına yol açabilir.
• Kanamanın olduğu tarafa soğuk kompres uygulayabilirsiniz.
• Burnunuzu karıştırmayın, aşırı sümkürmekten kaçının.
• Burnun içini nemli tutmak için tuzlu su spreyi (serum fizyolojik) kullanabilirsiniz.
• Oda havasını nemlendirin, özellikle kışın kalorifer yanında bir kap su bulundurun.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz burun içindeki kanayan damarı koterizasyon (yakma) veya kimyasal koter (gümüş nitrat) yöntemiyle kapatabilir. Veya burun tamponu (tampon veya balon) uygulayarak kanamayı durdurabilir. Eğer altta yatan bir hastalık varsa (yüksek tansiyon, pıhtılaşma bozukluğu, alerji) buna yönelik tedavi başlanır. İlaç isimleri ve dozları konusunda doktorunuz size özel bir plan yapacaktır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Nadiren, burun içindeki genişlemiş damarların (örn. Osler-Weber-Rendu hastalığı gibi) lazerle kapatılması veya bir kitle çıkarılması için cerrahi gerekebilir. Bu karar kulak burun boğaz uzmanı tarafından verilir.

Bu durumla yaşamak

Tekrarlayan burun kanamaları can sıkıcı olsa da çoğu zaman basit önlemlerle kontrol altına alınabilir. Günlük hayatta burnunuzu nemli tutmaya özen gösterin, ağır kaldırma veya zorlayıcı aktivitelerden kaçının. Kanama olursa panik yapmayın, yukarıdaki adımları uygulayın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Burnunuzu nemli tutmak için tuzlu su spreyi kullanın.
• Odanızda nemlendirici (nemlendirici) bulundurun.
• Burnunuzu karıştırmayın, tırnaklarınızı kısa kesin.
• Alerjiniz varsa doktorunuzun önerdiği şekilde kontrol altına alın.
• Sigara içmeyin, dumanlı ortamlardan uzak durun.
• Kan sulandırıcı ilaç kullanıyorsanız düzenli kontrollerinizi yaptırın.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenme burun sağlığınızı olumlu etkiler. C vitamini (portakal, biber, brokoli) ve kafein içermeyen bol sıvı tüketin. Egzersiz yaparken aşırı zorlanmaktan kaçının; egzersiz sonrası burun kuruluğuna karşı önlem alın. Yüksek tansiyonunuz varsa tuz tüketimini azaltın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli kanama endişesi yaşam kalitenizi etkileyebilir. Kaygı, uyku sorunları veya sosyal çekilme görülebilir. Unutmayın, çoğu zaman ciddi bir neden yoktur. Duygularınızı aileniz veya arkadaşlarınızla paylaşmaktan çekinmeyin. Gerekirse bir psikologdan destek isteyebilirsiniz.

Önleme

Tekrarlayan burun kanamalarını tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da alınacak önlemlerle sıklığı azaltılabilir. Burnu nemli tutmak, travmadan kaçınmak, tansiyonu kontrol altında tutmak en önemli adımlardır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kronik demir eksikliği anemisi (uzun süreli hafif kanamalar sonucu)
• Kanama sırasında aspirasyon (kanın soluk borusuna kaçması) nadiren solunum sıkıntısına yol açabilir
• Altta yatan bir hastalık (tümör, pıhtılaşma bozukluğu) varsa geç tanı alma riski
• Psikolojik etkiler: kaygı, günlük aktivitelerden kaçınma

Uzun vadeli görünüm

Çoğu durumda tekrarlayan burun kanamaları kontrol altına alınabilir ve ciddi bir soruna neden olmaz. Basit önlemler ve gerektiğinde tıbbi yardım ile kanamalar azalır. Altta yatan bir neden varsa, tedavi edildiğinde kanamalar genellikle düzelir. Düzenli takip ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları ile yaşam kaliteniz artar.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Sağlık Bakanlığı – Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü ↗ · Türkiye
• Türk Kulak Burun Boğaz ve Baş Boyun Cerrahisi Derneği ↗ · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.