Yaşlı Yetişkinlerde Genital Herpes: Bilmeniz Gerekenler

Genel Bakış

Genital herpes, cinsel bölge ve çevresinde uçuk benzeri yaralara neden olan bir virüs enfeksiyonudur. Hastalık çoğu zaman belirti vermez veya hafif geçer, ancak zaman zaman alevlenmelerle kendini gösterir. Virüs vücutta kalır ve bağışıklık sistemi zayıfladığında yeniden aktif hale gelebilir.

Genital herpes dünya genelinde yaygın bir enfeksiyondur. Her 6 kişiden yaklaşık 1'inde HSV-2 virüsü bulunur. Yaşlı yetişkinlerde de görülür, ancak çoğu kişi belirti yaşamaz.

Her yaştan cinsel aktif kişiler etkilenebilir. Yaşlı yetişkinlerde bağışıklık sisteminin yaşla birlikte zayıflaması, daha önce alınmış virüsün yeniden aktif hale gelmesine neden olabilir. Ayrıca yeni bir partnerle korunmasız cinsel temas da bulaşma riskini artırır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Cinsel bölgede (vajina, penis, anüs çevresi, kalça veya uyluk) ağrılı, kaşıntılı kabarcıklar veya yaralar
• Yaralar patlayıp kabuk bağlayabilir
• İlk atakta ateş, baş ağrısı, kas ağrıları, halsizlik
• İdrar yaparken yanma veya ağrı
• Kasıkta lenf bezlerinde şişlik

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda genital herpes genellikle cinsel istismar belirtisi olabilir; bu nedenle çocukta genital yaralar görülürse hemen doktora başvurulmalıdır.
• Nadir durumlarda doğum sırasında anneden bebeğe geçebilir (neonatal herpes).

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlı yetişkinlerde belirtiler daha hafif olabilir, bazen sadece kaşıntı veya rahatsızlık hissi görülür.
• Ataklar arası süre uzayabilir ancak bağışıklık zayıflarsa daha sık tekrarlayabilir.
• Yaralar sıklıkla klasik kabarcık şeklinde olmayabilir; çatlak, kızarıklık veya küçük yara gibi görülebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Herpes simpleks virüsü (HSV-1 veya HSV-2) ile enfeksiyon.
• Enfeksiyon genellikle cinsel temas (vajinal, anal veya oral) yoluyla bulaşır.
• Virüs, yaralarla veya virüsün döküldüğü deri ile doğrudan temas yoluyla geçer.
• Belirti olmasa bile virüs bulaşabilir.

Risk faktörleri

• Korunmasız cinsel ilişki
• Birden çok cinsel partner
• Bağışıklık sistemini zayıflatan hastalıklar (örneğin diyabet, kanser tedavisi)
• Organ nakli sonrası bağışıklık baskılayıcı ilaç kullanımı
• Stres, yorgunluk, başka bir enfeksiyon (soğuk algınlığı gibi) virüsü tetikleyebilir

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• İlk kez genital yara veya kabarcık fark ederseniz
• Yaralar şiddetli ağrı yapıyorsa veya idrar yapmayı zorlaştırıyorsa
• Yüksek ateş, baş ağrısı gibi genel hastalık belirtileri varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Herpes tanısı almışsanız ve düzenli ataklar yaşıyorsanız, doktorunuzla atakları önleyici tedaviyi konuşmak için
• Partnerinize bulaştırmamak için önlemler hakkında bilgi almak

Tanı

Doktor, yaraları görerek veya laboratuvar testleri ile tanı koyar. Genital herpes bazen başka cilt hastalıklarıyla karışabilir, bu nedenle test yapılması önemlidir.

Yapılabilecek testler

• Yara sürüntüsü (PCR testi): Yaradan alınan örnekte virüs DNA'sı aranır.
• Kan testi: Vücudun virüse karşı ürettiği antikorları (bağışıklık yanıtını) ölçer. Bu test, geçmişteki enfeksiyonları gösterebilir.

Randevunuzda neler beklenir

Doktor önce size belirtilerinizi ve cinsel geçmişinizi soracaktır. Ardından genital bölgeyi muayene edecek ve gerekiyorsa yaradan sürüntü alacak veya kan testi isteyecektir. Sonuçlar genellikle birkaç gün içinde çıkar.

