Functional dyspepsia

Genel Bakış

Fonksiyonel dispepsi, mide bölgesinde yemek sonrası rahatsızlık, şişkinlik veya ağrı hissetmenize neden olan yaygın bir sindirim sorunudur. 'Fonksiyonel' demek, yapılan tetkiklerde midenizde veya sindirim sisteminizde belirgin bir hasar ya da hastalık bulunamamasına rağmen şikayetlerinizin devam ettiği anlamına gelir.

Evet, oldukça yaygındır. Her 5 kişiden 1'inin hayatının bir döneminde fonksiyonel dispepsi yaşadığı tahmin edilmektedir.

Her yaşta görülebilir, ancak kadınlarda erkeklere göre biraz daha sıktır. Genellikle 20-40 yaş arasında başlar.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yemekten sonra çabuk doyma veya yemek bitmeden midede dolgunluk hissi
• Yemekten sonra uzun süre geçmeyen mide şişkinliği
• Mide bölgesinde (göbek ile göğüs kafesi arasında) yanma veya ağrı
• Hafif mide bulantısı

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda karın ağrısı, iştahsızlık, yemek yemeyi reddetme
• Aşırı gaz çıkarma veya geğirme
• Kilosu normalden yavaş artabilir

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda ilaç kullanımına bağlı mide rahatsızlıklarıyla karışabilir
• Genç yetişkinlere benzer belirtiler olmakla birlikte, başka hastalık riski daha yüksek olduğundan değerlendirme önemlidir
• Kilo kaybı, kansızlık gibi alarm belirtileri daha dikkatli takip edilmelidir

Nedenler

Ana nedenler

• Mide ve bağırsak arasındaki sinir iletişiminde aşırı hassasiyet (ağrı eşiğinin düşük olması)
• Midenin yemekten sonra yavaş boşalması (gecikmiş mide boşalması)
• Stres ve kaygı gibi psikolojik etkenler
• Midede Helikobakter pilori adlı bakteri varlığı (bazı vakalarda)

Risk faktörleri

• Yüksek miktarda yağlı, baharatlı veya asitli yiyecekler tüketmek
• Sigara içmek
• Aşırı kafein veya alkol almak
• Bazı ağrı kesici ilaçları (aspirin, ibuprofen gibi) düzenli kullanmak
• Kaygı bozukluğu veya depresyon öyküsü

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda acil belirtiler varsa hemen 112'yi arayın
• Aşırı kilo kaybı, kan kusma veya siyah dışkı varsa aynı gün sağlık kuruluşuna başvurun

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yemek sonrası mide rahatsızlığınız sık tekrarlıyor, günlük yaşamınızı etkiliyorsa
• Kendi kendinize uyguladığınız diyet ve yaşam tarzı değişiklikleri işe yaramıyorsa
• Belirtileriniz 2-3 haftadan uzun sürüyorsa

Tanı

Doktorunuz öncelikle şikayetlerinizi dinler ve karın bölgenizi muayene eder. Mide ülseri, reflü veya başka bir hastalık olmadığından emin olmak için bazı tetkikler isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (kansızlık veya enfeksiyon belirtileri için)
• Dışkı testi (Helikobakter pilori bakterisi için)
• Endoskopi (midenin içine ince bir kamera ile bakılması) - bu işlem genellikle 45 yaş üstü veya alarm belirtileri varsa yapılır

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci genellikle güvenli ve rahattır. Endoskopi gibi işlemlerde hafif bir sedasyon verilir, ağrı hissetmezsiniz. Sonuçlar çıktıktan sonra doktorunuz size özel bir tedavi planı oluşturacaktır.

Tedavi

Fonksiyonel dispepsi tedavisinde amaç şikayetlerinizi azaltmak ve yaşam kalitenizi artırmaktır. Tedavi genellikle yaşam tarzı değişiklikleri, diyet düzenlemeleri ve gerekirse ilaçlardan oluşur.

Evde kişisel bakım

• Az ama sık yemek yiyin, çok yağlı ve baharatlı yiyeceklerden kaçının
• Yemeklerden sonra hafif bir yürüyüş yapın, hemen uzanmayın
• Stresten uzak durmaya çalışın, gevşeme teknikleri öğrenin
• Sigara ve alkolden uzak durun

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, mide asidini azaltan ilaçlar (proton pompa inhibitörleri veya H2 reseptör blokerleri gibi) veya mide bağırsak hareketlerini düzenleyen ilaçlar (prokinetikler) önerebilir. Helikobakter pilori enfeksiyonu varsa antibiyotik tedavisi de planlanabilir. İlaçların isim ve dozlarını doktorunuz belirleyecektir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Fonksiyonel dispepside cerrahi tedavi genellikle gerekmez. Çok nadir durumlarda başka hastalıklarla karıştığında cerrahi düşünülebilir.

Bu durumla yaşamak

Fonksiyonel dispepsi ile yaşamak, belirtilerinizi kontrol altına almak için günlük alışkanlıklarınızda bazı düzenlemeler yapmayı gerektirir. Şikayetleriniz ne zaman tetikleniyorsa bunları fark edip kaçınmak en önemli adımdır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yemekleri yavaş yiyin, iyice çiğneyin
• Kaydını tutun: hangi yiyeceklerin sizi rahatsız ettiğini bir günlüğe yazın
• Yeterli ve düzenli uyuyun, uyku kalitenize özen gösterin
• Düzenli egzersiz yapın; yürüyüş, yoga, yüzme gibi hafif aktiviteler iyi gelebilir

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenmeye çalışın; sebze, meyve, tam tahıllar tüketin. Yağlı, kızartma ve aşırı baharatlı yiyeceklerden kaçının. Haftada en az 150 dakika orta tempolu egzersiz yapmak sindirimi düzenlemeye yardımcı olabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli mide rahatsızlığı kaygı ve strese neden olabilir, bu da belirtileri kötüleştirebilir. Ruhsal durumunuzun fiziksel sağlığınızı etkilediğini unutmayın. Gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten destek almak hem belirtilerinizi hem de yaşam kalitenizi iyileştirebilir. Unutmayın, yalnız değilsiniz, bu durumla başa çıkmak için yardım istemek güçlülüktür. Acil bir ruhsal kriz yaşarsanız, 112'yi arayarak destek isteyin.

Önleme

Fonksiyonel dispepsiyi tamamen önlemek mümkün olmayabilir, ancak sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz, stresten kaçınma ve sigara kullanmamak gibi alışkanlıklar riski azaltabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Yaşam kalitesinde belirgin düşüş, iş ve sosyal hayatta aksamalar
• Beslenme bozukluğu veya kilo kaybı
• Kronik stres ve kaygı bozukluğu gelişme riski

Uzun vadeli görünüm

Fonksiyonel dispepsi genellikle ciddi sağlık sorunlarına yol açmaz. Uygun tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleriyle çoğu kişi belirtilerini kontrol altına alabilir ve normal bir hayat sürdürebilir. Unutmayın, bu durum yönetilebilir ve siz de rahatlamak için adımlar atabilirsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.