Gastroparesis

Genel Bakış

Gastroparezi, midenin yiyecekleri bağırsaklara normalden daha yavaş göndermesi durumudur. Mide kasları düzgün çalışmaz ve yiyecekler midede uzun süre kalır. Bu, sindirim sisteminde bir tıkanıklık olmamasına rağmen midenin boşalmasının gecikmesidir.

Gastroparezi nadir görülen bir durumdur. Ancak diyabet hastaları arasında daha sık rastlanır.

Her yaşta görülebilir, ancak en sık orta yaşlı kadınlarda ve uzun süreli diyabet hastalarında ortaya çıkar.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yemeklerden kısa süre sonra aşırı tokluk hissi
• Yemek yedikten sonra bulantı ve kusma
• Şişkinlik ve karında rahatsızlık hissi
• Mide ekşimesi veya reflü
• İştahsızlık ve kilo kaybı
• Karın ağrısı

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda sık kusma ve büyüme geriliği belirtileri görülebilir.
• Karnın şişmesi ve yemek sonrası huzursuzluk.
• Anne sütü veya mama alımında zorluk.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda iştahsızlık, kilo kaybı ve beslenme yetersizlikleri daha belirgin olabilir.
• Bulantı ve kusma, dehidratasyona (vücudun susuz kalması) yol açabilir.
• İlaçların etkileşimi nedeniyle belirtiler daha karmaşık hale gelebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Diyabet (şeker hastalığı): Uzun süreli ve kontrolsüz diyabet, vagus sinirine zarar vererek mide boşalmasını yavaşlatabilir.
• Vagus sinirinde hasar: Mide ameliyatı, travma veya bazı hastalıklar nedeniyle vagus siniri hasar görebilir.
• İdiyopatik: Nedeni bilinmeyen gastroparezi vakaları sık görülür.
• Bazı ilaçlar: Opioidler (ağrı kesiciler) ve antidepresanlar gibi ilaçlar mide boşalmasını yavaşlatabilir.

Risk faktörleri

• Diyabet (özellikle tip 1 diyabet)
• Geçirilmiş mide veya yemek borusu ameliyatı
• Yeme bozuklukları (örneğin anoreksiya nervoza)
• Parkinson hastalığı veya multipl skleroz gibi sinir sistemi hastalıkları
• Hipotiroidi (tiroid bezinin az çalışması)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Kusmukta kan görülürse veya şiddetli karın ağrınız varsa, hemen 112'yi arayın.
• Sıvı alamıyor ve kusuyorsanız, acil tıbbi yardım alın.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Birkaç haftadır tokluk hissi, bulantı, şişkinlik gibi belirtileriniz varsa bir doktora başvurun.
• Diyabetiniz varsa ve kan şekeriniz kontrolsüzse, gastroparezi olasılığını değerlendirin.
• Açıklanamayan kilo kaybı yaşıyorsanız doktorunuzla görüşün.

Tanı

Doktor öncelikle tıbbi öykünüzü dinler ve fizik muayene yapar. Mide boşalmasını değerlendirmek için bazı testler ister.

Yapılabilecek testler

• Mide boşalma sintigrafisi: Az miktarda radyoaktif madde içeren bir yiyecek yedikten sonra midenin boşalma hızı ölçülür.
• Endoskopi: Mide ve yemek borusuna bir kamera ile bakılarak tıkanıklık olup olmadığı kontrol edilir.
• Üst gastrointestinal sistem (Üst GİS) grafisi: Baryumlu içecek içilerek röntgen çekilir.
• Antroduodenal manometri: Mide ve onikiparmak bağırsağındaki basınç ölçülür.

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci birkaç hafta sürebilir. Testler genellikle aç karnına yapılır ve özel hazırlık gerektirebilir. Doktorunuz size test öncesi ve sonrası adımları detaylıca anlatacaktır.

Tedavi

Gastroparezinin tedavisi, belirtileri hafifletmeye ve yaşam kalitesini artırmaya odaklanır. Tedavi kişiye özeldir ve altta yatan nedenin yönetimini içerir.

