Yetişkinlerde Genital Herpes ile Yaşamak

Genel Bakış

Genital herpes, herpes simpleks virüsünün (HSV) neden olduğu, cinsel yolla bulaşan bir enfeksiyondur. Virüs, genital bölge, kalça ve anüs çevresinde tekrarlayan uçuklara (kabarcıklara) yol açar. Virüs vücuda girdikten sonra ömür boyu kalır, ancak çoğu zaman belirti vermez veya hafif belirtilerle seyreder.

Genital herpes oldukça yaygın bir enfeksiyondur. Dünya genelinde her 5 yetişkinden 1'inde herpes simpleks virüsü tip 2 (HSV-2) bulunur. Türkiye'de de sık görülür. Çoğu kişi virüsü taşıdığını bilmez.

Genital herpes cinsel olarak aktif her yaş grubundaki yetişkini etkileyebilir. Kadınlarda daha sık görülür ve belirtiler daha ağır olabilir. Bağışıklık sistemi zayıf olan kişilerde (örneğin kemoterapi görenler veya HIV pozitif bireyler) ataklar daha sık ve şiddetli olabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Genital bölge, kalça veya anüs çevresinde kaşıntı, yanma veya karıncalanma hissi
• Küçük, ağrılı kabarcıklar veya uçuklar (bir veya birkaç gün sonra patlayarak yaralara dönüşebilir)
• Kabarcıkların olduğu bölgede ağrı ve hassasiyet
• Kasıkta lenf bezlerinde şişlik ve hassasiyet

Çocuklarda belirtiler

• Genital herpes çocuklarda nadir görülür ve genellikle cinsel istismar sonucu bulaşır. Belirtileri yetişkinlerle benzerdir: genital bölgede kabarcıklar, ağrı ve kaşıntı.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlı yetişkinlerde bağışıklık sistemi zayıflayabileceği için ataklar daha sık ve daha uzun sürebilir.
• İyileşme süreci daha yavaş olabilir.
• Ağrı ve rahatsızlık hissi daha belirgin olabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Herpes simpleks virüsü (HSV) tip 1 veya tip 2. Tip 2 genital herpesin en sık nedenidir, tip 1 ise genellikle ağız uçuklarına yol açar ancak oral seks yoluyla genital bölgeye de bulaşabilir.
• Virüs, cinsel temas (vajinal, anal veya oral seks) sırasında deri veya mukoza yoluyla bulaşır. Enfeksiyon genellikle belirti olmayan dönemlerde bile bulaşabilir.

Risk faktörleri

• Birden fazla cinsel partner
• Korunmasız cinsel ilişki (prezervatif kullanmamak)
• Daha önce başka bir cinsel yolla bulaşan hastalık geçirmiş olmak
• Bağışıklık sisteminin zayıf olması (örneğin HIV, organ nakli, uzun süreli steroid kullanımı)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• İlk kez genital kabarcıklar veya yaralar fark ederseniz
• Kabarcıklara şiddetli ağrı, ateş veya halsizlik eşlik ediyorsa
• Hamileyseniz ve genital herpes belirtileriniz varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Daha önce tanı konulduysa ve ataklar sıklaştıysa (yılda 6'dan fazla atak)
• Belirtileriniz hafifse ancak yine de doktorunuzla durumunuzu değerlendirmek isterseniz
• Partnerinize hastalığı bulaştırma riskini azaltmak için doktorunuza danışmak

Tanı

Doktor genellikle kabarcıkların veya yaraların görünümüne bakarak tanı koyabilir. Kesin tanı için laboratuvar testleri yapılır.

Yapılabilecek testler

• Virüs kültürü: Kabarcıktaki sıvıdan örnek alınarak virüsün üretilmesi.
• PCR (polimeraz zincir reaksiyonu) testi: Örnekte virüsün genetik materyalini arar. En hassas testtir.
• Kan testi: Vücudun virüse karşı ürettiği antikorları tespit eder. Geçmişteki enfeksiyonu gösterir.

Randevunuzda neler beklenir

Doktor muayenesi sırasında genital bölge incelenir. Örnek almak için bir pamuklu çubukla kabarcığa dokunulur, bu hafif bir rahatsızlık verebilir. Sonuçlar birkaç gün içinde çıkar. Kan testi sonuçları da genellikle bir hafta içinde belli olur.

Tedavi

Genital herpesin kesin bir tedavisi yoktur, ancak ilaçlar atakların süresini kısaltır ve şiddetini azaltır. Tedavi ayrıca bulaşma riskini de düşürür. İlaçlar doktor reçetesiyle alınır ve düzenli kullanılmalıdır.

