Geographic tongue

Genel Bakış

Coğrafik dil, dilin yüzeyinde harita benzeri kırmızı yamalar ve beyaz kenarlıklarla kendini gösteren, genellikle zararsız bir durumdur. Dilin üst tabakasındaki bazı bölgelerin geçici olarak incelmesi veya kaybolması sonucu oluşur.

Coğrafik dil oldukça yaygındır, her 100 kişiden yaklaşık 1-3'ünde görülür.

Her yaştan insanı etkileyebilir, ancak en sık genç yetişkinlerde görülür. Kadınlarda erkeklerden biraz daha sık rastlanır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Dilin yüzeyinde pürüzsüz, kırmızı yamalar (bu yamalar harita gibi görünür)
• Yamaların kenarlarında hafifçe yükselmiş, beyaz veya sarımsı bir çizgi (sınır)
• Lezyonların günler veya haftalar içinde yer değiştirmesi
• Çoğu kişide hiçbir belirti olmaz; bazılarında sıcak, baharatlı veya asitli yiyeceklere karşı hassasiyet

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda dil yüzeyinde benzer harita şeklinde kırmızı yamalar oluşur
• Genellikle ağrısızdır, çocuk fark etmeyebilir
• Bazen yemek yerken hafif rahatsızlık veya yanma hissedilebilir

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda dil kuruluğu ile birlikte görülebilir, bu durumda yanma hissi daha belirgin olabilir
• Diğer yaş gruplarıyla benzer şekilde seyreder, endişe verici bir durum değildir

Nedenler

Ana nedenler

• Kesin nedeni bilinmemektedir, ancak bağışıklık sistemiyle ilgili olduğu düşünülmektedir
• Genetik yatkınlık rol oynayabilir (ailede benzer durum olması)
• Stres, hormonal değişiklikler (örneğin hamilelik), bazı vitamin eksiklikleri tetikleyebilir

Risk faktörleri

• Ailede coğrafik dil öyküsü olması
• Sedef hastalığı (psoriasis) veya atopik dermatit gibi cilt hastalıklarına sahip olmak
• Gıda alerjileri veya astım
• Tip 1 diyabet gibi otoimmün hastalıklar

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Dildeki lezyonlar 2 haftadan uzun sürerse veya şiddetlenirse
• Yemek yemeyi zorlaştıran ağrı varsa
• Lezyonlara ateş, yutma güçlüğü veya şişmiş lenf bezleri eklenmişse

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Dilde harita şeklinde yamalar fark ederseniz, diş hekiminize veya aile hekiminize muayene olabilirsiniz
• Herhangi bir belirti yoksa, rutin diş kontrolünde söylenebilir

Tanı

Doktor veya diş hekimi, dilinize bakarak coğrafik dili kolayca teşhis edebilir. Tipik görünümü nedeniyle genellikle ek bir teste gerek yoktur.

Yapılabilecek testler

• Görsel muayene: Dilin üzerindeki harita şeklindeki yamalar ve beyaz kenarlıklar incelenir
• Nadiren, benzer görünümlü diğer durumları (örneğin mantar enfeksiyonu) ekarte etmek için küçük bir doku örneği (biyopsi) alınabilir
• Eğer altta yatan bir vitamin eksikliği veya başka bir hastalık düşünülüyorsa kan testi istenebilir

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında doktorunuz size dilinizi çıkarmanızı söyleyecek ve bir ışık yardımıyla dilin yüzeyini inceleyecektir. İşlem ağrısızdır ve birkaç dakika sürer. Tanı konulduktan sonra genellikle 'endişelenmeyin, bu zararsız' açıklamasını duyacaksınız.

Tedavi

Coğrafik dilin özel bir tedavisi yoktur, çünkü çoğu kişi hiçbir rahatsızlık hissetmez. Belirtiler varsa, bunları azaltmaya yönelik basit önlemler yeterlidir.

Evde kişisel bakım

• Sıcak, baharatlı, asitli (portakal, limon) veya sert yiyeceklerden kaçının
• Florürsüz veya hassas dişler için üretilmiş, yumuşak bir diş macunu kullanın
• Karbonatlı gargara (bir bardak suya bir çay kaşığı karbonat) ile ağzı çalkalamak tahrişi azaltabilir
• Ağız hijyeninize dikkat edin, düzenli diş fırçalayın
• Stresten kaçının veya stres yönetimi teknikleri deneyin

Tıbbi tedaviler

Eğer rahatsızlık şiddetliyse, doktorunuz ağızda kullanılan kortikosteroid içeren gargaralar veya kremler önerebilir. Ayrıca B vitamini takviyeleri veya antihistaminikler duruma göre verilebilir. Ancak ilaçları doktor tavsiyesi olmadan kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Coğrafik dil için cerrahi müdahale gereksizdir.

Bu durumla yaşamak

Coğrafik dil günlük yaşamınızı genellikle etkilemez. Yamalar ara sıra ortaya çıkıp kaybolur. Rahatsızlık hissederseniz, tetikleyici yiyeceklerden uzak durarak kontrol altına alabilirsiniz.

Yaşam tarzı ipuçları

• Beslenme günlüğü tutarak hangi yiyeceklerin yanma hissine yol açtığını keşfedin
• Yumuşak kıllı diş fırçası kullanın
• Ağız kuruluğunuz varsa bol su için veya şekersiz sakız çiğneyin
• Düzenli diş hekimi kontrollerinizi aksatmayın

Diyet ve egzersiz

Özel bir diyet kısıtlaması yoktur. Ancak baharatlı, asitli ve tuzlu yiyecekler rahatsızlığı artırabilir. Sağlıklı ve dengeli beslenmek her zaman iyidir. Egzersiz yapmakta sakınca yoktur.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Bazı kişiler dildeki görüntü nedeniyle utanç veya endişe hissedebilir. Unutmayın ki bu durum zararsızdır ve çok yaygındır. Gerekirse bir psikolog veya destek grubuna başvurmaktan çekinmeyin.

Önleme

Coğrafik dilin kesin bir önleme yöntemi yoktur, çünkü nedeni tam bilinmemektedir. Stres yönetimi ve sağlıklı beslenme atak sıklığını azaltabilir.

Aşılar

Bu konuda geçerli değil.

Tarama programları

Özel bir tarama testi yoktur. Diş hekimi kontrolü sırasında genellikle fark edilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Coğrafik dil tedavi gerektirmez, ihmal edilmesi ek bir soruna yol açmaz
• Çok nadir durumlarda şiddetli ağrı, yetersiz beslenmeye neden olabilir
• Dilde ikincil bir mantar enfeksiyonu gelişebilir, ancak bu da ağız hijyeni ile önlenebilir

Uzun vadeli görünüm

Coğrafik dil tamamen zararsızdır. Ne kansere dönüşür ne de bulaşıcıdır. Çoğu kişide yıllar içinde ataklar azalır veya tamamen kaybolur. Hayat kalitenizi etkilemez, rahat olabilirsiniz.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Türkiye'de bilgi için en yakın aile sağlığı merkezi veya diş hekimi ↗ · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.