Evde kişisel bakım

• Günde 5-6 küçük öğün yemek, büyük öğünlerden kaçınmak.
• Yağlı ve lifli yiyecekleri sınırlamak; çünkü bunlar sindirimi zorlaştırabilir.
• Yemekleri iyi çiğnemek ve yavaş yemek.
• Yemeklerden sonra hafif yürüyüş yapmak (ağır egzersizden kaçınmak).
• Yatmadan en az 2 saat önce yemek yemeyi bırakmak.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz mide boşalmasını hızlandıran ilaçlar önerebilir. Ayrıca bulantıyı azaltan ilaçlar da kullanılabilir. Diyabet hastalarında kan şekerinin sıkı kontrolü büyük önem taşır. Bazı durumlarda Beslenme desteği için sıvı gıdalar veya özel diyetler önerilebilir. İlaç tedavisi mutlaka doktor kontrolünde yapılmalıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi tedavi, ilaç ve diyetle kontrol edilemeyen şiddetli vakalarda düşünülür. Mide pili (gastrik stimülasyon) veya mide boşaltma işlemleri gibi seçenekler vardır. Ancak cerrahi her zaman ilk tercih değildir ve riskleri vardır.

Bu durumla yaşamak

Gastroparezi ile yaşamak, beslenme alışkanlıklarını değiştirmeyi gerektirir. Yemek zamanlarını planlamak, küçük porsiyonlar hazırlamak ve tetikleyici yiyeceklerden kaçınmak günlük yaşamı kolaylaştırabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Kan şekerinizi düzenli takip edin (diyabetiniz varsa).
• Stresten uzak durmaya çalışın; stres belirtileri kötüleştirebilir.
• Yeterli uyku alın ve dinlenin.
• Doktorunuzla düzenli kontrollere gidin.

Diyet ve egzersiz

Diyet: Az yağlı, az lifli, yumuşak ve kolay sindirilebilen yiyecekler tercih edin. Çorbalar, püreler, yoğurt, muz gibi besinler iyi seçeneklerdir. Gaz yapıcı içeceklerden, kızartmalardan ve aşırı tatlılardan kaçının. Egzersiz: Hafif yürüyüşler sindirime yardımcı olabilir ancak yemek hemen sonrası ağır egzersiz yapmayın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik bir hastalıkla yaşamak kaygı, üzüntü veya depresyona yol açabilir. Belirtilerin kontrol altında olmaması sosyal yaşamı etkileyebilir. Bu duyguları doktorunuzla veya bir ruh sağlığı uzmanıyla paylaşmak önemlidir.

Önleme

Gastroparezi tam olarak önlenemez, ancak bazı risk faktörlerini kontrol ederek olasılığını azaltabilirsiniz. Diyabetinizi sıkı kontrol altında tutmak en önemli önlemdir.

Tarama programları

Diyabet hastalarının düzenli doktor kontrolleri ile sindirim belirtileri takip edilmelidir. Özel bir tarama testi yoktur.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kilo kaybı ve beslenme yetersizlikleri (malnutrisyon)
• Dehidratasyon (vücudun aşırı susuz kalması)
• Kan şekeri dalgalanmaları (diyabet hastalarında kontrol zorlaşır)
• Mide taşları (bezor) oluşumu – sindirilmemiş yiyeceklerin midede birikmesi
• Ciddi enfeksiyon ve aspirasyon pnömonisi (kusmuğun akciğerlere kaçması)

Uzun vadeli görünüm

Gastroparezi kronik bir durumdur, ancak belirtiler genellikle tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleri ile yönetilebilir. Çoğu kişi normal bir yaşam sürmeye devam eder. Diyabet hastalarında kan şekerinin iyi kontrolü, hastalığın seyrini olumlu etkiler. Erken tanı ve düzenli takip ile ciddi komplikasyonların önüne geçilebilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.