Evde kişisel bakım

• Kabarcıkları temiz ve kuru tutun. Günde birkaç kez ılık suyla yıkayın, ardından yumuşak bir havluyla kurulayın.
• Dar giysiler yerine pamuklu, bol iç çamaşırı giyin.
• Atak sırasında cinsel ilişkiden kaçının.
• Ağrıyı azaltmak için bölgeye soğuk kompres uygulayabilirsiniz (buzu doğrudan cilde koymayın, bir bezin içinde uygulayın).
• Bol sıvı tüketin ve dinlenin.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz antiviral ilaçlar reçete edebilir. Bu ilaçlar atakları tedavi etmek veya önlemek için kullanılır. İlk atakta genellikle daha uzun süreli tedavi önerilir. Tekrarlayan atakları olanlara 'baskılayıcı tedavi' adı verilen günlük düşük doz ilaç verilebilir. Bu tedavi atak sıklığını azaltır ve bulaşma riskini düşürür.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Genital herpes için cerrahi tedavi gerekmez.

Bu durumla yaşamak

Genital herpes ile yaşamak çoğu insan için normal bir hayat sürmeye engel değildir. Ataklar zamanla daha hafif ve seyrek hale gelebilir. Kendinizi iyi hissettiğiniz dönemlerde virüsü partnerinize bulaştırma riski düşük olsa da tamamen yok değildir. Bu nedenle korunma yöntemlerini uygulamak önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Stresi yönetmek atakları azaltabilir. Yoga, meditasyon veya yürüyüş gibi rahatlatıcı aktiviteler deneyin.
• Yeterli uyku alın ve dengeli beslenin.
• Atakları tetikleyebilecek faktörlerden (aşırı yorgunluk, hastalık, cilt tahrişi) kaçının.
• Cinsel partnerlerinizle açık iletişim kurun ve gerekirse birlikte doktora gidin.

Diyet ve egzersiz

Özel bir diyet gerekmez. Ancak bağışıklık sisteminizi güçlü tutmak için sağlıklı beslenin (meyve, sebze, tam tahıllar). Düzenli egzersiz yapmak stresi azaltır ve bağışıklığı destekler. Atak sırasında ağrı varsa egzersizi hafifletmek veya ertelemek gerekebilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Genital herpes tanısı almak utanç, suçluluk veya kaygı duygularına yol açabilir. Bu duygular normaldir. Ancak bu durum kişiliğinizin bir parçası değildir. Zamanla kabul etmek kolaylaşır. Eğer bu duygularınız günlük yaşamınızı etkiliyorsa bir psikolog veya danışmandan yardım almak iyi bir seçenektir. Ruh sağlığı krizi durumunda (örneğin intihar düşünceleri) hemen 112'yi arayın.

Önleme

Genital herpes tamamen önlenemez, ancak risk azaltılabilir. Prezervatif kullanmak bulaşma riskini yaklaşık %30-50 oranında düşürür. Virüs prezervatifin kapatmadığı bölgelerden de bulaşabileceği için tam koruma sağlamaz. Tek eşli olmak veya her iki partnerin de test yaptırarak durumunu bilmesi önemlidir. Atak sırasında cinsel ilişkiden kaçınılmalıdır.

Aşılar

Herpes simplex virüsüne karşı henüz bir aşı mevcut değildir, ancak araştırmalar devam etmektedir.

Tarama programları

Genital herpes için rutin tarama önerilmez. Ancak cinsel yolla bulaşan hastalıklar için düzenli kontrol yaptıran kişiler, isterlerse kan testi ile durumlarını öğrenebilir. Hamilelikte tarama özellikle önerilir, çünkü bebeğe bulaşma riski vardır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Şiddetli ve uzun süren ataklar (özellikle ilk atak)
• İdrar yaparken ağrı nedeniyle idrar tutamama (idrar retansiyonu)
• Bakteriyel enfeksiyon (yaraların mikrop kapması)
• Hamilelikte bebeğe bulaşma (yenidoğan herpesi, ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir)
• HIV enfeksiyonu riskinde artış (herpes lezyonları HIV girişini kolaylaştırır)

Uzun vadeli görünüm

Genital herpes ömür boyu devam eden bir enfeksiyon olsa da çoğu insan için belirtiler zamanla hafifler ve ataklar seyrelir. Tedaviyle ataklar kontrol altına alınabilir. Doğru önlemler alındığında bulaşma riski düşer. Sağlıklı bir cinsel yaşam ve normal bir hayat sürmek mümkündür. Umutsuzluğa kapılmayın; bilgi ve destekle bu durum yönetilebilir.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• Dünya Sağlık Örgütü (WHO) – Genital herpes sayfası

Yerel kuruluşlar

• T.C. Sağlık Bakanlığı – Cinsel Sağlık Bilgilendirme · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.