Tedavi

Genital herpes tedavisinin amacı belirtileri hafifletmek, atak süresini kısaltmak ve yeni atakları önlemektir. Virüsü tamamen yok eden bir tedavi yoktur, ancak ilaçlarla etkili şekilde kontrol altına alınabilir.

Evde kişisel bakım

• Yaraları temiz ve kuru tutun. Ilık suyla yıkayıp yumuşak bir havluyla kurulayın.
• Yaralara dokunduktan sonra ellerinizi mutlaka yıkayın.
• Dar giysilerden kaçının, pamuklu iç çamaşırı tercih edin.
• Atak sırasında cinsel ilişkiden kaçının.
• Ağrıyı hafifletmek için soğuk kompres uygulayabilirsiniz (buzu direkt yaraya koymayın, bir bezle sarın).
• Bol sıvı tüketin ve dinlenin.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz antiviral ilaçlar reçete edebilir. Bu ilaçlar hap veya krem şeklinde olabilir. İlk atakta genellikle bir hafta süreyle kullanılır. Tekrarlayan atakları olan kişilere doktor, atak başlangıcında alınan kısa süreli tedavi veya atakları önlemek için her gün düşük dozda ilaç (baskılama tedavisi) önerebilir. İlaçların adını ve dozunu doktorunuz belirlemelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Genital herpes için cerrahi bir tedavi yoktur. Çok nadir durumlarda idrar yapmayı engelleyen ağrılı yaralarda geçici bir kateter takılabilir, ancak bu bir cerrahi değildir.

Bu durumla yaşamak

Genital herpes genellikle ataklar arasında belirti vermez. Atak dönemlerinde yaralara dikkat ederek ve tedavi alarak rahatsızlığı azaltabilirsiniz. Hastalık genel yaşamınızı büyük ölçüde etkilemez.

Yaşam tarzı ipuçları

• Stresi yönetmek atakları azaltabilir. Meditasyon, hafif egzersiz veya hobiler yardımcı olabilir.
• Yeterli uyuyun ve sağlıklı beslenin.
• Sigara ve alkol bağışıklığı zayıflatabilir, mümkünse sınırlayın.
• Yeni bir partnerle cinsel ilişki öncesinde durumunuzu paylaşın ve korunun.

Diyet ve egzersiz

Bağışıklık sistemini güçlendiren besinler tüketin: meyve, sebze, tam tahıllar. Düzenli yürüyüş gibi hafif egzersizler yapın. Özel bir diyet gerekmez, ancak bazı kişilerde stres veya yorgunluk atakları tetikleyebilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Genital herpes teşhisi utanç, üzüntü veya kaygıya yol açabilir. Bu duygular doğaldır. Unutmayın, bu yaygın bir enfeksiyondur ve kişiliğiniz veya değeriniz hakkında bir şey söylemez. Duygularınızı güvendiğiniz biriyle paylaşın veya bir psikolojik danışmandan destek alın.

Önleme

Genital herpes tamamen önlenemez, ancak riski azaltmak mümkündür. Cinsel ilişkide kondom (prezervatif) kullanmak bulaşma riskini düşürür, ancak tamamen ortadan kaldırmaz. Atak sırasında cinsel ilişkiden kaçınmak en etkili yöntemdir.

Aşılar

Genital herpes için henüz bir aşı bulunmamaktadır. Araştırmalar devam etmektedir. (Varicella ve herpes zoster aşıları farklı virüsler içindir.)

Tarama programları

Genital herpes için rutin bir tarama testi önerilmez. Test genellikle belirtileriniz varsa veya yüksek risk altında olduğunuz düşünülüyorsa yapılır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Ataklar daha sık ve daha şiddetli olabilir.
• Yaraların ikincil bakteriyel enfeksiyon kapması (iltihaplanma) riski artar.
• Başka bir cinsel yolla bulaşan hastalık (HIV gibi) varsa bulaşma riski yükselir.
• Hamilelikte anne karnındaki veya yeni doğan bebeğe geçme riski (neonatal herpes) vardır.

Uzun vadeli görünüm

Genital herpesle yaşamak çoğu insan için zorlayıcı değildir. Tedavi ve yaşam tarzı önlemleriyle ataklar kontrol altına alınabilir. Birçok kişi yılda sadece birkaç kez atak geçirir veya hiç atak geçirmez. Bu hastalık ömrü kısaltmaz ve normal bir aile yaşamı, cinsel yaşam mümkündür. Düzenli doktor takibi ile sağlıklı bir hayat sürebilirsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.